Ο βασιλιάς είναι γυμνός

Στο παραμύθι του Άντερσεν, μόλις το παιδάκι φωνάζει πως ο βασιλιάς είναι γυμνός, γυρίζουν ο ένας στον άλλον οι μεγάλοι που φοβούνταν να ομολογήσουν τι έβλεπαν, κι αναγκάζονται να παραδεχτούν την αλήθεια. Ο βασιλιά συνέχισε να περπατά κορδωμένος ως το τέλος της τελετής, αν κι εκείνος άκουσε το αθώο παιδί και δεν του έμεινε πια καμιά αμφιβολία. Δεν συνεχίζεται το παραμύθι. Μας αφήνει να σκεφτούμε μόνοι μας τη λυτρωτική επίδραση της αλήθειας, στο μέλλον της χώρας όπου κάποιοι απατεώνες πούλησαν ανύπαρκτα ενδύματα στο βασιλιά.

Στο αληθινό βασίλειο της Δανιμαρκίας η αναμέτρηση με την αλήθεια είναι πιο περίπλοκη. Ενώ η τραγωδία παίζεται και ξαναπαίζεται, κάθαρση δεν επέρχεται και το σοκ της αποκάλυψης είναι μικρότερο κάθε φορά, μέχρι τελικής αναισθησίας και αναισθητοποίησης. Όταν πέρσι δημοσιεύτηκε η εικόνα του πρύτανη της ΑΣΟΕΕ με την ταμπέλα στο λαιμό, σαν θύμα της κινέζικης πολιτιστικής επανάστασης που διασύρεται πριν δολοφονηθεί, το σοκ ήταν μεγάλο. Τότε ελπίσαμε ότι δεν θα μπορούσε να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση του νόμου της ζούγκλας στα ΑΕΙ, ότι θα επέλθει η κάθαρση πια. Αλλά δεν έγινε τίποτε. Ο πρύτανης μπόρεσε να ξαναπάει στο γραφείο του, να ξανακάνει τη δουλειά του, δεν ξέρουμε με τι συναισθήματα, κανένας δεν διώχθηκε για την επίθεση εναντίον του, και η ζωή συνεχίστηκε.

Εδώ που τα λέμε, είναι χρόνια τώρα που καταφέρνουν και συνυπάρχουν οι καθηγητές και οι πρυτάνεις με τη βία των λεγόμενων αντιεξουσιαστών που συχνάζουν στα ΑΕΙ και επιλέγουν στόχους, γραφεία, πρόσωπα, βάλθηκαν και να χτίσουν κάτι τις προάλλες. Πώς γίνεται αυτό; Τους θαυμάζω, και μαζί με φοβίζουν. Αν είσαι φοιτητής, πες ότι σου εξηγούν πως θα πρέπει για 4-5 χρόνια να κάνεις υπομονή, ασκήσεις ζεν και αναπνοής που την κρατάς περνώντας δίπλα από τη βρώμα που βασιλεύει στους περισσότερους χώρους, κοιτώντας να προστατέψεις όπως- όπως τη δουλειά σου και τον εαυτό σου, να αποφεύγεις τα κακά συναπαντήματα, και θα τελειώσει η θητεία, θα φύγεις και θα θυμάσαι μόνο τα ωραία. Οι καθηγητές όμως που ζουν στο υποβαθμισμένο αυτό περιβάλλον, που υπομένουν τον εκβιασμό σε όλη την καριέρα τους, πώς μπορούν; Πώς αντέχουν; Πώς δέχονται, μια βδομάδα μετά τον ξυλοδαρμό φοιτητή μέσα στην ΑΣΟΕΕ για τις απόψεις του, να πηγαινοέρχονται και να κάνουν τις δουλίτσες τους, κι ακόμα να μην έχουν αποφασίσει την επανάσταση που θα ξαναδώσει στα πράγματα την έννοια τους, τις κινήσεις που θα απελευθερώσουν;

Κυνηγοί ταλέντων

Τι λαμπερό κορίτσι, είπαν όλοι για την δωδεκάχρονη Αφγανή Αζουρέ, και η πρόεδρος της Δημοκρατίας την κάλεσε στο Προεδρικό Μέγαρο. Τι σπουδαία, να ξεκινήσει από τη Μόρια, να καταφέρει να πάει στο Σχολείο της Μυτιλήνης, να πάρει υποτροφία για την Αμερική. Ίσως το πρώτο κατόρθωμα να ήταν και το μεγαλύτερο, ή αυτό που οδήγησε στα άλλα.

Οι Αμερικάνοι πώς τη βρήκαν; Κυνηγούν ταλέντα ακόμα και σε στρατόπεδα προσφύγων; Σε δημοτικά της επαρχίας; Ε, όχι ακριβώς. Η μάνα της, άνθρωπος με μόρφωση, το κυνήγησε, έστειλε επιστολές σε όλες τις ξένες πρεσβείες, ψάχνοντας τρόπους να μορφωθεί η κόρη της. Δεν της αρκούσε λοιπόν της μάνας αυτής το Γυμνάσιο στη Λέσβο; Βλέποντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά πρόσφυγες στα ελληνικά σχολεία, είπε η μητέρα,  σκέφτηκα να γράψω τις επιστολές. Πόσο απίθανο, πόσο τρελό, μια πρόσφυγας στη Λέσβο να γράψει επιστολές στις ξένες πρεσβείες; Το έκανε. Η καρδιά της μάνας περνάει βουνά. Να που πέρασαν κι οι λέξεις της. Υπάρχει ταχυδρομείο στη Μυτιλήνη. Τα γράμματα πάνε κι έρχονται. Γράφεις και σου απαντούν. Κι από τη στιγμή που κάποιοι διάβασαν αυτό που γράφεις και σου απαντούν, έρχεται χιονοστιβάδα η αναγνώριση, ο σεβασμός, η αλλαγή στο βλέμμα.

Κρίμα που οι αμερικάνοι δεν στέλνουν κυνηγούς ταλέντων στα ελληνικά σχολεία, ούτε στα στρατόπεδα προσφύγων, και περιμένουν επιστολές. Σίγουρα θα έχει εκεί πολλά ταλέντα, τόσα παιδιά μαζεμένα, στριμωγμένα, πληγωμένα, ταλαιπωρημένα, πυριτιδαποθήκη εκρηκτικών ταλέντων θα είναι εκεί μέσα. Θα μπορούσαν και οι Άγγλοι να το κάνουν δηλαδή, μη σου πω κι οι Γερμανοί, οι Σουηδοί, οι Πορτογάλοι; Γιατί όχι; Οι Έλληνες; Μπα, εμείς οι καημένοι οι Έλληνες είμαστε πολύ απασχολημένοι να βογκάμε για το βάρος που δεν μπορούμε να σηκώσουμε, των τόσο πολλών προσφύγων και μεταναστών, η Ελλάδα δεν αντέχει άλλοι φωνάζουμε παραπονεμένοι εδώ και είκοσι χρόνια. Δεν έχουμε καιρό και διάθεση να ξεχωρίζουμε ταλέντα από το σωρό, άσε που μπορεί να έχουν και ξένα ονόματα και να μας μολύνουν το Ντιενέι.  Έχουμε υπογεννητικότητα, εμείς οι καημένοι. Και δεν έχουμε προσχήματα. Επίσημα δεν είμαστε ρατσιστές, αλίμονο δα, έχουμε και αντιρατσιστικό νόμο, αλλά από προσχήματα μείον. Τα ελάχιστα που παλεύουμε να στήσουμε τα γκρεμίζουν χαρούμενα οι άνθρωποι που στο όνομα τους απόκτησαν εξουσία, οι ίδιοι οι βουλευτές. Θα έπρεπε κάπως να ντρεπόμαστε, αλλά έχουμε ξεχάσει πώς γίνεται.

 

Κενά Δημοτικού

 Τα δίδυμα της γειτόνισσας πήγαν φέτος νηπιαγωγείο κι εκείνη αναζητεί επειγόντως σχολείο για τον εαυτό της. Πώς θα παρακολουθήσω τα παιδιά μου από του χρόνου, αναρωτιέται με αγωνία. Η αδερφή της προσπαθεί μάταια να την παρηγορήσει. Θα μάθεις μαζί τους, της λέει, αλλά εκείνη είναι σοφότερη και δεν την πιστεύει. Αν και ζει μόνο πέντε χρόνια στην Ελλάδα, έχει καταλάβει περισσότερα για το εκπαιδευτικό σύστημα από πολλούς άλλους απονήρευτους γονείς που νομίζουν ότι θα στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο κι εκεί θα μάθουν γράμματα. Βλέπει καλά ότι τα πράγματα έχουν αντιστραφεί. Δεν βοηθούν απλώς οι γονείς το παιδί για το σχολείο, στην πραγματικότητα είναι οι ουσιαστικοί εκπαιδευτές σε ένα σύστημα όπου το σχολείο βγάζει απλώς φετφάδες ύλης. Αν οι γονείς δεν είναι σε θέση να συμπαρίστανται καθημερινά στον αγώνα παρακολούθησης αυτής της ύλης, το παιδί είναι χαμένο. Αποκτά τα περίφημα «κενά» τα οποία μεγαλώνουν όσο περνούν τα χρόνια και στο Λύκειο δεν καλύπτονται με τίποτε.

Ισως αυτοί που ονόμασα απονήρευτους γονείς να είναι ελάχιστοι έως ανύπαρκτοι. Κατά βάθος όλοι ξέρουν την απλή αλήθεια, ότι αν δεν μπορείς να διαβάζεις με τα παιδιά, ή να τους παρέχεις βοηθούς στο διάβασμα, ουσιαστικά δεν καταφέρνουν να τελειώσουν σχολείο, εκτός αν είναι κάποια σπάνια ταλέντα, αλλά δεν πιστεύω ότι υπάρχουν τέτοια πια. Από την Α' Δημοτικού ώς το Λύκειο τα παιδιά χρειάζονται ενισχυτική διδασκαλία, βοήθεια, διευκρινίσεις, ιδιαίτερα μαθήματα. Στην ουσία τα παιδιά των μορφωμένων ανθρώπων μπορούν να μορφωθούν, οι δικοί τους γονείς έχουν τα μέσα να καταλάβουν τις ανάγκες τους και να τις εξυπηρετήσουν. Δεν είναι πια το μέσο κοινωνικής ανόδου το σχολείο, αλλά κοινωνικής καθήλωσης. Πότε έγινε αυτό και πόσο φταίνε οι δάσκαλοι, οι γονείς, το κράτος, δεν το βρίσκει εύκολα κανείς.

