Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα εκθέσεις του 13. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα εκθέσεις του 13. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 8 Μαρτίου 2013

Πριγκίπισσες της Μεσογείου

Νομίζω η καλύτερη επιλογή για την Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας σήμερα, 8 Μαρτίου, ήταν η επίσκεψη στην έκθεση του Κυκλαδικού Μουσείου "Πριγκίπισσες της Μεσογείου".
Μάγισσες, ιέρειες, βασίλισσες, γυναίκες πλούσιες που τις συνόδεψαν στον τάφο σύμβολα εξουσίας, κοσμήματα, πολύτιμα αντικείμενα, απο τα οποία μπορούν οι σύγχρονοι αρχαιολόγοι να συνθέσουν μια εικόνα της ζωής και της εποχής τους, απο την Ελλάδα, την Ιταλία και την Κύπρο, είναι τα πρόσωπα που κατά κάποιο τρόπο ανασυντίθενται στην έκθεση. Τα κοσμήματα τους είναι στη σωστή θέση, σκουλαρίκια, πόρπες, καρφίτσες και περόνες, περιδέραια, βραχιόλια, χτένες, περίτεχνα εξαρτήματα κομμώσεων. Και δίπλα φυλαχτά και μαγικά αντικείμενα για να δένουν την αγάπη και τον αγαπημένο, κουβαρίστρες και σφοντύλια για να την υφαίνουν μαζί με τα υπόλοιπα χρεώδη στους αργαλειούς. Η δόξα των γυναικών ανά τους αιώνες, οι θησαυροί που χαμένοι για τους συγχρόνους τους, οι οποίοι τους είχαν θάψει μαζί με τις ισχυρές νεκρές,  μιλούν σε μας μετά απο τόσο καιρό, τα ταλέντα τους, η δύναμη τους και η παντοτινή θνητότητα τους. Οι βασίλισσες αυτές είχαν πεθάνει νέες, όσες μπόρεσαν να εξετάσουν οι αρχαιολόγοι, στη γέννα και στην εγκυμοσύνη, ή και παιδιά. Ολη η σοφία τους δεν τις προστάτευε γι' αυτό που τόση ήθελαν, δεν μπορούσε να προσφέρει το προνόμιο  που έχουν οι σημερινές γυναίκες, ακόμα και οι φτωχότερες, στον αλλοτριωμένο κόσμο μας, την ιατρική και τους προγεννητικούς ελέγχους.
Πόσο συγκινητική ωστόσο η προσπάθεια των ανθρώπων να εξευμενίσουν και να ξεπεράσουν το θάνατο, και πόσο κάθε αντικείμενα βρίσκει συνδηλώσεις ακόμα στις δικές μας ζωές και τις ασχολίες μας.

