Ποια είναι η πατρίδα μας;

Θα έπρεπε να νιώσεις προσβεβλημένη από την έκφραση του Σόιμπλε που κατέληγε με τη λέξη 'ανόητε' προς τον έλληνα πρωθυπουργό, ακόμα κι αν δεν τον ψήφισες, ακόμα κι αν δεν σε εκπροσωπεί πολιτικά. Μας θίγει ως έλληνες, είπε η φίλη μου κάπως σοκαρισμένη από την έλλειψη ενδιαφέροντός μου για το συγκεκριμένο περιστατικό.

Αναρωτήθηκα αν έχω γίνει στ' αλήθεια τόσο αναίσθητη, ή τόσο αναρχική, δηλαδή να μην αναγνωρίζω πως η αρχή της χώρας με εκπροσωπεί ως ελληνίδα. Μπορεί λίγο κι απο τα δύο, και μαζί κάτι άλλο. Η αλήθεια είναι πως δεν μπορώ εδώ και πολλά χρόνια να συλλάβω την έννοια της Ελλάδας σαν χώρας αποκομμένης από το περιβάλλον της. Η Ελλάδα είναι κομμάτι της Ευρώπης όπως ας πούμε η Ικαρία είναι κομμάτι της Ελλάδας, παρόλο που πολλοί Ικαριώτες κρεμούν μια σημαία 'ανεξάρτητου Ικαριώτικου κράτους' και θεωρούν πως είναι μοναδικοί, αν και ξέρουν πως ανεξάρτητο κράτος υπήρξε μόνο για 5 πολύ δύσκολους μήνες το 1912.

Κάθε χώρα της Ευρώπης είναι μοναδική για ξεχωριστούς λόγους η καθεμιά, αλλά αν το καλοκοιτάξεις και κάθε κομμάτι της κάθε χώρας είναι κι αυτό μοναδικό. Μοναδική είναι η Σκωτία, που αποφάσισε ότι δεν αξίζει τον κόπο να γίνει ανεξάρτητο κράτος, ίσως με τη σκέψη ότι όλα τα νυν ευρωπαϊκά κράτη μεταμορφώνονται σε επαρχίες, νομούς, πολιτείες, όπως θέλετε πείτε τα, ακόμα την αναζητούμε την διατύπωση, της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι Σκωτσέζοι μάλιστα, λένε πολλοί, μοιάζουν περισσότερο με τους Έλληνες απ' όσο με τους Άγγλους ή τους Ουαλλούς, ενώ ας πούμε οι Καταλανοί, που είναι κι αυτοί μοναδικοί, μοιάζουν περισσότερο με τους Γάλλους απ' όσο με τους Ισπανούς. Αν κι εκεί υπάρχει μπέρδεμα, γιατί οι Γάλλοι μοιάζουν περισσότερο με τους Ισπανούς απ' όσο με τους Γερμανούς γείτονες της. Και οι Βάσκοι; Ε, αυτοί θα είναι κάτι σαν τους Ικαριώτες με περισσότερες επιδοτήσεις. Θα μου πείτε, θέλεις δηλαδή να είσαι ντιπ ευρωπαία και να επιδοτείς και τους Βάσκους μαζί με όλους τους υπόλοιπους; και θα σας πω: κοίτα ποιος μιλάει.

Για μένα λοιπόν ο έλληνας πρωθυπουργός αλλά και όλοι οι υπόλοιποι δεν είναι παρά διοικητές πολιτειών, κάτι τέτοιο, κι είναι αδύνατον να ταυτιστώ εθνικά μαζί τους με τόσο συναίσθημα όσο θα θεωρούσε σωστό η φίλη μου. Θα έπρεπε να είμαι τοπικίστρια για να νιώσω έτσι, πως οι Πυργιώτες ας πούμε προσβάλλονται αν πεις ανόητους τους τοπικούς ηγέτες τους και δεν καταλαβαίνουν γιατί πειράζει να ζουν μέσα σε βουνά σκουπιδιών από τη στιγμή που η αξιοπρέπεια τους είναι άθικτη;

Τοπικίστρια δύσκολα γίνεται αν μεγαλώσεις στην Αθήνα. Οπότε μένει η μεγάλη πατρίδα Ευρώπη, κι όπως κανείς δεν μπορεί να την προσβάλει, αφού δεν διαθέτει πρωθυπουργό, είμαι ασφαλής.