Πώς να βοηθήσω τη μητέρα των δίδυμων που δεν έχει πουθενά να παρακολουθήσει έκτακτα μαθήματα επιμόρφωσης για στήριξη παιδιών Α' Δημοτικού; Αν καταφέρουν τα παιδιά να είναι επιμελή στο Δημοτικό, μπορεί να κάνει μετά αιτήσεις σε ξένα σχολεία, όπως η Αφγανή μητέρα στη Λέσβο που έγραψε σε πρεσβείες κι ύστερα σε ξένα σχολεία ώσπου βρέθηκε υποτροφία για τη μαθήτρια κόρη της από τη Βοστόνη. Της το λέω για να χαρεί, αλλά το κενό της στήριξης στο Δημοτικό πώς να το καλύψει;

Mυστικά για τα παιδιά

              Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος γέμισαν ειρωνεία τα κοινωνικά δίκτυα για τα παιδιά που πέρασαν με χαμηλούς βαθμούς στα Πανεπιστήμια. Ειρωνεία κι ένα ψέμα, ότι περνούν με «κάτω από τη βάση», ενώ όλα έχουν Απολυτήριο, αλλιώς δεν θα περνούσαν. Είναι τόσο απλό, αλλά οι απελπισμένοι με το επίπεδο βαθμολογίας δεν θέλουν να το ξέρουν, κι έχω βαρεθεί τόσα χρόνια να το γράφω και να το ξαναγράφω. Άλλο θέλω να πω σήμερα, έστω κι αν δεν ξέρω αν θα βρεθεί ενδιαφερόμενος να το διαβάσει.

Θα ήθελα να πω στα παιδιά που μπήκαν, έστω κι όχι ακριβώς στη σχολή που ήθελαν, έστω και με βαθμούς που κάνει τους γνωστούς τους να σηκώνουν το φρύδι, αυτό που λέω κατ’ ιδίαν σε όσα παιδιά γνωρίζω, όλων των ηλικιών, για το παρόν τους και για το μέλλον τους. Πρώτον, μπράβο τους και δεύτερον, να μην ξεχνούν ότι είναι πολύ τυχερά.

Είναι πολύ τυχερά διότι δεν μπαίνουν απλώς σε μια σχολή, αλλά σε ένα σύστημα το οποίο τους ανοίγει ορίζοντες που δεν φαντάζονται. Ίσως αυτό δεν είναι τόσο φανερό στην Ελλάδα όπου τα τμήματα είναι κλεισμένα αεροστεγώς, όμως ας μην περιμένουν την εκπαιδευτική επανάσταση, ας τα πάρουν έτσι όπως είναι. Υπάρχει το αντικείμενο που τα περιμένει, υπάρχουν τα κτίρια, η υποδομή, έστω μουτζουρωμένη και βανδαλισμένη, ας μην ασχοληθούν με τη γκρίνια. Καλό θα ήταν να έβρισκαν τελειόφοιτους στην είσοδο να τους ξεναγήσουν, όπως γίνεται σε μερικά ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια, αλλά αφού δεν θα βρουν, ας ψάξουν μόνοι τους ανθρώπους που θα απαντήσουν στις ερωτήσεις τους, όχι απαραίτητα από τα κομματικά τραπεζάκια. Αλλά ακόμα κι αυτά, αν υπάρχουν ακόμα, γιατί όχι;

Σημασία έχει ότι κέρδισαν τον κόσμο της διδασκαλίας, πιο πλατύ, πιο ανοιχτό, πιο προνομιακό από ποτέ, και μαζί το χρόνο της και τους ανθρώπους της. Στη σχολή θα βρουν τους δασκάλους, αν θελήσουν να τους δεχτούν για δασκάλους, τους αυριανούς συναδέλφους ή συνεργάτες, τους φίλους και τους εχθρούς. Κι αν δεν είναι αυτή που διάλεξαν, ας δουν τι μπορούν να πάρουν και πού να οδηγηθούν, γιατί δεν είναι μόνο η πόρτα των Πανεπιστημίων της Ελλάδας που τους άνοιξε με το Απολυτήριο τους, αλλά όλου του κόσμου. Κι αν πήραν χαμηλό βαθμό σε κάποιο μάθημα κι οι σοφοί σχολιαστές τους κάνουν να ντρέπονται, δεν έχει καμία σημασία.

Πτυχίο Δημοτικού

Γράφτηκαν πολλά για την καθαρίστρια που καταδικάστηκε δέκα χρόνια για πλαστογράφηση του απολυτηρίου δημοτικού, ακόμα όχι αρκετά ώστε να κινήσουν μηχανισμό απονομής χάρης, κάτι τέλος πάντων, να διορθώσει την ποινή. Κι όσα  γράφτηκαν κι ακούστηκαν ίσως δεν έφτασαν παντού. Γιατί, όπως παρατήρησε ο Πάνος Παπαδόπουλος στο  Protagon, ρίχνοντας λοξή ματιά στην απίστευτη αυτή ιστορία, υποτίθεται ότι εκτός από τους νόμους που ορίζουν ως κακούργημα την πλαστογράφηση δημοσίου εγγράφου, υπάρχουν κι εκείνοι που καθιερώνουν υποχρεωτική εννιαετή εκπαίδευση. Πώς γίνεται λοιπόν μια γυναίκα που γεννήθηκε μετά το 1960 να μην έχει τελειώσει  Δημοτικό;

Το κακό είναι ότι υπάρχουν γυναίκες, και λιγότεροι άντρες, γεννημένοι μετά το 2000 που επίσης δεν έχουν τελειώσει Δημοτικό. Οι προχωρημένες δεκαετίες δεν εγγυώνται εφαρμογή του νόμου, μάλιστα παλιότερα, στη δεκαετία του 1950, μπορούσες να δεις το χωροφύλακα να μαζεύει από τα χωράφια  παιδιά σχολικής ηλικίας, που τα είχαν πάρει οι γονείς να τους βοηθήσουν στη δουλειά, και να τα πηγαίνει από τ’ αυτί στο σχολείο. Στο χρονικό διάστημα που πέρασε η εξουσία των γονιών πάνω στα παιδιά αμφισβητείται λιγότερο. Η κοινωνία, οι συνήθειες, ο περίγυρος, είναι που πιέζουν τους γονείς. Αν δεν το κάνουν, αλίμονο στα παιδιά.

Το κράτος ενθαρρύνει, δεν φροντίζει. Δίνει επίδομα π.χ. στις οικογένειες Ρομά για κάθε παιδί που γράφεται στο Δημοτικό. Τα παιδιά γράφονται μεν, αλλά σπανιότατα παρακολουθούν. Σε ορεινά χωριά, ή σε φτωχογειτονιές της πόλης,  ποιος θα ασχοληθεί με κείνα που μένουν αγράμματα, ποιος θα κάτσει να συγκρουστεί με καβγατζήδες πατεράδες ή σκληρές μανάδες; Εδώ δεν μαζεύει η πολιτεία τα παιδιά που ζητιανεύουν στο κέντρο της πόλης, θα τα στείλει σχολείο; Η εξουσία των γονιών είναι στην πράξη απόλυτη. Η ιερή οικογένεια στέκεται φρουρός στην πόρτα της, και κάθε κοινωνικός λειτουργός μπορεί να κάνει το πτυχίο του ρολό.

Αναλύουμε συχνά τις βλαβερές συνέπειες των πολλών μαθημάτων, για τα τυχερά παιδιά, με γονείς που τα νοιάζονται, αλλά τις βλαβερές συνέπειες των καθόλου μαθημάτων για τα άτυχα δεν μπορούμε ούτε να τις φανταστούμε. Ειρωνευόμαστε τα πτυχία, τους κακούς μαθητές, με τόση άνεση εμείς οι μορφωμένοι, αγνοούμε έναν ολόκληρο κόσμο για τον οποίο το σχολείο, ο χρόνος της μάθησης, ο χρόνος τελικά της παιδικής ηλικίας, είναι άπιαστο όνειρο. Και δεν μιλάω για την Αφρική, αλλά για την Ελλάδα, γι ανθρώπους δίπλα μας.

Καλή χρονιά για ξένα και δικά

Αραγε θα πάνε στο σχολείο τα πιτσιρίκια απέναντι, που περνάνε τη μισή μέρα ανεβασμένα στο παράθυρο του ισογείου, κι όποτε βγαίνω από το σπίτι φοβάμαι πως θα πέσουν; Πέρασαν μήνες που έχουν έρθει από κάποια βασανισμένη επαρχία του κόσμου, κατά τα φαινόμενα, έμαθαν να ισορροπούν στο περβάζι και να διασκεδάζουν χαζεύοντας τους περαστικούς.

Θα ανοίξουν οι ορίζοντές τους στο τσιμεντένιο προαύλιο του γωνιακού Δημοτικού και μπορεί, καθώς είναι προπονημένα στην ακινησία, να διαπρέψουν στο σχολείο. Να μάθουν να γράφουν και να διαβάζουν, να μάθουν να ζουν στον τόπο μας.

Ποιος ξέρει; Λέμε λέμε διάφορα περί σχολείου, αλλά δεν έχουμε ιδέα τι κάνει μια δασκάλα μόνη στην τάξη μπροστά στα είκοσι παιδάκια που αντικρίζει πρώτη φορά κάθε 11η Σεπτεμβρίου. Πώς τα βγάζει πέρα με τα άτακτα, με τα ξένα, με αυτά που οι μανάδες τους δεν ξέρουν ελληνικά, με τα πονηρά, με τα αεικίνητα, με αυτά που τα ίδια δεν ξέρουν ελληνικά και δυσκολεύονται.

