Οι παλιοί λογαριασμοί χαλάνε τις καλές φιλίες

Κοντεύω να περπατήσω τη μισή Σκωτία, κάθε δυο καλοκαίρια σχεδόν πηγαίνω εκεί, ιδίως αφότου σπουδάζει το παιδί μου. Έχω επισκεφτεί ένα σωρό πόλεις, έχω διαβάσει ξανά και ξανά ηρωικές ιστορίες, έχω καθαρίσει φοιτητικά διαμερίσματα, έχω αλωνίσει το Εδιμβούργο. Δεν χορταίνω να τη φωτογραφίζω, νομίζω ότι η ομορφιά της χώρας αυτής με έκανε να αγοράσω επιτέλους καλή ψηφιακή φωτογραφική μηχανή. Μπορεί να αποφεύγω πια τις αίθουσες βασανιστηρίων των μεσαιωνικών κάστρων, την αιματηρή ιστορία όμως κάθε μνημείου που επισκέπτομαι ως επίμονη τουρίστρια, την ακούω υπομονετικά. Ήρωες που έγιναν αθάνατοι, κι έφτασαν μέχρι τις μέρες μας ως κινηματογραφική σειρά. Μάχες που κόστισαν χιλιάδες ζωές. Κοιλάδες ποτισμένες με πολύ αίμα. Έφιπποι ανδριάντες. Τοίχοι πέτρινοι που υπήρξαν μπουντρούμια, αλλά τώρα είναι φόντο για γαμήλιες πόζες. Ένα σιδερένιο κλουβί κρεμασμένο σε ψηλό πύργο, όπου πέρασε τέσσερα χρόνια η ευγενής που έστεψε βασιλιά τον Μπρους, ο οποίος σκότωσε τον άντρα της αργότερα διότι εκείνος διαφωνούσε. Αποκεφαλισμοί, ακρωτηριασμοί, βασανιστήρια, πυρές. Τρομερά πράγματα, που θυμίζουν αν μη τι άλλο ότι στην αγαπημένη Ευρώπη έχουν γίνει για αιώνες φρικαλεότητες σαν αυτές που κάνει τώρα η ISIS. Μόνο που δεν είχαν τότε κάμερες να τις μεταδίδουν σ' όλο τον κόσμο.

Ίσως οι τουριστικές αυτές επισκέψεις μου δημιουργούν την εντύπωση πως η ιδέα της οριστικής αποχώρησης της Σκωτίας από το Ηνωμένο Βασίλειο είναι στραμμένη στο παρελθόν. Παλιοί λογαριασμοί που μερικοί αισθάνονται ότι δεν διευθετήθηκαν όπως θα έπρεπε, άντε ξανά να τους φέρουμε στο τραπέζι. Και φοβούνται άλλοι, ότι από τέτοιους λογαριασμούς που δεν έκλεισαν σωστά η Ευρώπη είναι γεμάτη. Κι αν αρχίσουν οι αποσχίσεις δεν θα έχουν σταματημό, κι άλλη δουλειά δεν θα κάνουμε από το να βαθαίνουμε τα σύνορα την εποχή ακριβώς που ελπίζαμε ότι θα τα σβήναμε σταδιακά. Ας μη μιλήσουμε και για εκείνους που θέλουν να τ' αλλάξουν, που τ' αλλάζουν ήδη όπως στην Ουκρανία, ας ξορκίζουμε αυτό το ενδεχόμενο.

Οι οπαδοί της απόσχισης έχουν βέβαια σύγχρονα επιχειρήματα, οικονομικά και πολιτικά, που δεν μπορώ να παρακολουθήσω. Όμως κακά τα ψέμματα, τίποτε πιο συμβολικό δεν υπάρχει στις μέρες μας, ακόμα, από τα έθνη και τα κράτη. Γιατί, τι νόημα έχει να δημιουργούνται νέα κράτη στην Ευρώπη που στοχεύει να γίνει συνομοσπονδία επαρχιών, ή κάτι τέτοιο; Εκτός αν αποφασίσουμε πως μόνο αν τελειώσει η δημιουργία μερικών ακόμα κυρίαρχων κρατών (Καταλωνία; Ουαλία; Χώρα των Βάσκων; Βαλωνία; και τι άλλο ακόμα;) κι αποσχιστούν όλοι απ' όλους, θα σκεφτούν μετά να παραιτηθούν από ένα κομματάκι κυριαρχίας για την Ενωμένη Ευρώπη. Ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι.