Κι αν άνοιγαν οι φούστες;

Θαύμασα και ζήλεψα τον Τάσο Μπουλμέτη για όλες τις ιδέες και τα ευρήματα της τελευταίας του ταινίας. Πάντα έτσι, θαυμάζουμε και ζηλεύουμε τους καλλιτέχνες. Ειδικά όταν τα έργα τους πιάνουν και ξετινάζουν με τόλμη κι απλότητα τα υπαρξιακά που μας βασανίζουν, ως ανθρώπους και ως έθνη.
Πραγματικά, νόμιζα ότι είχα χάσει πια, στην ηλικία που βρίσκομαι και μετά τόσα και τόσα που έχω δει, την ικανότητα να ξαφνιάζομαι με απαντήσεις στις παλιές απορίες, νόμιζα ότι όλα τα είδα κι όλα τα σκέφτηκα, ειδικά αυτά που τόσα χρόνια τώρα συζητάμε: τους εθνικούς μύθους και τις σκοπιμότητές τους, το τι περιθώρια μας αφήνουν, το πώς μας προλαβαίνουν τρυφερούς κι αθώους και μας διαμορφώνουν σαν συναισθηματικά στρατιωτάκια, το πόσο είμαστε απέναντί τους χωρίς άμυνες. Κι όμως!
Με μια εικόνα και μια φράση ο μικρός ήρωας του «Νοτιά» με γιάτρεψε αναδρομικά για όλα τα ψυχικά τραύματα της πονεμένης εθνικής ταυτότητας. Ο μικρός που δεν δεχόταν να καταπιεί αδιαμαρτύρητα τους γεμάτους βία κι αυτοθυσία μύθους, αυτός που ο γιατρός δεν μπορούσε να θεραπεύσει, με θεράπευσε εμένα αναδρομικά. Χρειαζόταν μόνο η ιδέα, και η δύναμη να τη διατυπώσεις.
Μια χαραμάδα αμφιβολίας όταν σου σερβίρουν την αδιανόητη για τα σημερινά δεδομένα Ιστορία. Οι Σουλιώτισσες έπεσαν χορεύοντας από το Ζάλογγο. Ναι, αλλά φορούσαν μεγάλες, μακριές, φαρδιές φούστες.
Κι αν οι φούστες άνοιγαν; Αν; Δεν θα μπορούσαν πέφτοντας να γίνουν αλεξίπτωτα; Να ζήσουν τα κορίτσια; Και να γελάσει λίγο το χειλάκι μας, φρυγμένο από την τόση υποχρεωτική απελπισία;
Κι έτσι ξεκίνησε η περιπέτεια της ατομικής αντίστασης στο συλλογικό σενάριο, το ερωτηματικό που σε κάνει επαναστάτη αλλά είναι τέτοιας υφής που δεν μπορείς να καλουπωθείς μετά ούτε στο επαναστατικό προτσές των πιο ψαγμένων ομάδων, ως φοιτητής στη μεταπολίτευση.
Είναι να μη γίνει η αρχή, να μην τη διατυπώσεις την τολμηρή προσωπική σου εικόνα, αυτή που σε παρηγόρησε και σε οδήγησε στη δημιουργία. Μετά θα μπορείς να ξεφεύγεις διαρκώς, ενδεχομένως με τη βαλίτσα του Ωνάση, να κερδίζεις απόσταση από τους μύθους και τα πάθη, να τα πλάθεις εξαρχής.
Πραγματικά, ζήσαμε πολύ άνετα τις δεκαετίες πριν από την κρίση, μια γενιά μεγάλωσε μέσα σε αφθονία, ένα σωρό παιδιά μπόρεσαν να εκφράσουν την επιθυμία και να την πραγματοποιήσουν ή να ξεκινήσουν την προσπάθεια να γίνουν καλλιτέχνες.
Είναι από τις καλές συνέπειες της πλούσιας εποχής. Υπάρχει ελπίδα τόσοι που είναι να καταφέρουν να ξαναγράψουν τους νέους μύθους που έχουμε ανάγκη και να ρίξουν τις ακόμα πιο απαραίτητες λοξές ματιές στους παλιούς.
Στην ταινία ο μικρός ήρωας μεγαλώνει βέβαια κι αφού φύγει κι επιστρέψει γενναιόδωρα ξαναβρίσκει όλα τα παραμύθια που τον μεγάλωσαν, την πόλη που περιμένει τα δικά του, γενναιόδωρα συγχωρεί κι αποδέχεται κάποια, δεν διευκρινίζει ποια.
Αφήνει για τους άλλους γκρεμούς και ξύλινα άλογα, εκείνος κοιτάζει με αγάπη την Αθήνα από ψηλά, αυτή την πόλη που μισούμε και που μας εκδικείται. Ισως κρύβει θησαυρούς, μας ψιθυρίζει.