Τις αληθινές λύσεις δεν τις έχουμε δει να εφαρμόζονται, δεν τις φανταζόμαστε καν. Κι όταν διαβάζω τα όσα περισπούδαστα γράφονται για το σχολειό και τα Πανεπιστήμια, συχνά έχω την εντύπωση ότι οι αρθρογράφοι αναφέρονται σε κάποια άλλη χώρα, ή σε κάποια άλλη εποχή, του παρελθόντος ή του μέλλοντος, δεν έχω καταλάβει ακόμα.

Είναι το σχολείο πράγματι πολύ φτωχό, μάλλον τσιγκούνικο, για τα παιδιά τα δικά μας που πάνε χορτάτα από εικόνες, χρώματα, παιχνίδια, ιστορίες, αν υποθέσουμε δηλαδή πως συμβαίνει κάτι τέτοιο. Αλλά για όσα δεν είναι πολύ χορτάτα γενικώς, μπορεί να γίνει σανίδα σωτηρίας από τη μιζέρια που τους εξασφαλίζει η οικογένειά τους.

Μπορεί η πόρτα του να γίνει πύλη ελευθερίας, να ανοίξει στο ξεκίνημα του ταξιδιού της αληθινής ζωής, αυτής που σου προσφέρει κάποια παραπάνω δυνατότητα από τις καθορισμένες. Παρακολουθώ ήδη μερικά που είχαν έρθει σιωπηλά, χαμένα, φοβισμένα, δεν ήξεραν λέξη, έκλαιγαν και κρύβονταν, και τώρα μιλάνε άνετα, έχουν φίλους, ξεχωρίζουν κιόλας οι προσωπικότητές τους.

Κάποτε, όταν ηρεμήσει το περιφερόμενο μίσος γύρω μας που αρνείται να αντιληφθεί τι συμβαίνει, θα μιλήσουμε περισσότερο για τους δασκάλους και τη δουλειά τους, θα βρούμε τρόπο να τους ευχαριστήσουμε, να αναγνωρίσουμε τη σιωπηλή τους προσφορά.

Μου έρχεται να ουρλιάξω

Ναι, εντάξει, να κάνεις κατάληψη. Όμως έτσι, άντε- άντε; Εύκολο να το λες... Αν θέλεις να την κάνεις στ’ αλήθεια, πρέπει να βρεις  έναν σοβαρό λόγο...

Κρατημένη από τη χειρολαβή ακούω δυο γυναίκες δίπλα. Τις κοιτάζω κλεφτά, δεν είναι μαθήτριες, ούτε μοιάζουν φοιτήτριες. Είναι μεγάλες, κουρασμένες, κουβαλούν σακκούλες ψώνια.  Σε  λίγο καταλαβαίνω, μιλούν για το σχολείο των παιδιών τους. Ταυτισμένες, όπως άλλοτε  ακούς μανάδες για τα μαθήματα. Στα Λατινικά είμαστε καλά, λένε την εποχή των εξετάσεων, αρχαία δυσκολευόμαστε...  Πληθυντικός μεγαλοπρεπείας, περιλαμβάνει τους νεαρούς βλαστούς. Τώρα τα μαθήματα είναι ντεμοντέ, Οκτώβρη μήνα είμαστε σε ντεμί σεζόν, δεν φοράμε παλτά και μιλάμε για καταλήψεις.

Περιμένω να εκφράσουν ανησυχία, αγανάκτηση. Η σχολική χρονιά είναι ούτως ή άλλως απελπιστικά μικρή, η ύλη δεν προλαβαίνει ποτέ να τελειώσει, χάνονται μέρες άδικα. Πότε συνελεύσεις καθηγητών, πότε απεργίες, εορτές και πανηγύρεις, πρόβες παρελάσεων, για την 28^η,  για την 25^η Μαρτίου, μανία σπατάλης καταδιώκει τις λίγες ώρες μαθημάτων. Για καταλήψεις δεν περισσεύει χρόνος, θα έπρεπε οι γονείς να αγρυπνούν, να είναι έξω από τα σχολεία, να φρουρούν τον πολύτιμο χρόνο. Αλλά προφανώς δεν ξέρουν, δεν καταλαβαίνουν όσοι δεν μπορούν να ξεφύγουν από το δημόσιο σχολείο, δεν νιώθουν την αδικία που υφίστανται. Δεν είναι μόνο που αν δεν έχουν χρήματα για φροντιστήριο θα αποκλειστούν τα παιδιά τους από τις ανώτερες σπουδές, είναι όλες οι λεπτομέρειες που θα χάσουν ανεπιστρεπτί. Ακόμα και την πλήξη των μαθημάτων, το καθημερινό βάλε- βγάλε των βιβλίων, τον πιθανό αγώνα κάποιων νέων καθηγητών να ξυπνήσουν το ενδιαφέρον, την πιθανή κρυφή επιθυμία κάποιων μαθητών να διαβάσουν κάτι. Μια παράγραφο που θα διαβαστεί με την άκρη του ματιού, μια εικόνα που θα μείνει αποτυπωμένη. Χρόνια μάθησης που δεν θα ξαναρθούν. Πώς είναι τόσο ψύχραιμες οι μανάδες; Ξέρουν κάποιο μυστικό που δεν υποπτεύομαι;

Δεν υπάρχει σοβαρός λόγος να γίνει κατάληψη, μου έρχεται να ουρλιάξω. Αντισταθείτε στην αδικία που υφίστανται τα παιδιά σας! Κάντε κάτι, σώστε τα, σταματήστε τα! Δεν θα τους ξαναχαρίσει κανένας αυτά που τώρα υποχρεωτικά τους δίνουν και τα πετάνε!

Φυσικά συγκρατούμαι, πλησιάζουμε στη στάση, λίγο ακόμα κουράγιο, λίγο ακόμα σιωπή!

H παγίδα των αρχαίων

Τα μεγάλα εθνικά θέματα, ή μάλλον τα μεγάλα εθνικά κολλήματα, μου δίνουν την ευκαιρία να γράφω αναμνήσεις. Τα αρχαία ας πούμε, αχ πόσο μου άρεσαν όταν πηγαίναμε σχολείο! Τρελαινόμουν, κι επιπλέον ξελάσπωνα από βαθμούς, σήκωνα το μέσο όρο μου πάντα, παίρνοντας τις περισσότερες φορές 20, με σχετική ευκολία.

Προσέξτε, η δική μου φουρνιά άρχισε αρχαία στο πρωτότυπο στην Τρίτη (Γ') γυμνασίου. Είχαν προηγηθεί δυο χρονιές με αρχαία από μετάφραση, λόγω της μεταρρύθμισης Παπανούτσου. Οδύσσεια στην Α', μετάφραση Σιδέρη, Ιλιάδα στη Β΄, μετάφραση Πολυλά. Στην Γ' θα κάναμε κάτι άλλο, δεν θυμάμαι πια, αλλά ήρθε η 21η Απριλίου κι αμέσως, χωρίς συζητήσεις και διαλόγους, τη σάρωσε εκείνη τη μεταρρύθμιση, κι έβαλε ξανά αρχαία από την Α Γυμνασίου. Οι μεταφράσεις που είχαμε κάνει εμείς καταργήθηκαν, τα βιβλία φυλάχτηκαν ως συλλεκτικά. Αλλά δεν θα τα φύλαξαν αρκετοί φαίνεται, αφού μάλλον έχει ξεχαστεί η εποχή εκείνη.

Εκείνα λοιπόν τα δυο αξέχαστα χρόνια κάναμε ανάλυση κειμένου με τρόπο που δεν είχε ξαναγίνει ούτε ξανάγινε ποτέ στα δικά μου σχολικά χρονικά, και στων παιδιών μου που παρακολούθησα τριάντα χρόνια αργότερα. Μόνο στο Γαλλικό Ινστιτούτο, επιλογή Λογοτεχνία, είδα κάτι παρόμοιο. Διαβάζαμε πάντα ένα μεγάλο κομμάτι κειμένου στην τάξη, ύστερα έπρεπε να γράψουμε στο σπίτι απαντήσεις σε ερωτήσεις του τύπου: “Ποια ήταν τα συναισθήματα του Οδυσσέα όταν είδε τη Ναυσικά να παίζει μπάλα με τις φίλες της στην παραλία που τον είχε ξεβράσει η τρικυμία;”

Δεν σας φαίνεται αρκετά σοβαρό ίσως; Δεν έχει πολλή γραμματική μέσα και παπαγαλία; Σα χαμένος νοιώθει κανείς μπροστά σε κάτι τέτοιο; Το να μάθει να χρησιμοποιεί τη γλώσσα του ο μαθητής για να εκφράσει τις σκέψεις του πάνω σε ένα κείμενο, κι όχι να παραθέσει παραγράφους εκθεσάδων, μοιάζει λίγο επιστημονική φαντασία, έτσι δεν είναι;

Υπήρχε και κάτι άλλο στα βιβλία εκείνα. Στην εισαγωγή, σα στολίδι, μια παράγραφος από το αρχαίο κείμενο, η αρχή του έπους. Άνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον.. Μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος... Τα θυμάμαι πάντα, κυρίως της Οδύσσειας, τον Αχιλλέα και τη μήνι του δεν τα χώνευα και τόσο. Τις είχα μάθει απ' έξω χωρίς κανείς να με αναγκάσει, τις έβλεπα σαν υπόσχεση για το μέλλον. Αυτά που θα μαθαίναμε σε μεγαλύτερες τάξεις. Το οποίο, είπαμε, ήρθε κάπως πιο γρήγορα κι απότομα, με τη χούντα.

Το σύστημα εκείνο είχε το καλό ότι μελετούσε την ομιλούμενη γλώσσα και ταυτόχρονα ένα σπουδαίο κείμενο, είχε όμως το κακό ότι άφηνε απ' έξω άλλα κείμενα νέας ελληνικής λογοτεχνίας. Στηριζόταν ουσιαστικά σε αρχαίο κείμενο, έστω από μετάφραση. Ήδη τότε το αναλυτικό πρόγραμμα δεν περιείχε συστηματική γνωριμία με τα νέα ελληνικά. Με δική τους πρωτοβουλία οι καθηγήτριες, εξαιρετικές όλες στη Σχολή Αηδονοπούλου που πήγαινα, μας έβαζαν να διαβάζουμε κάπως πιο σφαιρικά τους βασικούς λογοτέχνες της Ανθολογίας. Τα Νέα ελληνικά ήταν ο φτωχός συγγενής της ύλης, όπως και τώρα. Αντί με τον καιρό να εμπλουτιστεί η διδασκαλία με περισσότερα κείμενα νέων ελληνικών, γυρίσαμε πίσω στα αρχαία από το πρωτότυπο ως κύριο μάθημα γλώσσας ήδη από την πρώτη Γυμνασίου.

