Ανελέητο έλεος

Βγήκα μια βόλτα στην πόλη, μετά τη γιορτή, μέσα στη λιακάδα, γεμάτη αισιοδοξία για το νέο έτος. Σε ξεγελούν οι ευχές, γλιστράς στην παιδική αυταπάτη πως ανήκεις σε ευγενές, γενναιόδωρο είδος, έρχεται κι ο ήλιος μετά κι ανοίγεις αθέλητα την ψυχή σου στο δρόμο, ξεχνώντας τις άμυνες που πρέπει να χρησιμοποιείς καθημερινά. Πρώτη προσγείωση, ο ζητιάνος με το κομμένο χέρι και το μισόκλειστο μάτι, απλώνει πολύ κοντά στο σώμα σου ένα ποτήρι για να ρίξεις λεφτά. Δεν χαλαρώνουν οι επαίτες επειδή εσύ μαλάκωσες, αντιθέτως. Είσαι στην καταλληλότερη στιγμή για να στέρξεις, υποτίθεται. Λίγο πιο κάτω ένα πολύ αδύνατο παιδί ρίχνει στον αέρα μπαλάκια και τα ξαναπιάνει, θα μπορούσε να θεωρηθεί άλλη κατηγορία, καλλιτέχνης του δρόμου, αλλά κάτι στην αδυναμία, κάτι στο ακατάπαυστο παραμιλητό τον κατατάσσει στην ίδια γκροτέσκα κατηγορία με τον προηγούμενο. Είναι καινούργια αυτά τα πρόσωπα στην περιοχή, η οποία δεν διακρινόταν για παρουσία επαιτών, όμως φαίνεται μπήκε στο χάρτη. Μεγαλώνει συνέχεια το κέντρο, όπου απαραιτήτως συναντάς κάθε παραλλαγή αθλιότητας που φαντάζεσαι, κατευθείαν βγαλμένη από τον Ζητιάνο του Καρκαβίτσα. Αυτά παθαίνουμε που δεν διαβάζουμε λογοτεχνία, είμαστε υποχρεωμένοι να τη ζούμε αενάως. Κολλημένοι στους ιστορικούς αιώνες. Φαίνεται ότι ομάδες επαιτών βρίσκουν επαγγελματικές προοπτικές στην Αθήνα, και μάλλον έρχονται κι από άλλες χώρες, γιατί δεν πρέπει να τις ενοχλούν ιδιαίτερα οι αρχές. Έχουν πολλά στο κεφάλι τους οι αρχές, τι να πρωτοκοιτάξουν; Μάλιστα, αν έχεις πολλά στο κεφάλι σου, είναι μια καλή αιτία να μην κοιτάς τίποτε.

Το περίεργο είναι ότι αν και φτωχαίνουμε, μπορούμε να συντηρούμε ακόμα τόσους ζητιάνους, με όλο και πιο εξεζητημένες παρουσίες.

Δεν πρέπει να ενισχύουμε την κατάσταση αυτή, μου έλεγε ο πατέρας μου όταν ήμουν παιδί κι ήθελα να δίνουμε ελεημοσύνη στους δρόμους. Τον έβρισκα πολύ σκληρό, γι αυτό χρόνια αργότερα, ως μητέρα πλέον, έπαιρνα μια χούφτα κατοστάρικα -τότε- στη βόλτα με τα παιδιά, να μπορούν να δίνουν σε όποιον ήθελαν. Είναι παιδική, αυθόρμητη κίνηση, όμως όταν μεγαλώνει κανείς μπορεί να το σκέφτεται λίγο περισσότερο, την εκμετάλλευση, τις μαφίες, τα παιδιά που υποχρεώνονται σ’ αυτή την άθλια ζωή, την πόλη που γίνεται όλο και απωθητικότερη. Μπα, φαίνεται ότι ως περιπατητές είμαστε ακόμα σε παιδική κατάσταση, να ικανοποιήσουμε στα γρήγορα αυτή τη δυσάρεστη ενοχή που ποτέ δεν παραλείπει να σε πνίξει τη στιγμή που βλέπεις τον ζητιάνο, και δεν μπορούμε ακόμα, δεν μεγαλώσαμε αρκετά, να την επεξεργαστούμε.

Ladybird, ladybird

Στην ταινία του Ντέιβιντ Λιντς «Πασχαλίτσα - πασχαλίτσα» («Ladybird, ladybird»), µια γυναίκα µε πολλά παιδιά περνάει µια δύσκολη φάση στη ζωή της. Ο άντρας της δέρνει τα παιδιά, η Πρόνοια τής τα παίρνει. Συνέρχεται, πιάνει δουλειά, χωρίζει τον βίαιο άντρα, βρίσκει έναν άλλον καλό και προκοµµένο, και προσπαθεί ναπάρει πίσω τα παιδιά. ∆εν καταφέρνει ποτέ να της τα δώσουν όλα. Η ιστορία είναι αληθινή, η ταινία σε σφίγγει στο στοµάχι µέχρι το µη απολύτως ευτυχές τέλος, και βγαίνεις συγκλονισµένος έξω.

Να κάτι που δεν θα συνέβαινε ποτέ στην Ελλάδα, µπορούµε να σκεφτόµαστε κάθε µέρα περπατώντας στην Αθήνα των παιδιών που ζητιανεύουν πότε µόνα, πότε παρέα µε µεγάλους, πότε παρέα µε άλλα παιδιά.