Ονειρεύομαι τους εχθρούς μου

Το βράδυ που κέρδισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης την ηγεσία της Ν.Δ, ετοίμασα ένα αφέψημα για “ήσυχη νύχτα” όπως διατείνεται το κουτί με τα φακελάκια που έχω αγοράσει. Θα μπορούσα να προτιμήσω τα αγγλόφωνα φακελάκια με τον Βούδα απ' έξω που διατείνονται ότι προσφέρουν calm and relax, ή να αντισταθώ σε όλες αυτές τις διαφημίσεις και τις ευκολίες και να φτιάξω σκέτο τίλιο από το Πήλιο στο σουρωτήρι. Έκανα ελεύθερη επιλογή τέλος πάντων, ελληνικό τίτλο μεν, φακελάκι δε, τα διάφορα βότανα με κοιμίσαν γλυκά και είδα ωραία όνειρα.

Ονειρεύτηκα τη Νέα Δημοκρατία με τον Μητσοτάκη να γίνεται φιλελεύθερο κόμμα με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, αποβάλλοντας με μακριές και επίπονες διαδικασίες, στρώματα- στρώματα τη νοοτροπία της παλιάς και καθόλου καλής ελληνικής δεξιάς. Δεν ήταν εύκολο, αλλά στο όνειρο έβλεπα διάφορους νεαρούς να τρέχουν με κοστούμι και γραβάτα να βοηθήσουν με τον απαραίτητο ενθουσιασμό μια τέτοια στροφή, να βρίσκονται παντού και να μην επιτρέπουν σε κομματάρχες να ξαναβρούν την εξουσία τους, να στήνουν φροντιστήρια στελεχών για να τα μάθουν τι εστί φιλελευθερισμός, τι εστί Ευρώπη και τι εστί πολίτης. Μεγάλο όνειρο, τα στελέχη ξενυχτούσαν με κερί να διαβάζουν χοντρά βιβλία και μαζεύονταν τρέμοντας από τρακ να περάσουν τις εξετάσεις τους, με μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια. Ύστερα οι νεαροί δεν αρκούνταν στα στελέχη, μάζεψαν και τους ψηφοφόρους και τους αλάλιασαν στα μαθήματα. Η χώρα γέμισε μαθητές κάθε ηλικίας που έτρεχαν με τις σάκες τους πάνω -κάτω ψάχνοντας μια ήσυχη γωνιά για διάβασμα.

Λίγα χρόνια μετά, (στο όνειρο ο χρόνος μετρά όπως στο σινεμά) η μεγάλη δεξιά παράταξη είχε γίνει μεγάλη φιλελεύθερη ευρωπαϊστική παράταξη, είχε επιβάλει αξιολόγηση στους δημοσίους υπαλλήλους, είχε καταργήσει τη μονιμότητα, είχε ευνοήσει διάφορους επιχειρηματίες να ιδρύσουν τουριστικές μονάδες στα νησιά και να βάλουν καραβάκια σε άφθονες διαδρομές, άλλους να ανοίξουν Πανεπιστήμια γεμάτα φοιτητές απ' όλο τον κόσμο που έκαναν μάθημα στα πεντακάθαρα πάρκα για να μιμηθούν το Σωκράτη και τους φίλους του, κι οργάνωνε χορούς όπου κανείς δεν χόρευε ζεϊμπέκικο. Εγώ, ως σοσιαλδημοκράτισσα που ήμουν τη στιγμή πριν αποκοιμηθώ, ψήφιζα ένα κόμμα που έκανε κριτική σε όλ' αυτά, έλεγε ότι πρέπει να ενισχύονται περισσότερο οι ανύπαντρες μητέρες και να δίνεται άδεια τοκετού στους πατέρες, να οργανωθούν καλύτερα τα νοσοκομεία, να μπουν στις σχολικές αυλές μαλακά πατώματα, να φαρδύνουν τα πεζοδρόμια και να οργανώνουν οι δήμοι χορούς με χαμηλό αντίτιμο κάθε Σάββατο βράδυ.

Το όνειρο συνεχίστηκε μέχρι που πετύχαμε λέει να ξεκινήσουν οι χοροί στους Δήμους. Έγινε ένας στο πεντακάθαρο πάρκο, ήρθαν κι οι φοιτητές κάνοντας διάλειμμα για λίγο. Το όνειρο έκλεισε με χορούς απ' όλο τον κόσμο. Κανείς όμως δεν χόρευε ζεϊμπέκικο, και στο τέλος αναγκάστηκα εγώ να το χορέψω.