Μα, θα πείτε, τα αρχαία κείμενα είναι πιο σημαντικά, είναι παγκοσμίως γνωστά κλπ κλπ. Πράγματι, πολλοί επικαλούνται τη διδασκαλία τους σε ευρωπαϊκές χώρες, κι έχουν την άποψη ότι εμείς οι χρήστες της γλώσσας που είναι συνέχεια της αρχαίας, θα πρέπει να ξεκινάμε από την αρχή προς το τέλος. Από μικρά τα παιδιά να μαθαίνουν αρχαία, και μεγαλώνοντας, σα να είναι αυτά τα ίδια η ενσωμάτωση του ελληνικού έθνους, να έρχονται και στα Νέα ελληνικά.

Μάλιστα υπάρχει η άποψη ότι ως δια μαγείας, περνάει μέσω γονιδίου τρόπον τινα, ενστικτωδώς, σαν την ανάγκη για νερό και για φαΐ, η ίδια η εξέλιξη της ομηρικής γλώσσας στην αττική διάλεκτο, κι απο κει στην ελληνική κοινή, στην κρητική του Ερωτόκριτου κι εν συνεχεία στην καθαρεύουσα του Παπαδιαμάντη. Αρκεί λοιπόν αυτή η παπαγαλία λίγων αρχαίων κειμένων και πολλών ρημάτων που καταβροχθίζει τις διδακτικές ώρες του Γυμνασίου και του Λυκείου, για να βγει μορφωμένο το γνήσιο ελληνόπουλο. Εμπεριέχουν αυτά τα λίγα κείμενα το μαγικό ξόρκι, φτάνει να χωθούν στον εφηβικό εγκέφαλο, κι ύστερα εκείνος θα γεννήσει τα υπόλοιπα από μόνος του, φτάνει να μην έχει αλλοιωθεί το DNA της φυλής.

Είναι ρομαντικό, είναι ενδιαφέρον, αλλά δεν είναι ο τρόπος που διδάσκονται οι γλώσσες. Μαθαίνουμε ανάγνωση με απλά κείμενα, προχωράμε σε δυσκολότερα μεγαλώνοντας, εμβαθύνουμε σε ακόμα πιο δύσκολα μεγαλώνοντας περισσότερο. Αυτός είναι τρόπος. Στα δεκατρία τα παιδιά δεν έχουν ακόμα εξοικειωθεί με τη γλώσσα τους, δεν έχουν μάθει να διαβάζουν και να κατανοούν νέα ελληνικά, και τα βάζουμε να αποστηθίζουν ρήματα και να καταγίνονται με παραγράφους στην αρχαία. Δεν γίνεται έτσι.
Θα έπρεπε να το έχουμε υποπτευθεί βλέποντας γύρω μας τόσους νέους που έκαναν αρχαία από τα 12 ως τα 18, δεν ξέρουν όμως ούτε τα δευτερόκλιτα ουσιαστικά - η οδός, της οδού- να χρησιμοποιήσουν όταν μιλούν και γράφουν, πόσο μάλλον τα τριτόκλιτα. Αλλά όχι, εμείς πιστεύουμε στη μεταφυσική δύναμη της γλώσσας, στις “αμμουδιές του Ομήρου”, όπου αφού κολυμπάμε πρέπει να ξέρουμε και απέξω τα έπη.

Όμως τη γλώσσα του τη μαθαίνει κανείς αρχίζοντας απ' αυτά που ξέρει. Όσοι γονείς διαβάζουν στα παιδιά τους παιδικά βιβλία, κάθονται αγκαλιά και τους δείχνουν γράμματα και εικόνες, το γνωρίζουν καλά. Μεγαλώνοντας κανείς μαθαίνει περισσότερα και περισσότερα, όλο και πιο δύσκολα. Και πράγματι είναι σπουδαία η ευκολία που έχουμε ως νεοέλληνες, αφού μάθουμε τη γλώσσα που μιλάμε και που γράφεται εδώ και λίγους αιώνες, αρχίζοντας από τα παραμύθια του Τριβιζά στην προσχολική ηλικία, περνώντας από τη σύγχρονη πεζογραφία, πηγαίνοντας όλο και πιο πίσω στο χρόνο καθώς συνεχίζονται οι σπουδές, κι όχι το ανάποδο, να προσεγγίζουμε αρχαία κείμενα στο πρωτότυπο. Τα ίδια που μαθαίνουν και οι Γερμανοί κι οι Σουηδοί κι οι Γάλλοι, όχι για να ελέγχουν την ψυχή των κομπιούτερ, όπως πιστεύουν πολλοί απόφοιτοι Λυκείου, μη σου πω και Πανεπιστημίου, αλλά επειδή είναι τόσο όμορφα και σπουδαία στην πρωτότυπη γλώσσα τους αυτά τα κείμενα, κι αξίζει τον κόπο να τα μάθει κάποιος. Αφού πρώτα μάθει τη γλώσσα του. Όπως κάνουν οι Αγγλοι στην Οξφόρδη, οι Ολλανδοί κι οι Φινλανδοί. Κανείς δεν ξεκινάει αρχαία ελληνικά αν δεν μάθει πρώτα τη γλώσσα του.

Εμείς δυστυχώς έχουμε πέσει σε παγίδα. Με τη μεγαλειώδη ιδέα πως τα αρχαία είναι στην πηγή των νέων ελληνικών, διδάσκουμε στα παιδιά αρχαία με τέτοιο τρόπο που δεν μαθαίνουν ποτέ νέα ελληνικά. Ούτε κι αρχαία μαθαίνουν φυσικά, αλλά αυτό είναι λεπτομέρεια. Το να μην μπορείς να χρησιμοποιήσεις, να διαβάσεις, να απολαύσεις, να μιλήσεις, να παίξεις, να δημιουργήσεις, να εξερευνήσεις τη γλώσσα που μιλάς, αυτό είναι η μεγάλη αναπηρία. Και με αυτή την έννοια έχει δίκιο ο Φίλης, ή όποιος άλλος το είπε: η διδασκαλία των αρχαίων στο Γυμνάσιο είναι αφύσικη, αν υποθέσουμε ότι η φύση θέλει να μαθαίνουμε όσο καλύτερα μπορούμε τη γλώσσα μας. Το φυσικό, το λογικό τέλος πάντων, είναι να μαθαίνεις πρώτα τη γλώσσα σου, κι ύστερα την αρχαία κι όποια άλλη θέλεις. Τη γλώσσα που μιλάμε χρειάζεται όλοι να τη μάθουμε, κι εν συνεχεία όλοι πρέπει να μάθουμε και αγγλικά. Αυτή είναι η γλώσσα των κομπιούτερ, και πολλών άλλων πραγμάτων, δυστυχώς. Αρχαία θα μάθουν όσοι θέλουν, όσοι ακολουθήσουν θεωρητική κατεύθυνση. Μετά τα δεκαπέντε.

Και η χαρά της ετυμολογίας; ρωτά μια φίλη σε σχετική συζήτηση. Μα η χαρά της ετυμολογίας ανήκει στις πολύ απλές χαρές της γλώσσας. Μπορείς και στα μικρά παιδιά να λες τις ιστορίες των λέξεων διδάσκοντας ορθογραφία: ας πούμε, γιατί το “γεια σου” γράφεται με ει και το άλλο “για” με ι; Επειδή το “γεια” βγαίνει από τη λέξη “υγεία” κλπ κλπ. Από το σύγχρονο πας στο παλιό, κινείς το ενδιαφέρον σ' αυτόν που έχει κάποια κλίση στη μελέτη των κειμένων, και στον άλλον που έχει λιγότερη.

Ξεκίνησα με τις σχολικές μου αναμνήσεις, θα συνεχίσω σε τόνο προσωπικό. Ήμουν παιδί μοναχικό και διαβαστερό, λάτρεψα τ' αρχαία, τελειώνοντας το σχολείο μπορούσα να διαβάζω στο πρωτότυπο αττικούς συγγραφείς- προσέξτε, αττικούς, όχι Όμηρο! Το να διαπιστώσω λοιπόν όλα αυτά που γράφω εδώ, μου πήρε πολύ χρόνο και πολύ κόπο. Μου κόστισε και μου κοστίζει. Παρακολούθησα από πολύ κοντά την εκπαίδευση των παιδιών μου, ξέρω το πώς έχει εξελιχτεί η διδασκαλία των αρχαίων. Οι μεν θετικοί κάνουν απλώς υπομονή, δημιουργώντας αντισώματα απέναντι στο διάβασμα ελληνικών κειμένων για όλη τους τη ζωή, οι δε θεωρητικοί, που έχουν κάποια κλίση, κάποιο ενδιαφέρον, κάποια αγάπη, υποχρεώνονται σε τέτοια παπαγαλία και τόσο αποξενώνονται από τα κείμενα που είναι για λύπηση. Κι όχι μόνο αυτοί. Όλοι μας.