Τρίτη 22 Ιανουαρίου 2013

Το κασκόλ της Ντάριας


Ο τελευταίος άνθρωπος που περίμενα να συναντήσω στο ίδρυμα Θεοχαράκη τη μέρα που πήγα να δω την έκθεση Γύζη ήταν η Ντάρια, η Σέρβα γειτόνισσα που έβλεπα παλιότερα σχεδόν καθημερινά στη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης. Είχαμε ανταλλάξει μερικές καλησπέρες πάνω απο τις στοίβες των βιβλίων που φιλοδοξούσαν να γίνουν μαγιά δανειστικής βιβλιοθήκης. Χαρακτηριστικά λεπτό πρόσωπο, αργή και χαμηλόφωνη ομιλία, ένα κάπως απόμακρο ύφος. Από διάφορες ενδείξεις  είχα καταλάβει ότι επιβίωνε με ελάχιστα χρήματα αλλά δεν παραπονιόταν ποτέ. Γι αυτό ξαφνιάστηκα που την είδα εκεί, η έκθεση είχε 6 ευρώ εισιτήριο.
Εγώ έφευγα κι εκείνη ερχόταν. Την κάλεσα για έναν καφέ στο ωραίο καφενείο του ιδρύματος. Ακούμπησε το εισιτήριο στο τραπεζάκι, "δεν ήθελε καμία φίλη μου να δώσει 6 ευρώ για να έρθει μαζί μου, είπε. Είναι πραγματικά ακριβό, αλλά αξίζει τον κόπο, για τον Γύζη!"
Μα τι μπορεί να σημαίνει για σένα ο Γύζης; μου ερχόταν να ρωτήσω. Είσαι μήπως ζωγράφος, έχεις κάποια σχέση με την Ιστορία της Τέχνης; Με τον ακαδημαϊκό ρεαλισμό; Μήπως με την υπαρξιακή αναζήτηση ταυτότητας, ή την ιστορική αναζήτηση της κατασκευής εθνικής ταυτότητας; Ο Γύζης ξέρεις, ήταν από την Τήνο, μήπως έχεις κάποια σχέση με την Τήνο; Πήγε στο Μόναχο για σπουδές με άλλους έλληνες, είναι δυνατόν να ενδιαφέρεσαι για τη συνδρομή της Σχολής του Μονάχου στη νεοελληνική ταυτότητα; Ζωγράφισε μια κάπως μυθική Ελλάδα, απόδειξη "το κρυφό σχολειό". Εζησε όλη τη ζωή του στη Βαυαρία, ίσως αυτό να σε συγκινεί.  Ξένη κι εσύ σε ξένα μέρη. Εκείνος έγινε καθηγητής πάντως στη Σχολή του. Δεν θα έλεγα  ότι έχετε κοινά σημεία.
Δεν είπα φυσικά τίποτε απ' όλ' αυτά στη Ντάρια. Μιλήσαμε γι άλλα πράγματα, για τα σινεμά που έχουν φτηνό εισιτήριο τα απογεύματα, τις μέρες με δωρεάν είσοδο στους αρχαιολογικούς χώρους, (οι πρώτες Κυριακές κάθε μήνα μέχρι το καλοκαίρι) και παρόμοια ζητήματα και πληροφορίες. Ηταν ενθουσιασμένη με τον καφέ που πίναμε απέναντι από τον Εθνικό Κήπο καθισμένες σε καρέκλες Λουί Σεζ. Κι εγώ πια ένιωθα πολύ γενναιόδωρη για το κέρασμα.
Μόνο που φεύγοντας καθώς την αποχαιρετούσα, βγάζει το κασκόλ της, το διπλώνει ένα ριπή οφθαλμού, και μου το προσφέρει δώρο. Αδύνατο να την πείσω πως δεν χρειαζόταν ανταπόδοση  ο καφές που δεν ήταν κι απο τους ακριβότερους της Αθήνας. Ολες μου οι αντιρρήσεις πήγαν στράφι, μέχρι που κατάλαβα ότι θα ήταν προσβολή να φύγω άνευ αντιδώρου.  Οι άνθρωποι είναι απρόβλεπτοι. Έφυγα με το κασκόλ  αμήχανη, μαγκωμένη και προβληματισμένη. Τι θα έκανα;
Το φόρεσα μια μέρα τελικά με κόκκινη καμπαρντίνα. Πάντα χρειάζεται να έχει κανείς ένα ζωηρόχρωμο πανωφόρι στη ντουλάπα.

Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2013

Τρυφερή είναι η άμμος


Μπήκα στο Αρχαιολογικό Μουσείο επειδή κρύωνα. Σοβαρά, το κρύο μου είχε κόψει τα πόδια  και σκέφτηκα να κάνω ένα διάλειμμα στη διαδρομή για το σπίτι. Μια ομάδα επισκεπτών έβγαινε έξω και στάθηκε στα παγωμένα σκαλιά να φωτογραφηθεί. Εκτός απο αυτούς δεν υπήρχε ψυχή. Πέρασα δίπλα τους και ζορίστηκα λίγο να ανταποκριθώ όσο γινόταν στα φιλικά τους χαμόγελα. Ήταν πολύ ευχαριστημένοι οι άνθρωποι που είχαν καταφέρει να επισκεφτούν το μουσείο της Αθήνας.
Αφησα τη βαριά μου τσάντα στο βεστιάριο κι εκεί θυμήθηκα την έκθεση από το ναυάγιο των Αντικυθήρων που πολλοί επαινούν. Ηταν τόσο έξω απο την καθημερινή μου ρουτίνα η απόφαση να την επισκεφτώ που θα μπορούσα να χαμογελάσω το ίδιο θριαμβευτικά με τους τουρίστες.
Η αρχαιοπληξία που μας δέρνει δεν αφήνει να χαρούμε τις ομορφιές της πόλης, να βάλουμε στη μέρα μας την επίσκεψη σε αυτό το καταπληκτικό μουσείο, ας πούμε, το ωραιότερο στο είδος του σε όλο τον κόσμοΚανονικά θα έπρεπε εδώ να έχει ουρές ως την Πατησίων, αλλά δεν είναι της μόδας η γειτονιά, ούτε κι αυτό το Μουσείο. Τώρα όλοι τρέχουν στης Ακρόπολης, πράγμα που απο μια άποψη μας συμφέρει, εξασφαλίζει ηρεμία μέχρι ερημίας στον επισκέπτη του Αρχαιολογικού.
Στο γκισέ με πληροφόρησαν ότι η έκθεση ήταν δίπλα στην κεντρική σκάλα κι έπρεπε να περάσω απο τη μισή συλλογή γλυπτών. Περπάτησα βιαστικά στις άδειες αίθουσες με τους Κούρους που είναι τόσο σοφά βαλμενοι με χρονολογική σειρά και παρακολουθείς την εξέλιξη της τέχνης, κι ενώ έχω τόσες φορές περάσει ξαφνικά η ταχύτητα του βαδίσματος δημιούργησε μια αίσθηση που δεν είχα ξανανιώσει. Σα να με καλωσόριζαν όλα αυτά τα αρχαϊκά χαμόγελα έτσι όπως διαδέχονταν το ένα το άλλο, και το έκαναν με  συγκατάβαση αντάξια της υπέροχης όψης τους. Δεν την είχα ξαναδεί με το συνηθισμένο ρυθμό που περνούσα. Οπως δεν είχα προσέξει άλλη φορά τις χαρακιές πάνω στο μάρμαρο ενός νέου θεού ή ήρωα ή εραστή, που μου αποκάλυψαν έτσι απρόσμενα το μίσος με το οποίο πριν αιώνες είχαν γίνει. Ή έφταιγε ο ρυθμός βαδίσματος ή το περιρρέον μίσος που έχει γίνει απαραίτητο συστατικό της δημόσιας ζωής, και μας εκπαιδεύει να το αναγνωρίζουμε  όπου υπάρχει.
Ετσι λουσμένη απο την ομορφιά έφτασα στη βάση της κεντρικής σκάλας όπου ήταν η έκθεση για το ναυάγιο των Αντικυθήρων, με μια ολόκληρη αίθουσα αφιερωμένη στον περίφημο μηχανισμό, ο οποίος παρουσιαζόταν και αναλυόταν με τέτοιο τροπο που ακόμα κι εγώ τον κατάλαβα, ή τουλάχιστον νομίζω ότι κατάλαβα ό,τι μπορεί να καταλάβει κανείς σήμερα από το παράξενο αυτό αντικείμενο. Πιο πολύ με συγκίνησαν τα γλυπτά του ναυαγίου, τα μαρμάρινα αγάλματα διαφόρων εποχών που ταξίδευαν για τη Ρώμη κι όπως έπεσαν στο βυθό μερικά  βούλιαξαν στη λάσπη και μείνανε άθικτα, ενώ εκεί που τα έβρεχε το νερό είναι  καταφαγωμένα . Μισό πρόσωπο ενός σκυμμένου νέου και η πλάτη του λάμπουν τόσο απαλά κάτω απο τον ειδικό φωτισμό που σε τρώνε τα ακροδάκτυλα να μπορούσες να τα χαϊδέψεις λίγο... Αλλά φυσικά δεν πρέπει, κι απομακρύνεσαι με αυτή τη δίψα ανικανοποίητη, να την κάνεις κάτι δημιουργικό όσο μπορείς, ας πούμε, να χαϊδέψεις κάποιον αληθινό αγαπημένο σου. 
Είναι καταπληκτική η έκθεση. Σ' έναν τοίχο γίνεται  προβολή μιας ταινίας από το ταξίδι με τον Κουστώ που έκανε τη δεύτερη ανάσυρση, και σε αλλον φωτογραφίες και πληροφορίες για την πρώτη, από έναν ψαρά στις αρχές του εικοστού αιώνα. Υπάρχουν σχέδια για την κατασκευή των πλοίων και κομμάτια απο το ναυάγιοτα σκεύη των ταξιδιωτών και περιγραφή  της ζωής τους. Στο κέντρο ακριβώς της πρώτης αίθουσας ο έφηβος των Αντικυθήρων  κάτι δείχνει σηκώνοντας το χέρι του, ίσως το κεφάλι της Γοργώς με το οποίο πάγωσε και το χρόνο.
Εμεινα όσο με κρατούσαν τα κουρασμένα πόδια μου κι ύστερα κατέληξα στο καφενείο περνώντας απο το μαγαζάκι που θα μπορούσε να βγάζει πολλά λεφτά πουλώντας αναμνηστικά, αλλά είναι πολύ πιο σεμνό απο όλα τα αντίστοιχα του κόσμου, μια και το ελληνικό κράτος είναι υπεράνω χρημάτων. Ερημο και το καφενείο που βλέπει "σ' ένα κλειστό περβόλι" όπως λέει το τραγούδι.
Να φταίει η κακή φήμη ολόκληρης της γειτονιάς; Βγαίνοντας έξω ένιωθα σαν τους δύτες που βουτούσαν στο σκοτάδι του βυθού για να ανεβάσουν επάνω τους θησαυρούς του ναυαγίου.  
http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.dolce&id=21338

Κίτρινο γρασίδι

 Το Λονδίνο σα να ξαναβρίσκει σήμερα τον εαυτό του καθὼς ρίχνει ο ουρανός κάθε τόσο λίγη βροχή κι η συννεφιά δεν λέει να φύγει. Μακάρι να ξα...