Τσαμπουκάδες

 Toυ ΠΑΜΕ, μπήκαν σε τουριστικά πούλμαν για να μπορέσουν να περάσουν την Ηρώδου Αττικού, γιατί τα άλλα αυτοκίνητα δεν περνάνε, και μόλις φτάσανε μπροστά στο Μέγαρο Μαξίμου, κατέβηκαν κι άπλωσαν το πανώ. Ουάου, τι εξυπνάδα! Ακριβώς το σκηνικό της καταστροφής που έρχεται με συνεχείς τσαμπουκάδες κι αδιατάρακτη λιακάδα. Ύστερα διέλυσαν τη ζωή του κεντρου της πόλης βασανίζοντας όσους χρησιμοποιούν τρόλεϊ, λεωφορεία, ΙΧ και άλλα τέτοια καπιταλιστικά. 

Να θυμίσουν πως είναι οι πρώτοι στον τσαμπουκά, κι ας κέρδισαν οι ομογάλακτοι την κυβέρνηση από κάποια σωρεία παρεξηγήσεων. οι πρώτοι που κήρυξαν ανυπακοή, αυτοί οι πιο υπάκουοι στο δικό τους κόμμα. Εχουν το μεγαλύτερο, τον βαθύτερο, τον πιο αναλλοίωτο τσαμπουκά, για όποιον ψάχνει τσαμπουκάδες. 

Και φαίνεται ότι πολλοί ψάχνουν τσαμπουκάδες, δεν εννοούν αλλιώς την πολιτική. Γιατί δεν ψηφίζουν τα άλλα κόμματα το ασφαλιστικό πχ; Έχουν άλλη πρόταση; Όχι, αλλά πρέπει να κάνουν στοιχειωδώς τον τσαμπουκά τους. Ακόμα κι αυτό το τεράστιο πρόβλημα δεν ήρθε η στιγμή να αντιμετωπιστεί σοβαρά και υπεύθυνα. Όχι. Εχουμε ακόμα να φάμε τσαμπουκάδες. Το ζητάει ο οργανισμός μας.

Ήρεμη χρονιά

Εύχομαι ήρεμη χρονιά. Μπορεί να έχουν πολλοί κουραστεί από τις πολιτικές εντάσεις των τελευταίων χρόνων, κι άλλοι να μην τις έχουν ακόμα χορτάσει και να τις θεωρούν προάγγελο της μεγάλης γιορτής και ταραχής χωρίς τέλος, όμως επειδή ανήκω στους πρώτους μου επιτρέπετε να ευχηθώ εκ βάθους καρδίας ήρεμη χρονιά για όλους, ακόμα και για τους αχόρταγους της ταραχής. Έχουν κι αυτοί δικαίωμα σε λίγη περισυλλογή, μπορεί μια μέρα καθώς η πλήξη θα τους βασανίζει να εμφανιστεί ο αναστοχασμός στις πνευματικές τους διαδικασίες και να τους χαρίσει συγκινήσεις απρόβλεπτες, τόσο συνταρακτικές όσο και η βίαιη δράση. Είμαι μάλιστα μοιραίο, σύμφωνα με μερικούς φιλοσόφους, να συμβεί κάτι τέτοιο.

Αν δεν είναι μοιραίο, κι αν δεν το εγγυάται η φιλοσοφία ή κάποιος προφήτης με περγαμηνές, δεν ξέρω από πού μπορεί να έρθει κάτι τέτοιο. Οι ίδιοι οι πολιτικοί δεν έχουν λόγους να το προτιμήσουν, αφού βλέπουν συνέχεια την ταραχή να αναδεικνύει αστέρες, τους πιο βίαιους, αθυρόστομους, φωνακλάδες, προκλητικούς και φασαριόζους να επιβάλλονται στο σύστημα που φαίνεται να υποφέρει από τους ίδιους τους κανόνες του. Οι οποίοι είναι πολύ προχωρημένα ειρηνικοί για ανθρώπους μεσογειακού ταμπεραμέντου. Θα έπρεπε να συμφωνηθεί μια αναθεώρηση του Συντάγματος με λίγη ελληνορωμαϊκή πάλη μέσα. Την οποία βεβαίως, ειρρήσθω εν παρόδω, θα πρέπει να απελευθερώσουμε από το ρωμαϊκό της συνθετικό. Με ποιο δικαίωμα οι Ρωμαίοι, που δεν ήταν παρά κατακτητές άπονοι και πονηροί, αλύγιστοι και φοβεροί, καπηλεύονται το όνομα της πάλης; Να ονομαστεί ελληνική αποκλειστικώς, το όνομα είναι η ψυχή μας.