Δημοσιεύτηκε στο Books journal του Ιουλίου 2016

Σκατά, σκατά, σκατά

Είδα αυτό το βίντεο με τις φοιτήτριες που βρίζουν τον καθηγητή τους, πρόεδρος της Σχολής τους είναι μάλιστα, κάθεται αμίλητος σε μια θέση αμφιθεάτρου ανάμεσά τους... περιμένεις κάτι να πει, δεν λέει τίποτε. Δεν θα έπρεπε, μου είπε μια γνωστή μου καθηγήτρια, θα ήταν επικίνδυνο να μιλήσει, μπορεί να τον χτυπούσαν... Έχει συμβεί να χτυπήσουν καθηγητές αν τολμήσουν να τους πάνε κόντρα.
Δεν μιλάει λοιπόν ο καθηγητής, και οι μικρές απο πάνω του τον βρίζουν, αφρίζουν, φωνάζουν, ψάχνουν να βρουν τις λέξεις. Σκατά, λέει η νεαρή στο γκρο πλαν και την ικανοποιεί αρκετά, το ξαναλέει. Σκατά, σκατά, σκατά, τα κάνατε όλα, διευκρινίζει. Η φωνή της ακούγεται υστερική, απωθητική, στρίγγλικη. Μια μικρή στρίγγλα που εκτίθεται με σιγουριά. Θα βρει υπερασπιστές, το ξέρει. Στο facebook που είδα το βίντεο μια γυναίκα είχε γράψει απο κάτω το εξής σχόλιο: "Μα σκεφτείτε πόση βία υφίστανται τα παιδιά και γίνονται βίαια!"
Υφίστανται βία τα παιδιά; Ποια παιδιά, τα σημερινά ελληνόπουλα; Οι φοιτητές ΤΕΙ και ΑΕΙ είναι ξυλοκοπημένα παιδιά που πανε στο Πανεπιστήμιο και δικαιούνται να εκφράζονται βίαια; Τα δέρνουν οι γονείς, τα δέρνουν οι δάσκαλοι, τα δέρνει η κοινωνία; Ποιος είναι βίαιος με τα παιδιά σήμερα; ΄Οποιος σηκώσει χέρι σε παιδί κινδυνεύει να βρεθεί σε φυλακή, κι ας είναι και δικο του. Πώς είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι τα παιδιά εισπράττουν βία γι αυτό τη βγάζουν με τη σειρά τους, και μάλιστα στους καθηγητές τους;
Μπορεί να το εννοούσε μεταφορικά βέβαια η γυναίκα. Με τη μεταφορική βία δεν βγάζεις άκρη, ο καθένας μπορεί να ονομάζει βία ό,τι του αρέσει, ή μάλλον ό,τι δεν του αρέσει. Κι εμένα μού 'ρχεται να ονομάσω βίαιη την υπερβολική και υπερβολικά αδέξια φροντίδα για τα παιδιά που τα μεγαλώνει χωρίς όρια και τους επιτρέπει να καταντήσουν έτσι. Γιατί όχι; Το να εκθέτεις τα παιδιά στη βία των ορμών τους, μπορεί μια χαρά να το πει κανείς βία. Τόσα πράγματα ονομάστηκαν βία, κι όταν φάμε ξύλο καμιά ώρα δεν θα θυμόμαστε πώς το λένε αυτό.
Αυτό το κορίτσι που είδα να τσιρίζει τόσο αντιπαθητικά στον καθηγητή του, μου θύμισε σκηνές νέων γονιών με μωρά που δεν ήξεραν τι να τα κάνουν και τα άφηναν να βασανίζονται και να βασανίζουν τους γύρω τους. Μωρά που κλαίνε και θέλουν να κοιμηθούν είναι το κλασσικό. Eίναι περίεργο γιατί κανείς δεν ειδοποιεί τους νέους γονείς ότι το παιδί θέλει τρόπο για να αποκοιμηθεί. Κι ύστερα μικρά παιδάκια που κάνουν σκηνές υστερίας κι οι γονείς προσπαθούν να τα καλμάρουν μιλώντας τους σα να είναι ενήλικες, ρωτώντας τι θέλουν, παίρνοντας στα σοβαρά κάθε ανοησία τους, χωρίς καμία αίσθηση του περιβάλλοντος χώρου. Γιατί ούτε για την ανάγκη να ενημερώνονται τα παιδιά εξ απαλών ονύχων ότι θα ζήσουν σε ανθρώπινη κοινωνία έχουν μάθει πολλοί σημερινοί γονείς.
Έχω συχνά λυπηθεί αυτούς τους γονείς, κυρίως αυτά τα παιδιά. Δεν ξέρουν τα κακόμοιρα πώς να βάλουν όρια στον εαυτό τους, τσιρίζουν, ουρλιάζουν από απελπισία ζητώντας από τους γονείς να τους βάλουν όρια, κι εκείνοι αρνούνται την ευθύνη. Κι αν εκείνοι αρνηθούν, ποιος θα την αναλάβει; Τα παιδιά είναι καταδικασμένα σε υστερική ζωή, κάθε ώρα και στιγμή να μετράνε τις δυνατότητες αποδοχής, να μη γνωρίζουν στιγμή γαλήνης, στιγμή εμπιστοσύνης σε κανόνες συμβίωσης, να μη χαλαρώνουν, να μη χαίρονται, να μην αναγνωρίζουν, να μην είναι άξια να νιώσουν ευγνωμοσύνη, να τα θέλουν όλα εδώ και τώρα, να μη βάζουν στόχους, να μην πιστεύουν στην προσπάθεια, να μην ... να μην...
Πόση στέρηση. Πόσες ελλείψεις. Πραγματικά, μπορείς να πεις ότι κάτι τέτοιο είναι κάτι σαν βία. Να μεγαλώνεις παιδιά που δεν τους βάζεις όρια. Μιλάω γι αυτά τα κλασσικά παραχαϊδεμένα ελληνόπουλα, αυτό το είδος που κυκλοφορεί πολύ τις τελευταίες δεκαετίες. Απο την τρομερή αυστηρότητα που γνώρισε η γενιά μας και κυρίως η προηγούμενη, φτάσαμε στην πλήρη αποδοχή κάθε ανώριμου χαρακτηριστικού. Τα παιδιά και οι έφηβοι αιχμάλωτα στην παιδικότητα και στην εφηβεία. Είναι μια γενική τάση βέβαια, αλλά πολλοί το παρακάνουν, με αποτέλεσμα τα παιδιά να μεγαλώνουν χωρίς να μπορούν να θαυμάσουν ή να σεβαστούν κανέναν και τίποτε. Και τότε ποιος θα είναι πρότυπό τους, ποιος θα μπορέσει να τους μάθει οτιδήποτε; Ποιος θα μπορέσει να εκτιμήσει μια προσπάθεια που κάνουν, μια δουλειά που τελειώνουν, μια πορεία, ένα κατόρθωμα; Αυτά τα παιδιά έχουν εξασφαλίσει τη δυστυχία τους δια βίου.
Αυτό το κορίτσι που ούρλιαζε 'σκατά' και δεν τα χόρταινε, μου φάνηκε πως φώναζε απελπισμένα 'σταματήστε με!'. Αλλά είναι αργά πια, κι όντως ο καθηγητής πρέπει να σκεφτεί τη σωματική του ακεραιότητα.

Μην παίζετε με τις πόρτες

Τι θα πει, χτίζω μια πόρτα συμβολικά; Τη χτίζω ή δεν τη χτίζω; Βάζω ένα σελοτέιπ στην κλειδαριά ή λίγη τσίχλα στο πόμολο, ώστε συμβολικά να δείξω πως η πόρτα δεν ανοίγει; Πως δεν θέλω να ανοίξει, ώστε να καθίσει να σκεφτεί αυτός που χρειάζεται και που χρησιμοποιεί την πόρτα, ότι έχω κάποιο πρόβλημα με την παρουσία του;

Όχι, οι φοιτητές που χτίζουν ως τώρα τις πόρτες στα γραφεία των καθηγητών τους, τις χτίζουν κανονικά. Μπορεί να συμβολίζει κάτι το χτίσιμο, αλλά δεν είναι συμβολικό. Γίνεται με τούβλα, τσιμέντο και σοβά, που σημαίνει ότι η πόρτα καταστρέφεται σαν πόρτα. Τα κουφώματα θέλουν αντικατάσταση, ο γύρω χώρος γίνεται χάλια, τα τσιμέντα κολλάνε στο πάτωμα και στους τοίχους. Θέλει κάποια μεροκάματα για να αντικατασταθεί, και κάποια υλικά, τα οποία δύσκολα πληρώνονται, και φυσιολογικά αφαιρούνται από άλλες δαπάνες.

Δεν είναι λοιπόν συμβολικό το χτίσιμο, είναι πραγματικό. Πραγματικό κυρίως για όσους είναι μέσα. Άλλο να χτίζεις την πόρτα ενός άδειου γραφείου κι άλλο ενός γεμάτου. Στην πρώτη περίπτωση καταστρέφεις δημόσια περιουσία, την οποία υποτίθεται ότι θα έπρεπε να διαφυλάττεις ως κόρη οφθαλμού, πόσο μάλλον που σαν φοιτητής εσύ κυρίως επωφελείσαι απ’ αυτήν. Και ξέρεις πολύ καλά, αφού πέρασες Πανελλήνιες, ότι πρόκειται για ένα σπάνιο και ακριβό προνόμιο. Ωστόσο, άλλο να καταστρέφεις μια τέτοια πόρτα, κι άλλο να χτίζεις μέσα κι έναν άνθρωπο, να εμποδίζεις έναν καθηγητή σου να βγει έξω. Εκεί μιλάμε για έγκλημα πιο σύνθετο και πιο βαρύ, την προσβολή, το φόβο που προκαλείς, τον πανικό. Δεν ξέρεις τι προβλήματα έχει ο άνθρωπος που βρίσκεται μέσα. Μπορεί να παθαίνει κλειστοφοβία, ας πούμε. Μπορεί να πρέπει να πάρει φάρμακα. Μπορεί να τον περιμένουν κάπου. Οτιδήποτε. Αυτό πια δεν είναι φθορά δημόσιας περιουσίας απλώς, είναι επιπλέον επίθεση κατά προσώπου. Ο εγκλεισμός έχει συνέπειες που δεν μπορεί να τις συλλάβει ίσως το μυαλό ενός φοιτητή, κι ακόμα λιγότερο τα μυαλά πολλών φοιτητών, ό,τι βαθμό κι αν πήραν στις Πανελλήνιες.

