Tα ρούχα της δουλειάς

http://www.facebook.com/media/set/?set=a.3305459109052.155228.1045241404&type=1

Μπροστά στο Δημαρχείο των Παρισίων έχουν διαδήλωση οι καθαρίστριες και μαγείρισσες του Δήμου. Φυσικά δεν έχουν κλείσει το δρόμο, η πλατεία τις χωράει και με το παραπάνω. Όχι ότι δεν χωράνε στο Σύνταγμα ή στον Άγνωστο μπροστά αυτοί που κλείνουν κάθε μέρα την Αθήνα, αλλά ως αθηναία κάνω μοιραία τη σύγκριση.

Οι περισσότερες γυναίκες είναι μαύρες, η συντριπτική πλειοψηφία. Υπάρχουν και μερικές λευκές. Ελάχιστοι άντρες. Μια ομάδα φοράει σκούφους μαγειρικής και λευκές ποδιές, μια άλλη φοράει αυτά τα σκουφιά με το λάστιχο που μαζεύουν τα μαλλιά για να μην λερώνονται, και άλλου τύπου λευκές ποδιές. Κρατάνε μερικά πανό, έχουν φτιάξει ένα σκιάχτρο με καλάμια, δεν φωνάζουν, δεν έχουν ντουντούκα, δεν έχουν μεγάφωνα. Κάθονται απλώς εκεί κι  όποιος θέλει τις φωτογραφίζει. Εγώ τις φωτογράφισα και με ευχαρίστησαν. Όλο και κάπου θα μπει η φωτογραφία.

Τη βάζω εδώ. Βρίσκω συγκλονιστικό το θέαμα των γυναικών που απεργούν φορώντας τα ρούχα της δουλειάς τους. Πραγματικά, δεν χρειάζεται τίποτε περισσότερο. Είναι οι γυναίκες που καθαρίζουν τα σχολεία, τους παιδικούς σταθμούς, τις εγκαταστάσεις του Δήμου. Κι αυτές που μαγειρεύουν στα σχολεία, στους παιδικούς σταθμούς. Συνήθως δεν τις προσέχεις, κάνουν μια δουλειά βαριά και ταπεινή. Δεν χρειάζεται δίπλωμα για να την κάνεις, ούτε καν απολυτήριο. Ούτε καν αποδειχτικό δημοτικού. Ωστόσο νάτες εδώ, τις βλέπεις και παραδέχεσαι πόσο σημαντική είναι η δουλειά τους, πόσο σεβασμό δικαιούνται, πόσο αναγκαίες είναι.

Είχα πρωτοδεί διαδήλωση με τα ρούχα της δουλειάς πριν πολλά χρόνια. την Πρωτομαγιά του 1967 στη Βιέννη, τότε που ολόκληρη η εργατική Πρωτομαγιά ήταν αφιερωμένη μαχητικά στην Ελλάδα, Εκείνη τη μέρα στη Βιέννη είχε διακοπεί η κυκλοφορία. Δεν θα γινόταν αλλιώς, είχε κατέβει στους δρόμους ο μισός πληθυσμός της πόλης. Όλοι φώναζαν ένα σύνθημα, Freiheit in Griechenland Ελευθερία στην Ελλάδα. Και φορούσαν τα ρούχα της δουλειάς, όχι μόνο οι γιατροί που είναι αξιοσέβαστοι και με καμάρι φοράνε τις στολές τους, όλοι. Δεν υπάρχει δουλειά που να μην σε τιμά με τη λειτουργία της στην οργανωμένη κοινωνία, έλεγε η εργατική εκείνη Πρωτομαγιά, κι έβλεπες τον κόσμο με όλων των ειδών τις στολές, από πανεπιστημιακές τηβέννους μέχρι φόρμες οδοκαθαριστών. Κάθε εργασία διεκδικούσε την αξιοπρέπεια της στην παρουσία αυτή, κάθε μικρή ειδίκευση απαιτούσε αναγνώριση.