Μερικά ματσάκια λοιπόν (η λέξη έχει μπει στο πολιτικό λεξιλόγιο, γιατί να μην πει και η αναμέτρηση σώμα με σώμα;) να περιληφθούν στους θεσμούς καθώς σταθερά θα αναθεωρούμε προς το πιο αυθόρμητο και ελληνοπρεπές τα πάντα. Δεν θα χρειάζεται να παλεύουν οι ίδιοι οι ηγεμόνες, θα βάζουν τα παλικάρια, όπως γίνεται και στον Ερωτόκριτο, αυτό το τόσο βαθιά ελληνικό ποίημα.

Τι εννοείτε όταν λέτε ότι ο Ερωτόκριτος ανήκει στην ευρωπαϊκή αναγέννηση και είναι κλασικό ιπποτικό μυθιστόρημα σαν τα αντίστοιχα γαλλικά; Μη με μπερδεύετε άλλο!

Τέλος πάντων, επιμένω στην ευχή μου. Να ηρεμήσουμε λίγο. Είναι ωραίες οι ταραχές και απαραίτητες στη νεολαία, αλλά η ζωή έχει επιμηκυνθεί πολύ τον τελευταίο αιώνα κι οι άνθρωποι μετά τα σαράντα νιώθουν μια ακαταμάχητη ανάγκη για ρουτίνα και γαλήνη, έστω κι αν δεν το παραδέχονται. Μεταμφιέζονται λοιπόν οι μεγάλοι σε νέους, ενώ οι νέοι φεύγουν διακριτικά για μέρη που μπορείς να διοχετεύεις την ανάγκη σου για ταραχές σε διαγωνισμούς χορού και την ανάγκη σου για διάκριση σε θέσεις εργασίας.

Ήρεμη χρονιά, να μπορέσουν να δείξουν το αληθινό τους πρόσωπο οι μεγάλοι, να πάρουν ανάσα κι οι μικροί.

Κάλαντα

Χτύπησαν το κουδούνι όταν πια είχα απελπιστεί να περιμένω τα κάλαντα. Άδικα είχα μαζέψει πεντάευρα και δίευρα, κανένα παιδί δεν ερχόταν. Άλλες χρονιές δεν προλάβαινα ν' ανοίγω, άκουγες λαχάνιασμα στη σκάλα ενώ στο κατώφλι ακόμα τραγουδούσαν. Δεν έφταναν τα νομίσματα, σκαλίζαμε τις τσέπες. Φέτος τι περονόσπορος ήταν αυτός;

Θα μου πήγαινε στραβά η μέρα αν δεν έρχονταν ούτε αυτά τα δυο αδέρφια. Τα ξέρω από μωρά, τότε που η οικογένεια νοίκιαζε ένα υπόγειο στην πολυκατοικία, ένα παντελώς ακατάλληλο διαμέρισμα για διαβίωση. Οκτώ τέτοια είχε φτιάξει ο κατασκευαστής και είχε πάρει την πολεοδομική άδεια ονομάζοντας τα αποθήκες, αφού από το 1955 ο νομοθέτης είχε απαγορεύσει να κατοικούν άνθρωποι σε υπόγεια. Πρωτοπόρος ο νομοθέτης, αλλά μέχρι να προσαρμοστεί ο πληθυσμός χρειάζεται χρόνος και προσπάθεια. Για καιρό τα παράνομα σπίτια νοικιάζονταν, κι όταν βελτιώθηκε το επίπεδο ζωής στην Ελλάδα έμειναν άδεια και ξανανοικιάστηκαν σε μετανάστες τη δεκαετία του '90.

Εκεί λοιπόν τα είχα πρωτογνωρίσει τα μικρά, το κοριτσάκι να μπουσουλάει σ' ένα βρεγμένο πάτωμα μια μέρα που οι γονείς τους ζητούσαν βοήθεια για ν' αντιμετωπίσουν τη σχεδόν καθημερινή κατάσταση πλημμύρας. Έμαθα πολλά για την υπόγεια Αθήνα ψάχνοντας να βρω άκρη. Ένιωθα κάπως υπεύθυνη, σα να είχα αποφασίσει εγώ να χτιστούν υπόγεια στις κατά τα άλλα ευάερες και ευήλιες πολυκατοικίες, αλλά δεν κατάφερα παρά να τους πείσω να μετακομίσουν. Τότε ήταν που μου είχαν πρωτοπεί τα κάλαντα, τραυλίζοντας, μισή στροφή μονάχα. Τα είχα ενθαρρύνει, ξανάρθαν, καθιερώθηκε η εμφάνιση τους κάθε χρόνο. Άλλαξαν σπίτι, έχουμε τώρα και μπαλκόνι, με είχαν πληροφορήσει χαρούμενοι.