Όμως οι εργαζόμενοι στο Δρομοκαείτιο θεραπευτήριο κάτι πρέπει να ξέρουν σχετικά. Ο εγκλεισμός είναι μέθοδος κλειδί για τους ψυχικά αρρώστους. Το θέμα βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων περί θεραπειών και μεθόδων. Η ίδια η ψυχική αρρώστια έχει να κάνει με τον εγκλεισμό. Πόσο κλείνεις και πόσο ανοίγεις τις ανάγκες σου, πόσο ελέγχεις τις πόρτες, τα παράθυρα, δηλαδή το ίδιο σου το σώμα, τη σκέψη, τις εκφράσεις, τη φωνή, τα χέρια και τα πόδια σου, πόσο επιτρέπεις στη βίαιη διάθεση να βγει έξω, πόσο την κλειδώνεις εντός σου, πότε αρχίζει από τον πολύ εγκλεισμό να στρέφεται εναντίον σου και να γίνεσαι αυτοκαταστροφικός. Ακόμα δεν έχει βρεθεί η σωστή δόση εγκλεισμού και ελευθερίας, πότε ο εγκλεισμός είναι παραπανίσιος και επώδυνος χωρίς να βοηθάει, πότε ακριβώς είναι απαραίτητος, και πότε, αν υπάρχει κι αυτό, είναι ωφέλιμος για τον ψυχικά ασθενή. Ακόμα ψάχνουν οι γιατροί, και συζητάνε, κι ακόμα χιλιάδες, εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο όλο, υποφέρουν άδικα, χωρίς να κερδίζει η κοινωνία κάτι από τον εγκλεισμό τους, επειδή θεωρούνται ψυχικά ασθενείς.

Φοβάμαι όμως ότι οι εργαζόμενοι στο Δρομοκαείτιο δεν είχαν τέτοιους προβληματισμούς όταν αποφάσισαν να μιμηθούν τους φοιτητές και να χτίσουν την πόρτα στο ίδρυμα. 

Από το Pr;otagon http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=18836

Eλληνικό σχολείο τέλειωσε το καημένο το κορίτσι

Αφρικανοί στην Αθήνα

Ένα νέο κορίτσι που δεν ασχολήθηκε πολύ με την πνευματική του καλλιέργεια επειδή έκανε από παιδάκι σκληρή προπόνηση. Με την εικόνα αυτή προσπάθησαν μερικοί να υπερασπιστούν τη Βούλα Παπαχρήστου για το ρατσιστικό ανεκδοτάκι που έγραψε στο τουίτερ της και της στοίχισε τόσο ακριβά. Κι έχουν δίκιο. Δυστυχώς. Είναι η απλή αλήθεια, ότι στην Ελλάδα για να μην είσαι ρατσιστής χρειάζεσαι ιδιαίτερη πνευματική καλλιέργεια. Κι ίσως πάλι ούτε τότε το γλιτώνεις.

Γιατί; Διότι τα παιδιά που παρακολουθούν το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν μαθαίνουν ποτέ συστηματικά πόσο πολύ η ανθρωπότητα έχει αποφασίσει να καταπολεμήσει το ρατσισμό, ενώ μαθαίνουν συνέχεια και συστηματικότατα πόσο πολύ σπουδαίοι είναι οι Έλληνες. Από νήπια. Το φυσιολογικό είναι να γίνουν ρατσιστές. Για να μη γίνουν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια.

Δεν λέω ότι γίνεται επίτηδες. Δεν αποφάσισαν οι υπουργοί Παιδείας μια ωραία πρωία ότι τα ελληνόπουλα πρέπει οπωσδήποτε να είναι έτοιμο υλικό για κάθε ρατσιστικό, ακροδεξιό, φασιστικό, εθνικιστικό κόμμα. Το άφησαν να συμβεί όμως, ανέμελα κι αστόχαστα. Άρχισε ανεπαίσθητα, με τις γιορτές, τις εξετάσεις και τον τρόπο απομνημόνευσης, την ύλη που διαρκώς περιοριζόταν και κλεινόταν σε λίγα κεφάλαια SOS που έγιναν μετά συνθήματα, λίγες φράσεις που καλλιεργούνταν από τα τρία ως τα δεκαοχτώ, τα ίδια και τα ίδια. Οι Έλληνες είναι σπουδαίοι, πάντα αδικημένοι, πάντα στην αντίσταση, πάντα καταδιωγμένοι, έχουν πάντα δίκιο. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι τα είχαν σκεφτεί όλα, ήταν ανώτεροι, κλπ.

Αυτό είναι το απόσταγμα της σύγχρονης διδασκαλίας. Για να μη γίνουν τα παιδιά κομπλεξικοί ρατσιστές με μανία καταδίωξης πρέπει στο σπίτι να δουλεύουν οι γονείς σκληρά στην αντίθετη κατεύθυνση. Να εξηγούν στα παιδιά τους, όχι μια και δυο φορές, αλλά συνέχεια, με θεωρία και πράξη, ότι δεν υπάρχουν ανώτερες φυλές, ότι κάθε πολιτισμός έχει αξία, ότι οι διακρίσεις είναι κάτι που η ανθρωπότητα βίωσε και αποφάσισε να εξοβελίσει από παντού, τους νόμους, την επιστήμη, ακόμα και τις θρησκείες που είναι αρχαίες και δύσκαμπτες.

Κι όπως ξέρουμε όλοι, δεν μπορούν οι σύγχρονοι γονείς να κάνουν αυτή τη δουλειά συνέχεια. Έχουν κι αυτοί τα δικά τους, τις ασχολίες τους, τις προκαταλήψεις τους, κι ούτε καταλαβαίνουν τους κινδύνους που εγκυμονεί η κατάσταση, για την ουσιαστική μόρφωση, και σε τελική ανάλυση, για την ευτυχία των παιδιών τους.

Δεν μιλάω στην τύχη. Μεγάλωσα τρία παιδιά παρακολουθώντας στενά τα σχολεία. Το κακό άρχιζε από τον παιδικό σταθμό. Το πήραμε αψήφιστα στην αρχή. Νήπια με σημαιάκια που τραγουδούσαν εμβατήρια κάθε 28 Οκτωβρίου, δημοτικά κάθε 25 Μαρτίου και Θεοδωράκη κάθε 17 Νοέμβρη. Ωραία, και τι έγινε; Στην αρχή το βρήκαμε χαριτωμένο. Μια, δυο, τρεις, δέκα, δεκαπέντε. Δεκαπέντε χρόνια, από τα τρία ως τα δεκαοχτώ, τα χρόνια που διαμορφώνεται ο άνθρωπος γινόταν αυτή η δουλειά. Σε όλα τα σχολεία, από το Δημόσιο της γειτονιάς μέχρι το Κολλέγιο Αθηνών. Κι όχι όπως στον καιρό μας, βαρετή διαδικασία, αλλά με ωραίες γιορτές και ευχάριστα πανηγύρια. Ξανά και ξανά. Ποτέ δεν γιορτάστηκε η μέρα του ΟΗΕ, η μέρα της Ευρώπης, κάτι έξω από την Ελλάδα και τα πατριωτικά της.

Κοιτούσα χτες την ιστοσελίδα του παιδικού σταθμού των Φιλιππινέζων της Αθήνας, ο οποίος δεν ξέρω αν κατάφερε να επιβιώσει μετά τη λαίλαπα της προπέρσινης νομοθεσίας για τα νηπιαγωγεία, που ήταν σα να είχε βάλει στόχο τέτοιους μικρούς παιδικούς σταθμούς, κοιτούσα λοιπόν φωτογραφίες με τα πολύχρωμα παιδάκια, γιατί πάνε παιδιά πολλών μεταναστών, όχι μόνο Φιλιππινέζων, να γιορτάζουν την ημέρα του ΟΗΕ, και ζήλεψα. Ουδέποτε, στα πανάκριβα ή στα δημόσια σχολεία που στείλαμε τα δικά μας παιδιά, είχαν την τύχη να πάρουν μέρος σε τέτοια γιορτή. Και ξέρετε πόση χαρά, πόση ανακούφιση δίνει στα παιδιά να βεβαιώνονται ότι ανήκουν σε μια ανθρωπότητα που πιστεύει στην ισότητα; Πολύ πιο υγιές ψυχικά από το να μαθαίνουν στα δυόμισι ότι «ήμασταν τετρακόσια χρόνια σκλάβοι». Ακόμα κι αν η πίκρα για τη σκλαβιά προϋποθέτει την ισότητα των ανθρώπων, είναι καλύτερα να το λες με λόγια κάποια στιγμή, να το γιορτάζεις πριν ακόμα από το «Πήραμε το Αργυρόκαστρο και πάμε παραπέρα» (τριών ετών διδάχτηκαν αυτό το άσμα)

Στη διάρκεια του σχολείου βέβαια μαθαίνουν κι άλλα πράγματα τα παιδιά. Μια στις τόσες μαθαίνουν ότι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος έγινε κατά του ρατσισμού, του αντισημιτισμού, του ναζισμού, αλλά όπως ξέρετε όλοι, πολύ λίγες φορές προλαβαίνει η ύλη της Ιστορίας να φτάσει εκεί. Πού και πού κάνουν εργασίες για τους νόμους και τους θεσμούς, αλλά είναι διαφορετικό κάτι που σου τυπώνεται στο κεφάλι από διαρκείς και επαναλαμβανόμενες γιορτές από κάτι που διδάσκεσαι μία στις τόσες. Το δε μάθημα της Ιστορίας, καθώς επαναλαμβάνει την ίδια ύλη τρεις φορές σε τρεις διαφορετικές ηλικίες, αφήνει πάλι το ίδιο απόσταγμα στα κεφάλια, του ανώτερου έθνους, μην πω και ανώτερης φυλής, που καταδιώκεται και υποφέρει.

Κι έτσι η Παπαχρήστου, και η κάθε Παπαχρήστου, κάθε παιδί που δεν προέρχεται από οικογένεια η οποία θα καθίσει να ασχοληθεί με το να του καλλιεργήσει αντιρατσιστική νοοτροπία, είναι φυσιολογικό να γίνει ρατσιστής και οπαδός κάθε ακραίου ρατσιστικού κόμματος. Το αντίθετο εκπλήσσει, που τόσο πολλά παιδιά δεν γίνονται ρατσιστές, εθνικιστές, ακροδεξιοί. Ακόμα κάποιοι δάσκαλοι αντιστέκονται σ’ αυτό το πνεύμα, κάποιοι γονείς μιλάνε, και κάποια παιδιά περί άλλα τυρβάζουν. Υπάρχουν κι άλλα πράγματα που μορφώνουν τα παιδιά, από το σινεμά μέχρι τις διακοπές του καλοκαιριού, κι εκεί το πνεύμα της εκπαίδευσης αλλοιώνεται, ευτυχώς.

