Ονειρο στο κόκκινο δωμάτιο

Πριν δέκα χρόνια που είχαμε ταξιδέψει στην Κίνα, είχαμε βρει ένα εικονογραφημένο βιβλίο, στο κατάστημα του αεροδρομίου της Σαγκάης. Μεταξωτό χαρτί στο κουτί, υπέροχες εικονογραφήσεις σε ρυζόχαρτο, δυο τόμοι δεμένοι. Αναρωτηθήκαμε τι ήταν. Δεν έβρισκες να αγοράσεις πολλά όμορφα πράγματα, γενικά η Πολιτιστική επανάσταση είχε αφήσει τα χνάρια της, ή μάλλον είχε σβήσει τα χνάρια του πολιτισμού πριν απο το πέρασμά της με υπερβάλοντα ζήλο. Ο πωλητής μας είχε πει ότι ήταν το κλασικό λογοτεχνικό έργο "Όνειρο στο κόκκινο δωμάτιο" σε εικόνες. 

Αγοράσαμε αυτό το βιβλίο κι ύστερα, στο Πεκίνο, έψαξα να βρω μια αγγλική μετάφραση. Όταν την είδα τρόμαξα, τρεις χοντροί, πυκνοτυπωμένοι τόμοι, ωστόσο το αγόρασα, το κουβάλησα και το διάβασα ολόκληρο. Είναι απο τους αναγνωστικούς άθλους της ώριμης ηλικίας μου. Δεν έχω διαβάσει τον Οδυσσέα του Τζόις, αλλά τουλάχιστον διάβασα αυτό.  

Οι εικόνες είναι πολύ γοητευτικές. Η ιστορία είναι περίπλοκη, έχει πάρα πολλά πρόσωπα, και μέσα απο τις ιστορίες τους ζωντανεύει μια εικόνα της φεουδαρχικής Κίνας του 18ου αιώνα πολύ λεπτομερής. Υπάρχει ο άτυχος έρωτας ενός ζευγαριού, μεταξύ άλλων, κι όλα συμβαίνουν στην περίκλειστη κατοικία μιας ισχυρής οικογένειας. Τόσο ισχυρής που έχει μέχρι και μια κόρη αυτοκρατορική σύζυγο, η οποία κάνει επίσκεψη στο πατρικό της. Για να τη δεχτούν φτιάχνουν μια σειρά περίπτερα σε ένα λόφο, στο καθένα ένα ξαδέρφι την υποδέχεται και της διαβάζει ένα ποίημα. Το καλύτερο το έγραψε η φτωχή συγγενής, μια γλυκιά ορφανή που σχεδόν απο φιλανθρωπία τη φιλοξενούν, και την οποία ερωτεύεται ο κανακάρης του σπιτιού. Αυτός είναι που βλέπει κι ένα όνειρο, το όνειρο του τίτλου

Στην Κίνα έχει γυριστεί και σήριαλ φυσικά, αρκετές φορές. Οι εικονες του θα βοηθούσαν να γνωριστούμε καλύτερα με τους κινέζους. Τα γράφω αυτά επειδή πολλοί φοιτητές στην Ευρώπη παραξενεύονται με τους κινέζους. Δεν είχαμε συνηθίσει να τους έχουμε ανάμεσά μας. Πρέπει να τους γνωρίσουμε. 

http://www.facebook.com/video/video.php?v=4347216912346&saved

Η κινέζικη γλαστρούλα

Η κινέζικη γλαστρούλα που έχω στη βάση μιας ψευτοπαλιακής ανθοστήλης έπεσε κι έσπασε. Τη μάζεψα και την κόλλησα προσεχτικά. Ο γιος μου παραξενεύτηκε, ποτέ δεν με είχε ξαναδεί να κολλάω κάτι σπασμένο. Συνήθως ό,τι σπάει το πετάω απευθείας στα σκουπίδια, ας είναι και σουβενίρ απο την άκρη του κόσμου.