Χάρις στα κάλαντα συνέχισα να παρακολουθώ πόσο ψηλώνουν κάθε χρόνο, κι αυτά και άλλα γειτονόπουλα που δεν εμφανίστηκαν φέτος. Τι απέγιναν όλ' αυτά τα παιδιά; Δεν θέλω να σκέφτομαι την πιθανότητα να επέστρεψαν στις πατρίδες των γονιών τους. Καθόλου ελπιδοφόρο μήνυμα για τον καινούργιο χρόνο. Τα ακατάλληλα υπόγεια πάντως έχουν αδειάσει πάλι.

Φέτος το αγόρι έχει ρίξει απότομα μπόι, κι έχει ακμή στο πρόσωπο, πάει Α' Λυκείου. Μου είπαν τα κάλαντα με όλες τις στροφές, και “εκ της Περσίας...” και “πλήθος αγγέλων”, τα πάντα. Ελπίζω στο σχολείο να μην ακολουθήσει θεωρητική κατεύθυνση. Τα τριγωνάκια τους δεν είχαν κορδελίτσα, κι επειδή φυλάω και κορδελίτσες και τριγωνάκια δια παν ενδεχόμενο, τους πρότεινα να βάλουν από μία και εξήγησα τα περί παλμών που παράγουν ήχο και περί μετάλλου που προτιμάται για μουσικά όργανα. Ξέρεις τώρα εσύ απ' αυτά, αφού πας Α' Λυκείου, είπα. Το παραδέχτηκε. Συνήθως τα παιδιά αντιδρούν σε τέτοιες παρεμβάσεις. Ευχηθήκαμε και του χρόνου, εγώ με την ελπίδα να τα ξαναδώ και να μη νιώθουν άτυχα που θα αντιμετωπίσουν το ελληνικό εξεταστικό σύστημα. Και να πάνε θετική κατεύθυνση βέβαια.

Άλλα παιδιά δεν ήρθαν.

Μια βόλτα την ημέρα

Μια βόλτα την ημέρα: Απολογισμός της στήλης

Την 1η Ιανουαρίου του 2015 αποφάσισα να κάνω μια βόλτα την ημέρα και να την απαθανατίζω σε βίντεο, έτσι απο πείσμα στο συναισθηματικό πατίκωμα που με κατέκλυζε. Η ζωή μας περιτριγυρίζεται από όμορφα πράγματα, ήθελα να ανακαλύψω, να ψάξω να τα βρω, να τα αναδείξω, αφού συχνά περνάμε δίπλα τους και δεν τα βλέπουμε.
Τριγύρισα πολύ στην Αθήνα, κι όπου πήγαινα έκανα κι ένα βίντεο, έκανα το καλοκαίρι ταξίδια και προγραμμάτιζα πολλά. Κράτησα το πρόγραμμα μέχρι εκείνη την Παρασκευή του Ιουνίου που ο Τσίπρας ανήγγειλε το δημοψήφισμα. Είχα περάσει απο τη Σύρο, ανέβαζα τα βιντεάκια μου κάθε μέρα ανελλιπώς, κι ήμουν στην Ικαρία εκείνο το βράδυ. Μου κόπηκαν τα πόδια, και τα χέρια ομοίως. Είχα, είχαμε ζήσει σε μια ψευδαίσθηση που τέλειωνε; Η Ευρώπη, οι αξίες της, οι αξίες μου, όλα ήταν αυταπάτη, χαρούμενοι όλοι γύρω μου έτρεχαν να βγουν από το ασφυκτικό, όπως το περιέγραφαν αγκάλιασμα του Δυτικού πολιτισμού, κι εγώ θρηνούσα κάτι που δεν είχε ποτέ υπάρξει;
Πέρασα μαύρες μέρες μέχρι να βεβαιωθώ ότι δεν θα γινόταν τελικά το καταστροφικό πήδημα, την είχαμε γλιτώσει. Αλλά δεν κατάφερα να ξαναβρώ το κέφι μου, εντάξει, δεν ήταν και τα βιντεάκια τίποτε σπουδαίο, κουνιόνταν πολύ. Έβγαλα κάμποσα και στο Παρίσι, αλλά μετά την επιστροφή στην Αθήνα δεν συνέχισα. Όταν όμως είδα ότι η Ακαδημία είχε ανακαινιστεί, και μπορούσες να μπεις να τη δεις και μέσα, έβγαλα μερικές φωτογραφίες και έφτιαξα ένα τελευταίο βιντεάκι.
Αν βρω συνεργάτες όμως, μπορούμε να ξαναρχίσουμε