Πάντως όποιος έχει παρακολουθήσει τα σχολικά ήθη και έθιμα ξέρει πολύ καλά  γιατί η ΧΑ έχει τόσους νέους οπαδούς, γιατί η ΝΔ έλεγε τόσο ρατσιστικά πράγματα πριν πάρει την εξουσία, με τα οποία τώρα δυσκολεύεται γιατί το διεθνές περιβάλλον έχει άλλες αρχές, γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ γλιστράει στον εθνικισμό με τόση ευκολία, γιατί ο καθημερινός δημόσιος λόγος μπορεί να είναι τόσο ρατσιστικός. Η χάρτα του ΟΗΕ, οι αρχές της προσπάθειας να συμβιώσουν οι άνθρωποι, ό,τι σημαντικότερο κατάφεραν να κάνουν στο θέμα αυτό μετά από αιώνες πολέμων και πολιτισμού,  δεν γίνεται να διδάσκεται στο σπίτι, στο μεσημεριανό τραπέζι, πώς να το να κάνουμε. Αλλά εκεί διδάσκεται, από όσους γονείς έχουν τον πατριωτισμό να το κάνουν.

http://www.athensvoice.gr/article/city-news-voices/%CF%83%CF%87%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF-%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CF%89%CF%83%CE%B5-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%BF%CF%81%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B9

Tα Διαπολιτισμικά κινδυνεύουν

Tα Διαπολιτισμικά σχολεία ήταν απο τα πράγματα που με έκαναν  περήφανη για την Ελλάδα. 

Άλλους τους κάνει περήφανους η Ακρόπολη. Άλλους οι παρελάσεις αρμάτων μάχης και οι «αγορές του αιώνα». Άλλους τα κλασικά κείμενα, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, η έδρα στην Οξφόρδη. Μερικοί προτιμούν τους τραγωδούς και τις σύγχρονες παραστάσεις. Γενικά ο πατριωτισμός κρύβεται σε απίθανα πράγματα, το τι μπορεί να σε κάνει περήφανο στον τόπο σου. Μερικοί ας πούμε ήμασταν περήφανοι για τα Διαπολιτισμικά Σχολεία. Καλός ο ανθρωπισμός στα αρχαία κείμενα, και στα νέα, αλλά στην πράξη είναι η δυσκολία, στην εκπαίδευση. Το να έχει η Ελλάδα σχολεία υποδοχής παιδιών που δεν ξέρουν τη γλώσσα και παρόλ’ αυτά να μπορούν να πηγαίνουν σχολείο, αυτό είναι μεγάλη υπόθεση.

Δεν έχουμε αυταπάτες φυσικά. Τα σχολεία αυτά δεν στήθηκαν για τα παιδιά των μεταναστών και των προσφύγων. Στην αρχή ήταν σχολεία παλιννοστούντων, ελλήνων μεταναστών δηλαδή που επέστρεφαν στην Ελλάδα με τα παιδιά τους, τα οποία δεν ήξεραν ελληνικά. Σιγά –σιγά έγινε η αλλαγή, οι παλινοστούντες αραίωσαν και οι μετανάστες πύκνωσαν. Κανονικά θα έπρεπε σε πολλά σχολεία να υπάρχουν τέτοιες τάξεις υποδοχής. Κουτσά –στραβά, με ευρωπαϊκά προγράμματα και έντονες αντιδράσεις το πρόβλημα γενικά αντιμετωπίστηκε εκ των ενόντων. Τα σχολεία βρήκαν τρόπο να δέχονται παιδιά που δεν ξέρουν ελληνικά, ειδικά αν ήξεραν λιγουλάκι. Το Διαπολιτισμικό ωστόσο παρέμεινε το μόνο που είναι ειδικά στημένο για όσα παιδιά δεν ξέρουν καθόλου. Σχολείο που έχει μαζέψει εξειδικευμένους δασκάλους και καθηγητές. Μέχρι πέρσι υπήρχαν και διάφορες διευκολύνσεις στα ωράρια τους. Κόπηκαν αυτά όλα, πάνε. Φαίνεται ότι τώρα το Υπουργείο αποφάσισε να κλείσει και το σχολείο το ίδιο.

Στο Διαπολιτισμικό Ελληνικού άρχισε μια επίθεση στην αρχή διακριτική. Κάτι δηλώσεις της γενικής γραμματέως, ότι το σχολείο απέτυχε γιατί έχει γίνει γκέτο παιδιών από μια μόνη χώρα. Το διάβασα στην Καθημερινή πριν λίγους μήνες και ρώτησα τον αδερφό μου που εργάζεται εκεί, ποια χώρα εννοεί. Εκείνος όμως μου εξήγησε ότι έχουν παιδιά από 30 χώρες, ότι δεν είναι καθόλου γκέτο, ότι είναι ένα σχολείο που τα παιδιά το αγαπούν. Δεν θέλουν ούτε για διακοπές Χριστουγέννων να  κλείνει. Είναι παιδιά από οικογένειες φρεσκοεγκατεστημένες, με πολλά προβλήματα προσαρμογής, δεν θα μπορούσαν να επιζήσουν σε ένα ‘κανονικό’ σχολείο. Παρόλο που έτσι όπως έχουν έρθει τα πράγματα αυτό το σχολείο μέσα στο περιρρέον χάος είναι αυτό ακριβώς, κανονικό, δεν κλείνει ας πούμε ποτέ με καταλήψειςΧτες οι καθηγητές του πήγαν αντιπροσωπεία στον περιφερειάρχη Αττικής κ. Κουμέντο. Του εξήγησαν ότι κλείνοντας τα σχολεία αυτά πετάει τα παιδιά στο δρόμο. Ότι το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας έχει αναγνωρίσει το ρόλο και τη σπουδαιότητα αυτών των σχολείων. Ότι το οικονομικό κόστος της λειτουργίας τους είναι δυσανάλογα μικρό με το κοινωνικό που θα έχει η κατάργησή τους. Ότι η χώρα μας έχει υπογράψει διεθνείς συμβάσεις για την εκπαίδευση των παιδιών των μεταναστών και των προσφύγων. ‘Ότι τα σχολεία χρόνια τώρα κάνουν βελτιωτικές προτάσεις για τη λειτουργία τους αλλά το Υπουργείο δεν ανταποκρίνεται. Ότι ο Δήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης ψήφισε ομόφωνα υπέρ της λειτουργίας των σχολείων στην περιοχή του. 

Ο κ. Κουμέντος ήταν άτεγκτος. Το μόνο αντεπιχείρημα που έφερε ήταν ότι στη «διεθνή βιβλιογραφία» τα σχολεία αυτά θεωρούνται παρωχημένα. Τον φαντάζομαι τα βράδια να εντρυφεί σε αγγλογαλλικά εγχειρίδια για την αποτυχία του ελληνικού μοντέλου διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. 

Η ουσία είναι ότι αυτός και οι ανώτεροί του, πήραν την απόφαση να κλείσουν τα σχολεία, χωρίς προηγούμενη συζήτηση, χωρίς κανένα σχεδιασμό για το μέλλον πέρα από τα νεφελώδη ΖΕΠ, και χωρίς δυνατότητα αντίδρασης από μεριάς των καθηγητών. Ποιος άλλωστε θα δώσει σημασία σε μετανάστες και προσφυγόπουλα που διαμαρτύρονται; Το πολύ πολύ να τους πούνε: δεν φτάνει που ήρθατε στη γη της επαγγελίας θέλετε και εκπαίδευση για τα παιδιά σας. Αν δεν σας αρέσει, δρόμο.

Κυρία Διαμαντοπούλου, έχετε κάτι να πείτε; Δεν το πιστεύω ότι έχετε πάρει τέτοια απόφαση!

Θα τη χάσουμε αυτή την περηφάνια;

 Από το Protagonhttp://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=13135

Αν ήμουν δασκάλα

Σχολείο χωρίς βιβλία; Ευκαιρία να τα αγαπήσουμε!

Αν ήμουνα δασκάλα θα ήμουν πολύ χαρούμενη φέτος που το υπουργείο καθυστερεί τη διανομή βιβλίων. Θα είχα την ευκαιρία να ξεκινήσω μαθήματα χωρίς αυτά τα τόσο μελετημένα και από τόσους πολλούς υπογεγραμμένα (έχετε προσέξει πόσους πολλούς συγγραφείς έχει το καθένα;) σχολικά βιβλία.

Την πρώτη μέρα,  αν υποθέσουμε ότι είχα την Πρώτη Δημοτικού, θα είχα πάρει μαζί μου το βιβλιαράκι της Παυλίνας Παμπούδη που λέγεται «Με το άλφα και το βήτα». Ίσως και το αλφαβητάρι που είχαμε στη δεκαετία του 60, το οποίο τόσο αγαπήθηκε ώστε κυκλοφόρησε ξανά κι έχει γίνει καλτ. Τα παιδιά μου πριν πάνε στο Δημοτικό το αντέγραφαν σελίδα- σελίδα, τόσο τους άρεσε. Θα το έδειχνα στους μαθητές και θα ζητούσα να το αγοράσουν. Ναι, να πάνε στα μαγαζιά και να δώσουν πέντε ή δέκα ευρώ, τόσο κάνουν αυτά τα βιβλία. Όσο τρεις τυρόπιτες ή τέσσερα κρουασάν. Υπολογίζοντας έτσι, θα κάναμε και την αριθμητική μας.

Αν είχα Δευτέρα Δημοτικού θα διάλεγα κάτι πιο δύσκολο, μια ιστορία του Τριβιζά, ή τις μεγαλύτερες ιστορίες της Παμπούδη. Δεν θα άφηνα να τελειώσει η χρονιά χωρίς να διαβάσουμε με τα παιδιά τις σειρές «Ιστορίες για γέλια και για χρώματα» και «Δεκαπεντέμιση παράξενα παραμύθια» (ενάμισι ευρώ το κάθε μικρό βιβλιαράκι). Στην Τρίτη θα ξεκινούσα τον Τρελαντώνη της Πηνελόπης Δέλτα και το «θείο Πλάτωνα» της Άλκης Ζέη.. Στην Τετάρτη θα δοκίμαζα το Μόγλη του Κίπλινγκ και τη Μοβ ομπρέλα, πάλι της Άλκης Ζέη, που είχε  κάνει τα δικά μου να γελάσουνε μέχρι δακρύων σε αντίστοιχη ηλικία. Πέμπτη και Έκτη θα περνάγαμε στα μεγάλα, Χάρι Πότερ, αν δεν το είχαν όλα ξεκοκαλίσει ήδη, τις «Μικρές κυρίες» της Λουίζας Μέι Άλκοτ, τα πιο μεγαλίστικα της Άλκης Ζέη, της Ζορζ Σαρρή, κι ένα σωρό άλλα φυσικά, τα πρώτα που μου έρχονται στο μυαλό γράφω. Κλασσική, καλή λογοτεχνία, η συνταγή δεν αποτυγχάνει ποτέ.