Εδώ η οικογένεια είναι σεβαστή, τόσο σεβαστή που µπορεί να κάνει τα παιδιά της ό,τι θέλει. Εδώ η µητρότητα είναι υπέρτατη αξία, αποκλείεται να πάρουν τα παιδιά από µια µάνα στα καλά καθούµενα. Μόνο επειδή τα έδειρε ο περιστασιακός της σύντροφος. Ή και η ίδια βρέθηκε σε µια δύσκολη στιγµή. Ή επειδή τα έβγαλε στη ζητιανιά και τα υποχρεώνει να περνάνε τις µέρες τους καθισµένα στοπλακόστρωτο µε το χέρι απλωµένο, ή να πλευρίζουν τα τραπεζάκια των καφενείων µε το χέρι απλωµένο. Μάνα είναι µόνο µία, ή έστω θεία είναι µόνο µία, οικογένεια είναιµόνο µία, κ.λπ. Εδώ η κατάσταση θα άξιζε µιαν άλλη ταινία, κάτι σαν τον «Ολιβερ Τουίστ» µε τις µαφίες των ζητιάνων, ή σαν την «Παναγία των Παρισίων» του Ουγκό µε τη µεσαιωνική Αυλή των θαυµάτων, αλλά δυστυχώς η τέχνη έχει γίνει πολύ µοντέρνα και δεν µπορεί να παρακολουθήσει τόσο πεπαλαιωµένες καταστάσεις. Ετσι µπορούµε να δακρύζουµε στο σινεµά για τα δράµατα παιδιών που πέφτουν θύµατα µιας υπερβολικά τυπικής Κοινωνικής Πρόνοιας στην πολύ µακρινή και εξωτική Βρετανία, και στους αθηναϊκούς δρόµους να µην ξέρουµε τι να κάνουµε µε το δράµα των δικών µας παιδιών που πέφτουν θύµατα της υπερβολικά αδιάφορης έως ανύπαρκτης Κοινωνικής Πρόνοιας. Να τα διώξουµε, να τα αποπάρουµε, να τους κάνουµε κήρυγµα, να τους δώσουµε λεφτά;

Στα ΝΕΑ http://www.tanea.gr/default.asp?pid=10&ct=13&artid=4632293

Ασορτί

Με το πενηνταράκι στην τσέπη, λέω ότι κάνω πολιτική στη βόλτα μου, διαλέγοντας σε τι καπέλο θα το ρίξω. Όχι στους παραμορφωμένους που εκτίθενται στη μέση της Ερμού, στο κορίτσι που προσκυνά λίγο παρακάτω και σταυροκοπιέται, στη γυναίκα που προβάλει το κομμένο της χέρι στην οδό Βουκουρεστίου, σε μητέρες με μωρά, σε άνδρες με σκυλιά, όχι. Μόνο σε μουσικούς και ζογκλέρ, σε κείνους τους ευπρόσδεκτους που σε προϋπαντούν με γλυκές νότες από μακριά, ή προσπαθούν να σε συγκινήσουν με αυτοσχέδια θεατρικά κόλπα. Και σε όσους ντύνονται αγάλματα και βάφουν και το πρόσωπο τους, και στέκονται ακίνητοι επί ώρες και καμιά φορά καταφέρνουν να ξαφνιάζουν. Αλλά πού είναι όλοι αυτοί; Πού πήγαν οι ορχήστρες που έπαιζαν στο κέντρο, οι ταχυδακτυλουργοί που πετούσαν πορτοκάλια στον αέρα, ένας θηλυκός Σαρλώ με λίγο παχουλούς μηρούς, οι βιολιστές, οι κλόουν, οι κλαρινετίστες, που έστηναν ένα μεταλλικό καβαλέτο στις στοές κι έπαιζαν μουσική υψηλού επιπέδου; Περαστικοί ήταν από εδώ, ήρθαν να δοκιμάσουν λίγο και δεν τους σήκωσε το κλίμα, ή ενώθηκαν εναντίον τους οι παραδοσιακοί επαίτες και τους εκτόπισαν; Μήπως δε χρειάστηκε καν να εκφραστούν επιθετικά, μήπως η κίνηση της αγοράς απλώς τους έδιωξε, το κοινό, οι περαστικοί των δρόμων, προτίμησε δια παντός τους παραμορφωμένους και ακρωτηριασμένους, τους εμπαθώς ευλαβείς, την ασχήμια και την απώθηση, την ικεσία και τη δουλοπρέπεια, από την έκθεση της οποιασδήποτε καλλιτεχνίας; Πάνε άραγε και οι ζητιάνοι της κάθε πόλης ασορτί με την περιρρέουσα αισθητική της, δεν επιτρέπεται να ξεχαστεί ο διαβάτης ούτε για το χρονικό διάστημα μιας μικρής βόλτας; Πολλά ζητάω, θα μου πείτε, με ένα μόνο πενηνταράκι. Που έμεινε στην τσέπη αξόδευτο τελικά, αλλά το τίμημα στην ασχήμια το καταβάλουμε ούτως ή άλλως.

https://www.tanea.gr/2007/10/18/opinions/analwsima-asorti/