Περιττές θερμίδες

Oρίστε, άλλο ένα μελομακάρονο που έπρεπε να μη φαγωθεί, αλλά φαγώθηκε και με απογοήτευσε με τη γεύση του. Κάτι έψαχνα να βρω που δεν υπήρχε μέσα. Καρύδι, φλουρί, μέλι ανόθευτο, ούτε και ξέρω. Μια γεύση ίσως από τα παιδικά μου χρόνια, στη διάρκεια των οποίων βαριόμουνα τα μελομακάρονα. Μα τι μας κάνουν και μας κρατούν αιχμάλωτους; Τι εξουσία κι αυτά κι όποιος συναγελάζεται μαζί τους, μπαμπάς, μαμά, γιαγιάδες, θείες. Παππούδες. Τι απόλυτη και ανεξέλεγκτη εξουσία. Το ψεύτικο δέντρο με τις πράσινες χάρτινες βελόνες τυλιγμένες σε συρμάτινα κλαριά που άνοιγαν και μάζευαν, πόσο ασύγκριτα μοναδικό! Επιβίωσε βέβαια μιάμιση δεκαετία. Πόσα χρόνια θεωρούσα το στρωμένο βαμβάκι πάνω στα κλαριά του θεσπέσιο εύρημα και καθόμουν και το θαύμαζα μαγεμένη; Μπορεί να ήταν πολύ λίγα, αλλά φαντάζουν πολλά. Είναι άδικος ο χρόνος, στα παιδιά κολλάει, γαλίφης, γενναιόδωρος, χαρίζεται, απλώνεται, κι ύστερα, μόλις νομίζουν ότι μεγάλωσαν και τον δικαιούνται, φεύγει τρέχοντας και καγχάζει. Μια ζωή πρέπει να τον κυνηγάς, δεν το παίρνεις απόφαση ότι θα τηρήσει τις υποσχέσεις του. Ύστερα στις οικογενειακές γιορτές μασκαρεύεται μελομακάρονο και κουραμπιές. Μασκαρεύεται δέντρο χριστουγεννιάτικο, κάλαντα και ευχές. Επανάληψη που συρρικνώνει την πολύ πλούσια καθημερινότητα, που θέλει να θρονιαστεί στην καρδιά της μνήμης. Και σαν καθετί μαζικό, ισοπεδώνει τις προσωπικότητες στον παιδικό εαυτό τους, απαιτεί να γίνουμε όλοι παιδιά, να ξεχάσουμε τη σοφία και την πολυπλοκότητά μας, να αφεθούμε στη λαιμαργία, να χάσουμε το μέτρο. Τρομερή γιορτή τα Χριστούγεννα, σκέτη δοκιμασία. Και σαν να μη φτάνουν όλ΄ αυτά, μελαγχολούμε μόλις περάσουν. Άντε, έχουμε και την Πρωτοχρονιά μπροστά μας. Ο Άγιος Βασίλης τότε δεν έρχεται, σύμφωνα με την ελληνική παράδοση; Μερικές φορές συμφέρει να είσαι Έλληνας.

Eνθύμιον Θεσσαλονίκης

Πάμε πεζοί

Δεν ξέρω τι αποφάσισαν οι πολιτικοί στο Παρίσι, στη μεγάλη σύσκεψη για το περιβάλλον, αλλά τα βλέπω δύσκολα τα πράγματα. Ας λένε όλοι διάφορα συγκινητικά, οι άνθρωποι δεν θα στερηθούν εύκολα τις απολαύσεις και τις ευκολίες τους για το περιβάλλον. Εμείς εδώ, παράδειγμα, έχουμε μέχρι και Υπουργείο Κλιματικής Αλλαγής, (γέλια) αλλά την πλαστική σακούλα απλώς δεχόμαστε να διαλύεται πιο γρήγορα, κι άντε βρες την ύστερα, όταν έχει διαλυθεί παντού. Ελπίζω πως δεν είναι όλες οι διακηρύξεις τόσο κενές περιεχομένου, αλλά φοβάμαι ότι κάθε προσπάθεια περιορισμού της ρύπανσης συνοδεύεται από πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες κι άλλων ανθρώπων να ζουν καλύτερα, και τι πρέπει δηλαδή να γίνει; Να μείνουν για πάντα οι φτωχοί φτωχοί για να μη μολύνουν κι αυτοί;