Για τα άλλα μαθήματα, Φυσική, Ιστορία κλπ, θα παράγγελνα τα καταπληκτικά εικονογραφημένα βιβλία που κυκλοφορούν για κάθε επιστημονικό θέμα. Καθαρές εικόνες, απλά κείμενα, συναρπαστική επαφή με τον κόσμο, καμία σχέση με τα πολυσέλιδα αλλά μίζερα βιβλία του Υπουργείου. Είναι λίγο ακριβότερα, πέντε κρουασάν και επτά κόκα- κόλες το καθένα.

Θα περνούσαμε έναν υπέροχο Σεπτέμβρη, μέχρι να μας πάρουνε χαμπάρι…

Από το Protagon
http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=8684

Τελετουργικές καταλήψεις

Το πρωί το ραδιόφωνο µάς πληροφορεί ότι πάνω από εκατό σχολεία «τελούν υπό κατάληψη». Ωραίο αυτό το «τελούν». Δεν πάνε χαµένα τα αρχαία που παπαγαλίζει ο ελληνικός πληθυσµός στο γυµνάσιο και το λύκειο. Εχουµε µάθει όλοι µας ένα σωρό ελληνικούρες τώρα πια, για κάθε περίσταση. 

Κι εδώ που τα λέµε, αυτές οι καταλήψεις των σχολείων έχουν γίνει κάτι πολύ τελετουργικό. Συµβαίνουν κάθε χρόνο σχεδόν, περίπου τέτοια εποχή, ανάµεσα φθινόπωρο και διακοπές των Χριστουγέννων. 

Αν δεν κάνω λάθος, επαναλαµβάνονται την άνοιξη. 

Πάνε µε τον ασταθή καιρό, κατά κάποιον τρόπο. 

Τελετές ενηλικίωσης, από τις οποίες τα παιδιά πρέπει να περνάνε υποχρεωτικά, για να αποδείξουν την παλικαριά και τον ανδρισµό τους (αγόρια και κορίτσια). Εχω δει στην τηλεόραση τελετές ενηλικίωσης Ινδιάνων, που τους αγκιστρώνουν το γυµνό στήθος και τους τραβούν ολόκληρο το σώµα, οπότε µπορούµε να πούµε πως οι καταλήψεις σχολείων είναι κάτι πιο ήπιο. Αλλά και πάλι θα ταλαιπωρούνται τα καηµένα τα παιδιά, να πρέπει να παίζουν από τόσο µικρά το κουραστικό παιχνίδι της επικράτησης σε οµάδες, της ανάδειξης ηγετών, της αναµέτρησης µε όλη αυτή τη µεγαλίστικη ορολογία των διεκδικήσεων που στεγνώνει το µυαλό. Για πρώτη φορά στη ζωή µου, γιατί γενικά δεν το πιστεύω καθόλου, σκέφτοµαι ότι καλύτερα ήµασταν εµείς στο θέµα αυτό (µόνο σε αυτό όµως). 

Με δυο κοπάνες και µια αποβολή µπορούσαµε να κυκλοφορούµε µε ψηλά το κεφάλι, δεν χρειαζόταν όλο αυτό το βάσανο, αυτό το πολιτικό τσαλαβούτηµα. 

Και στις κοπάνες τουλάχιστον πηγαίναµε κάπου αλλού, δεν καθόµασταν πάλι µέσα, στο σχολείο! Αλλά τώρα παίζουν και οι γονείς, µερικοί συµπαρίστανται στα παιδιά, άλλοι κάνουν µηνύσεις. 

Οµως, ενηλικίωση µε τους γονείς να σε κρατούν και να σε προστατεύουν δεν γίνεται. Παιδιά, χρειάζεται να βρείτε κάτι άλλο.
https://www.tanea.gr/2010/10/15/opinions/analwsima-teletoyrgikes-katalipseis/

Χαμόγελο φουστανελά

Το μόνο καλό με τις μαθητικές παρελάσεις, τώρα που σταμάτησαν οι φασαρίες με τα παιδιά των ξένων, είναι τα πόδια.

Βλέπεις μαζεμένα πολύ ωραία πόδια, με φούστες κοντές, και μπορείς να διαπιστώσεις πόσο μακραίνουν, πόσο καλύτερα αποτριχώνονται, πόσο πιο χαριτωμένα κινούνται τα κοριτσίστικα πόδια της χώρας μας από χρόνο σε χρόνο.

Από την άλλη, είναι κρίμα που αυτά τα όλο και ωραιότερα, μακρύτερα, τολμηρότερα και πιο λεία πόδια δεν έχουν στο σχολείο την ευκαιρία να διδαχτούν κανένα άλλο βήμα εκτός από της παρέλασης.

Γιατί, θα το θυμάστε, η παρέλαση τρώει ώρες μαθητικές με τις πρόβες και θα μπορούσαν μαθητές και μαθήτριες να μαθαίνουν αντί για στρατιωτικό βηματισμό, το σωστό περπάτημα, που με τη βοήθεια της αναπνοής κρατά το σώμα ίσιο και το προφυλάσσει από σκολίωση, κύφωση, λόρδωση και τα συναφή. Κι αν πάλι ήθελαν να προχωρήσουν τα μαθήματα περισσότερο, θα μπορούσαν να εξασκούνται σε βήματα λικνιστικά, τα γυναικεία που σαγηνεύουν, τα ανδρικά που γοητεύουν, να μάθουν τη γλώσσα του σώματος ενώ βαδίζει δηλαδή, και να ειδικευτούν στις εκφάνσεις που τα ενδιαφέρουν περισσότερο, ως έφηβοι που είναι. Ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα τον μπουχτίσουμε τον μιλιταρισμό και θα απαλλαγούν τα ωραία νεανικά πόδια από την αναγκαστική ομοιομορφία βήματος.
 Μέχρι τότε αρκούμαστε σε εικόνες σαν αυτή που μου χάρισε το πρωί ο μικρός Ινδός της πολύτεκνης οικογένειας μεταναστών του ισογείου μας: γυρίζοντας από το σχολείο ντυμένος φουστανελάς- και του πήγαινε πολύ γιατί είναι μελαχρινός- με το φέσι στο χέρι και κραδαίνοντας όλο καμάρι την ξύλινη καραμπίνα του, μου έσκασε ένα ευτυχισμένο χαμόγελο που το ερμηνεύω σαν προ-εθνικιστικό ή μεταμοντέρνο. Ή και μεταεθνικιστικό. Ακόμα καλύτερα.

https://www.tanea.gr/2008/03/26/opinions/analwsima-xamogelo-foystanela/

Υποχρεωτικό νηπιαγωγείο

Το νηπιαγωγείο γίνεται υποχρεωτικό. Έτσι,  για μερικές χιλιάδες παιδιά που δεν θα πιάνουν στις εισαγωγικές τη βάση του Δέκα, τουλάχιστον θα έχουν αυξηθεί τα έτη σπουδών αρχίζοντας από τα κάτω. Ούτως ή άλλως, η μανία των γονιών να χώνουν στα κεφάλια των παιδιών τους, όσο περισσότερα πράγματα γίνεται, όσο το δυνατόν νωρίτερα, έχει ήδη χτυπήσει τα νηπιαγωγεία. Περιέργως, παιδιά και νηπιαγωγοί αντιστέκονται. Τα παιδιά καταφέρνουν ακόμα κυρίως να διασκεδάζουν στα νηπιαγωγεία. Και το παράξενο είναι ότι επειδή διασκεδάζουν, μαθαίνουν κιόλας αρκετά, ίσως, μόνο και μόνο επειδή ακριβώς δεν είναι υποχρεωτικό. Και βλέπεις κάτι τετράχρονα να πιάνουν το μολύβι με ζήλο και μεράκι, που δεν συναντάς στο δημοτικό, να γράφουν  με απόλαυση, να ανοίγουν τα βιβλία με δέος, να συλλαβίζουν ακούραστα, να ξεφυλλίζουν εγκυκλοπαίδειες, και νομίζεις ότι έγινε το θαύμα, γεννήθηκε  η σχέση του παιδιού με τα γράμματα, θα κρατήσει, θα καρπίσει, θα το οδηγήσει σε επιτυχίες και χαρές. Κι ύστερα, δυο χρόνια αργότερα, μόλις πάει Δημοτικό, το ίδιο παιδί, αρχίζει να χάνει το γούστο του. Τα βιβλία αντιμετωπίζονται με καχυποψία, το διάβασμα γίνεται αγγαρεία, τα γράψιμο δεν είναι καθόλου πια ευχαρίστηση, η σχέση που φαντάστηκες ότι θα γεννηθεί, τις περισσότερες φορές ξεφτίζει άδοξα. Πώς το κατορθώνει αυτό το Δημοτικό, είναι απορίας άξιο, αλλά μπαίνει κανείς στον πειρασμό να σκεφτεί ότι η ελευθερία παίζει κάποιο ρόλο. Αφού το να κάνεις μαθήματα, στο νηπιαγωγείο, δεν είναι αναγκαστικό, όλο και κάτι μαθαίνεις. Ας ελπίσουμε ότι τώρα που η φοίτηση θα γίνει υποχρεωτική, δεν θα του βάλουν και αναλυτικό πρόγραμμα, για να καλύψουν τα κενά που κάθε τόσο προκύπτουν. Τουλάχιστον θα αφήσουν τα παιδιά να μην ξέρουν την υποχρέωση.

https://www.tanea.gr/2006/11/28/opinions/analwsima-ypoxrewtiko-nipiagwgeio/