Βέβαια δεν έχουν όλες οι δουλειές στολές, αυτό το πλεονέκτημα της παράστασης. Πώς να ντυθούν ας πούμε οι ποιητές; Δεν βρήκαν τίποτε, φόρεσαν τα κανονικά τους ρούχα, έβαλαν τις ντουντούκες στη διαπασών κι έκοψαν την κυκλοφορία. Στην Αθήνα αυτά, όπου αν δεν διακόψεις τη δύσκολη ούτως ή άλλως κυκλοφορία είσαι ένα τίποτε. 

Χαμομήλια

Ξανάρχισαν οι ειδήσεις στο ραδιόφωνο, τέρµα οι φευγάτες µουσικές.

Νοµίζατε πως φύγατε επειδή είχαν σιγήσει οι δηµοσιογράφοι και ήρθε η άνοιξη εν τω µεταξύ, ακροπατώντας; Λάθος, η γνωστή φωνή ακούγεται ξανά και µιλάει για εκατοµµύρια. Συγγνώµη, για δισεκατοµµύρια. Επιτόκια, επιµήκυνση, µέτρα, παράταση, λέξεις µε πολλές προθέσεις, σαν τα δάνεια κι αυτές, δεν αρκούνται στη ρίζα και την κατάληξη.

Η πραγµατικότητα επανέκαµψε µε αριθµούς και καµπύλες ακατανόητες. Καλά ήταν τέσσερις µέρες, αν ήθελες ενηµέρωση διάβαζες ξένες εφηµερίδες, έβαζες ξένα κανάλια και τουλάχιστον ένιωθες ότι δεν βρίσκεσαι στο κέντρο του κόσµου. Κάτι είναι κι αυτό, συναίσθηµα που ενίοτε παρηγορεί. Γιατί στις προηγούµενες απεργίες όταν έδειχνε Αθήνα το BBC, µας δηµιουργούσε άγχος. Αυτή τη φορά, είδαµε Πορτογαλία και Λιβύη, Ιαπωνία και Ακτή του Ελεφαντοστού.

Παράξενο να υπάρχει ακόµα ελεφαντοστό, έστω και ως ακτή. Γίνεται εµφύλιος πόλεµος εκεί και µια επέµβαση του ΟΗΕ µε τη γνωστή αµηχανία των επεµβάσεων. Ψάχνω να τη βρω στον χάρτη αυτή τη χώρα, αν δεν γινόταν η απεργία στα ελληνικά ΜΜΕ δεν θα είχα µπει στον κόπο.

Μπροστά σε όλα αυτά τα τροµερά και φοβερά, η Αθήνα φάνταζε υπερβολικά ήσυχη το τετραήµερο. Είχε και λιακάδα, χαµοµηλάκια παντού, στο πάρκο βιολέτες. Πέρασε ένα παιδάκι µε ποδήλατο και δήλωσε: «Θα πηγαίνω γύρω γύρω για να ανασαίνω τη µυρωδιά». Τι ανατρεπτική φράση από ένα παιδάκι της γενιάς των ψηφιακών συγκινήσεων.

Στον χώρο των Εκδόσεων Μεταίχµιο, την Παρασκευή το βράδυ γινόταν µαραθώνιος ανάγνωσης Παπαδιαµάντη. Είχε πολύ κόσµο, οι περισσότεροι ήταν όρθιοι, έµειναν µέχρι τα χαράµατα. Μέσα στα δραµατικά γεγονότα των διηγηµάτων του, ο Παπαδιαµάντης δεν παραλείπει ποτέ να περιγράψει διεξοδικά τη φύση. Τα δε χαµοµηλάκια έχουν την τιµητική τους. Γυρίσαµε σπίτι µας µε άλλα µάτια το Σάββατο το πρωί. Απίστευτο πόσα χαµοµηλάκια τριγύρω.
Αλλά η ενηµέρωση επιστρέφει. Το τσουνάµι στα ελληνικά έγινε λέξη για µεταφορές και παροµοιώσεις της οικονοµίας. Αν και άλλοι ηρέµησαν έτσι όπως εγώ αυτές τις μέρες της απεργίας, µήπως καταλάβουν ότι µπορούν να ζήσουν χωρίς ενηµέρωση; Και τότε τι θα απογίνουµε; Θα µαζεύουµε χαµοµήλια;
Στα ΝΕΑ :
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=10&ct=13&artid=4626263