Βέβαια οι πλούσιοι κάνουν κάποια δειλά βήματα. Στη Γερμανία, πάντα εκεί είναι η οικολογική πρωτοπορεία, ιδρύονται μαγαζιά χωρίς συσκευασίες (εδώ λες πως δεν θέλεις σακούλα και σε κοιτάνε παράξενα. Μα γιατί να μη θέλεις μια ακόμα ωραία σακουλίτσα για τη συλλογή σου;) σπίτια οικολογικά κατασκευάζονται παντού, ηλιακοί συλλέκτες μπαίνουν σε χώρες χωρίς ήλιο (κάποτε θα φτάσουν κι εδώ, πριν ο ήλιος πεθάνει) και γενικά όλοι προσπαθούν. Η μεγαλύτερη ρύπανση πάντως παράγεται από τις μεταφορές, και δεν μπορείς -πάλι- να σταματήσεις αυτή τη μανία: οι φτωχοί (αυτοί φταίνε για όλα) θέλουν να πουλήσουν τα φτηνά τους προϊόντα στους πλούσιους, αναγκαστικά χρησιμοποιούν νταλίκες, πλοία, τραίνα, ο πλανήτης ανεβάζει πυρετό.

Οι πλούσιοι όμως θα μπορούσαν να αφήσουν τη φαντασία τους ελεύθερη, να λανσάρουν ταξίδια αναψυχής πρωτότυπα, να μειώσουν λίγο την κίνηση με τ' αυτοκίνητα, το πιο ρυπογόνο πράγμα. Χρόνια περιμένω το ταξιδιωτικό γραφείο που θα προτείνει τις περιπλανήσεις του Ζαν Ζακ Ρουσώ, ο οποίος πήγαινε με τα πόδια από τη μία πόλη στην άλλη, κι έχει περιγράψει λεπτομερώς τα ταξίδια του, έτσι ώστε να μπορεί κανείς να τα ανασυστήσει. Αργεί πολύ η οργάνωση, κι άρχισαν να με πονάν τα γόνατα.

Ελπίζω τουλάχιστον να μπορέσω να πραγματοποιήσω το όνειρο της ζωής μου, να γυρίσω το Πήλιο με τα πόδια, τώρα που άνοιξαν και σηματοδοτήθηκαν τα μονοπάτια του.

Πόσες φορές δεν ξεκινήσαμε με τα παιδιά μου μικρά, να φτάσουμε στην Πορταριά από τα μονοπάτια που περιγράφει το βιβλίο του Νίκου Χαρατσή, και χαθήκαμε στο δρόμο; Είχα πάψει να ελπίζω πια ότι θα το κατόρθωνα. Και να τώρα που δεν το περίμενα πια, κάποιο θαύμα έγινε και καθαρίστηκαν, σημαδεύτηκαν, άνοιξαν, τα περπάτησα κι εγώ για λίγο.

Μπορεί σαν πεζοπόρος ο Ρουσώ να μας οδηγήσει σε δρόμους πιο σωστούς απ' όσο κατάφερε ακόμα και με το Κοινωνικό του Συμβόλαιο. Εξάλλου, νομίζω περπατώντας με συντροφιά, όπως έκανε εκείνος προτιμώντας κυρίες με υφασμάτινα σκαρπίνια, ούτε στον ύπνο τους τα αθλητικά μας παπούτσια, ανακαλύπτεις την αξία της συνύπαρξης και του αλληλοσεβασμού στην πράξη, βήμα με το βήμα.

Ενα app για τα αρχαία ελληνικά

 Γνώρισα μια κυρία που μου είπε ότι όποιος ξέρει καλά αρχαία ελληνικά μαθαίνει καλύτερα τη γλώσσα των υπολογιστών.

Ήθελα να της πω ότι στην οικογένεια μου είμαστε το ζωντανό αντιπαράδειγμα: εγώ ξέρω τα καλύτερα αρχαία ελληνικά απ' όλους, και είμαι ο μεγαλύτερος σκράπας στους υπολογιστές. Και ο πιο δυσανεκτικός στα αρχαία έγινε προγραμματιστής. Δεν ήθελε να τα δει μπροστά του, τα αρχαία ελληνικά, σπυριά έβγαζε. Τώρα δουλεύει στην εταιρία που έβγαλε αυτό το app. Είναι για σχετικούς με τα κομπιούτερ, όχι για γνώστες αρχαίων, σαν εμένα. Υπομονή. Κάποτε θα μαας σκεφτούν κι εμάς, τους σπασίκλες του κλασσικού, θα βγάλουν δυο app: ένα για αρχαιομαθείς που τα θυμούνται, κι ένα γι αυτούς που τα ξέχασαν περιμένοντας να τ' αξιοποίησουν, αλλά έχουν διατηρήσει τα σχετικά ψυχικά τραύματα.

Ως τότε, απολαύσετε τη γνώση εκείνων που προτίμησαν κατευθείαν τους υπολογιστές.