Δεν μπορώ όμως να πετάξω αυτή τη μικρή γλάστρα. Την κουβάλησα από την Κίνα, την είχα αγοράσει τη μέρα που είχαμε επισκεφτεί το Μουσείο της Σανγκάης. Ήταν το μόνο μέρος σε όλο το ταξίδι όπου μπορέσαμε να δούμε κάποια παλιά αντικείμενα. Η απαγορευμένη πόλη στο Πεκίνο, η αυτοκρατορική κατοικία, ήταν άδεια από αντικείμενα. Όποιος ναός, ανακαινισμένος ή παλιός, είχαμε δει, άδειος κι αυτός. Και τα προσπέκτους στο μουσείο εξηγούσαν πως τα παλιά αντικείμενα της Κίνας είχαν κατά μεγάλο μέρος καταστραφεί στην Πολιτιστική Επανάσταση.

Η Πολιτιστική Επανάσταση, δεν αρκέστηκε στο αίμα, ήθελε και πορσελάνη. Κι εμείς δεν είχαμε ιδέα, εμείς στη Δύση εννοώ. Δεν είχαμε ιδέα για την πορσελάνη, ούτε για το αίμα. Στα πανεπιστήμια επί χούντας, και μετά τη χούντα, είχαμε μια ποικιλία κινεζόφιλων παρατάξεων. Υποθέτω ότι δεν ήξεραν τι σήμαινε για την Κίνα η πολιτιστική επανάσταση, αλλά στα αμφιθέατρα ήταν πολύ μαχητικοί και κατέβαζαν περίπλοκα σκεπτικά γεμάτα αφορισμούς. Πόσες ώρες περάσαμε σε κείνες τις μαζώξεις πριν το Πολυτεχνείο, μέσα στην αγωνία, και κυρίως μετά τη χούντα, να ακούμε αυτή την ασυνάρτητη ρητορεία, ψάχνοντας νόημα εκεί που δεν υπήρχε, και πόσο λίγο έως ελάχιστα έως καθόλου συζητήσαμε μετά, όταν αρχίσαμε να μαθαίνουμε επιτέλους, τι ακριβώς ήταν η πολιτιστική επανάσταση, πώς την είχε χρησιμοποιήσει ο Μάο για να εξοντώσει τους αντιπάλους του, πώς είχε επιτρέψει να ξεχυθούν σε όλη τη χώρα φανατισμένοι, αφιονισμένοι νέοι και να καταστρέφουν έργα τέχνης να βασανίζουν, να διαπομπεύουν και να σκοτώνουν ανθρώπους . Πολύ αργότερα, κυρίως από το μυθιστόρημα "Οι αγριόκυκνοι' μάθαμε λεπτομέρειες για τη βαρβαρότητα, την ασύλληπτη βία που επέβαλε εκείνη η επανάσταση, κι απο τις ταινίες.. Τότε που δεν είχαμε πια την ευκαιρία να βρισκόμαστε σε αμφιθέατρα και να ακούμε μεγάλες κουβέντες θαμπωμένοι. 

Δεν συζητήσαμε ποτέ γι αυτό, δεν ξέρω καν αν όλοι εκείνοι οι τότε κινεζόφιλοι συνειδητοποίησαν ποτέ τι ακριβώς είχαν υπερασπιστεί. Μιλάμε πολύ, αλλά κάτι τέτοιες λεπτομέρειες τις αποφεύγουμε. Θα μας πίκραιναν, ποιος δεν ονειρεύτηκε στα επιπόλαια του νιάτα μια ‘πολιτιστική επανάσταση’ όπου θα επέβαλε απλώς τον πολιτισμό που εκείνος προτιμούσε και όλοι γύρω του θα τον δέχονταν ασμένως;

Μιλάμε πολύ, αλλά καμιά φορά είναι σα να λέμε τα ίδια και τα ίδια, σαν τα λόγια μας να είναι ιερουργίες, τελετουργίες, αποκομμένες από τη σκέψη και την ανάγκη για γνώση και ενημέρωση.