Προσωπικό μανιφέστο αποχής από πορείες κι απεργίες

Απεργώ επειδή η εφημερίδα δεν βγαίνει, αλλά αν μπορούσα δεν θα απεργούσα. Δεν πηγαίνω σε πορείες, όσο άδικα κι αν βρίσκω τα μέτρα, διότι ξέρω πολύ καλά πως καταλήγουν σε βίαιες αναμετρήσεις. Είμαι κατά της βίας χωρίς ‘μα’ και χωρίς ‘αλλά’. Μου χρειάστηκαν μερικά χρόνια για να το πω ξεκάθαρα στον εαυτό μου,  επειδή ανήκω σε γενιές που είχαν το προνόμιο να μην ζήσουν πόλεμο.  Kαι δεν εννοώ την αστυνομική βία, που έχω πολλά χρόνια να τη δώ, αλλά τη βία των διαδηλωτών, που τη βλέπω πολύ συχνά. ΄Δεν μπορεί να είναι σύμπτωση. Οι νεαροί που πετάνε μολότοφ είναι εξαιρετικά βίαιοι και δεν καταλαβαίνω πώς μπορούν άνθρωποι που εκπροσωπούν εργαζομένους, υποτίθεται, συνδικαλιστές και πολιτικοί, πώς δέχονται να καπελώνονται κάθε φορά απο αυτούς τους εγκληματίες που έχουν ήδη σκοτώσει τρεις ανθρώπους με τα μολότοφ.
Από ό,τι έχω καταλάβει, η χώρα μου είναι σε πολύ δύσκολη κατάσταση. Το κράτος είναι χρεωμένο, κι όλοι είμαστε οικονομικά δεμένοι μαζί του. Υποτίθεται ότι αγωνιζόμαστε όπως στον πόλεμο, όπου τα ξεχνάς όλα και βάζεις τη ζωή σου σε κίνδυνο. Δεν είναι οι ζωές μας σε κίνδυνο, δεν έχουμε πόλεμο, ευτυχώς. Αλλά η χώρα μας χρειάζεται την αυταπάρνηση του καθενός.

Θα βοηθούσε πολύ να την έδειχναν πρώτοι οι πολιτικοί. Να παραιτούνταν από το μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους, βουλευτές και υπουργοί. Ας μην είναι πολλά τα λεφτά, θα μετρούσαν συμβολικά πολύ περισσότερο. Θα βοηθούσε οι επιχειρηματίες να μην φαίνονταν τόσο άπληστοι, οι φοροφυγάδες να υποχωρούσαν ελαφρώς, να μην μοιάζουν όλοι σαν να τραβάνε τις σάρκες από ένα σκελετωμένο πτώμα. Θα βοηθούσε να έδιναν όλοι αυτοί οι μεγάλοι και σπουδαίοι το καλό παράδειγμα, αλλά αφού δεν το δίνουν τόσο το χειρότερο. Ο πόλεμος έχει μεγάλες πιθανότητες να χαθεί, όμως ο καθένας μας μπορεί να διασώσει την αξιοπρέπεια του. Σε κάθε πόλεμο δεν υπάρχουν μόνο σπουδαίοι στρατηγοί και ήρωες φαντάροι, υπάρχουν μέτριοι στρατηγοί, προδότες, μαυραγορίτες, λιποτάκτες, για να χρησιμοποιήσω ορολογία που τόσο αρέσει στους εθνικιστές, και την καταλαβαίνουμε όλοι καλά, λόγω της πολεμικής κουλτούρας μας. Στην ειρήνη, χρειάζονται άλλες λέξεις, άλλες αποχρώσεις, και το λεξιλόγιο δεν είναι τόσο πλούσιο όσο λένε. Αλλά η αξιοπρέπεια και η αυταπάρνηση πώς αλλιώς να ειπωθούν;

Τα γράφω αυτά επειδή βράχνιασα σήμερα να εξηγώ σε φίλους γιατί δεν πήγα στην πορεία, γιατί ήμουν κατά της απεργίας κλπ. Είναι δύσκολο να τα πεις, ακούγονται μεγαλόστομα, αλλά έτσι σκέφτομαι. Πιστεύω ότι πολλοί σκέφτονται σαν εμένα. Μπορεί να είμαι αφελής. Πάντα αφελής υπήρξα, δεν θα αλλάξω τώρα.

Δικαίωµα σε µη απεργία υπάρχει;

Το πρώτο µέιλ που µε βεβαίωνε ότι οι εργαζόµενοι στη Μαρφίν είχαν πιεστεί από την εργοδοσία να πάνε στη δουλειά τους, ήρθε την επόµενη µέρα του θανάτου τους.
Ακολούθησαν δηλώσεις των εργαζοµένων στην Τράπεζα που διευκρίνιζαν ότι δεν συνέβη κάτι τέτοιο, αλλά τα µέιλ συνέχιζαν να έρχονται.
Πολλοί φίλοι µου αισθάνονταν την ανάγκη να µοιραστούν αυτή την πληροφορία που ελάφρωνε την αριστερή συνείδηση.
Απάντησα σε µερικούς µε τις νέες ειδήσεις, ύστερα άρχισαν να λένε ότι η Τράπεζα έφταιγε ούτως ή άλλως που ήταν ανοιχτή εκείνη τη µέρα. Η επιµονή τους µε ανάγκασε να θυµηθώ τη δική µου συµµετοχή στην απεργία που είχε κηρύξει η ΕΣΗΕΑ. Λοιπόν δεν ξέρω αν στη Μαρφίν τους υποχρεώνουν να δουλεύουν ενώ θέλουν να απεργήσουν. Εµάς πάντως µας υποχρεώνουν να απεργήσουµε ενώ θέλουµε να δουλέψουµε. Υπάρχει και αυτή η όψη της απεργίας, το λέω επειδή συζητάµε τόσες µέρες για το πόσο δικαιούσαι να απεργείς. Να µην απεργείς δικαιούσαι; Η µη απεργία είναι δικαίωµα;
Εµείς βέβαια, την απόφαση του σωµατείου τη σεβόµαστε εκ των πραγµάτων. Αφού η εφηµερίδα δεν βγαίνει δεν δουλεύουµε, οπότε µπορείς να πεις ότι µας υποχρεώνει σε απεργία η φύση της δουλειάς. Επιπλέον, έχουµε συνηθίσει να ακολουθούµε τις αποφάσεις του σωµατείου µας ευλαβικά, τηρώντας µια παράδοση που ίσως πρέπει να ξανασκεφτούµε.
Πώς λέει και το ΚΚΕ;
Ανυπακοή! Για να το λέει αυτό, που ήταν πάντα οπαδός της υπακοής στο κόµµα σε δύσκολους καιρούς, µε κάθε κόστος, κάτι θα ξέρει. Ανυπακοή στο σωµατείο, πώς µπορούµε να το κάνουµε; Είναι ευκαιρία, τώρα που όλοι µιλάνε για επαναστάσεις, υπακοές και ανυπακοές, ελευθερίες και θανάτους, να ρίξουµε µερικές ιδέες στο τραπέζι.
(Δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ στις 10 Μαΐου 2010)http://www.tanea.gr/gnomes/?aid=4574048