Επιστροφή στην πατρίδα και στην κουζίνα της

Οι μπύρες πάντως είναι τέλειες

Επιστρέφουμε από Λονδίνο αεροπορικώς. Μας βάζουν μια ταινία με ήρωα αρχιμάγειρα σε κατάθλιψη από το θάνατο της γυναίκας του, ο οποίος ξαναβρίσκει την επιθυμία για ζωή ανοίγοντας παμπ και συγκινώντας τα πλήθη με την τέχνη του. Δεν την παρακολουθώ προσεκτικά, κυκλοφορεί στις σκηνές της  ένα γλυκό με κρέμα που όποιος το δοκιμάζει μένει άφωνος, τόσο υπέροχο είναι. Καθώς συνεχώς γίνεται λόγος για «απλή βρετανική κουζίνα» ανακεφαλαιώνω τις γεύσεις που εγώ δοκίμασα στη διάρκεια της παραμονής μου στη Μεγάλη Βρετανία.

Δεν μπορείς να γνωρίσεις μια χώρα αν δεν φας τα φαγητά της. Στη Βρετανία μας άρεσε το fish and chips, που είναι νόστιμο, φτηνό και το βρίσκεις παντού, σαν το σουβλάκι.  Είναι συνήθως πιο ακριβό από το σουβλάκι, αλλά όντως πανταχού παρόν. Το τουριστικό καθήκον όμως επέβαλε να δοκιμάσουμε κι άλλα. Γελάω ακόμα καθώς θυμάμαι, σε μια από τις πρώτες επισκέψεις στο Λονδίνο που θελήσαμε να φάμε κάτι τυπικά βρετανικό, μπήκαμε σε μια παμπ, καθίσαμε και περιμέναμε μια ώρα. Δεν ξέραμε ότι στις παμπ δεν έρχονται στο τραπέζι να παραγγείλεις, πας εσύ στον πάγκο, πληρώνεις, παραγγέλνεις, παίρνεις και τα ποτά. Κανείς δεν είχε θεωρήσει απαραίτητο να μας το πει. Μετά από κανα δίωρο κάτι αρχίσαμε να ψυλλιαζόμαστε, ρωτήσαμε, καταλάβαμε τη διαδικασία, διαλέξαμε δυο πιάτα. Το ένα φαινόταν πολύ υποσχετικό, «Πίτα του βοσκού». Τη φαντάστηκα σε ηπειρώτικο στυλ. Έρχεται η πίτα, πεινούσαμε πια σαν λύκοι, αλλά πρώτη φορά στη ζωή μου άφησα πιάτο μισογεμάτο. Ήταν ένας άνοστος κιμάς σωριασμένος στη μια πλευρά, στην άλλη πουρές μπιζέλια και πατάτα. Δεν πιστεύαμε στα μάτια και στους θύλακες της γεύσης μας, αλλά ναι, αυτή ήταν η πίτα του βοσκού, κι αν έχετε την απορία πώς την έπαιρνε ο βοσκός μαζί του στα λιβάδια δεν μπορώ να τη λύσω, γιατί την έχω κι εγώ. 

Δεν το βάλαμε κάτω, συνεχίσαμε με διάφορες πίτες, με χάγκις στη Σκωτία, με μαύρες πουτίγκες, όλα τα θεωρούμενα υψηλής τέχνης μαγειρικά επιτεύγματα του ένδοξου αυτού νησιού που κάποτε κυριάρχησε τον κόσμο. Από την κουζίνα του ερμηνεύεται η αποικιοκρατία, όταν είσαι αναγκασμένος να τρως έτσι στον τόπο σου, τι κάνεις; Πιάνεις τα ιστιοφόρα και γυρίζεις τον κόσμο αναζητώντας κάτι καλύτερο.

Υπάρχει πάντα η επιλογή για έθνικ κουζίνες στη Βρετανία, ινδικές, κινεζικές αραβικές, ιταλικές, ελληνικές, τα πάντα. Όμως ως αναγνώστρια κλασσικής λογοτεχνίας είχα περιέργεια. Όταν έχεις μεγαλώσει με την αίσθηση της πείνας του Όλιβερ Τουίστ και της Τζέιν Έιρ θέλεις να δοκιμάσεις το φαγητό που λαχταρούσαν. Είναι εικόνες της παιδικής ηλικίας, δεν ξεπερνιούνται εύκολα. Πώς ήταν οι πατάτες με λαρδί, τα πόριτζ, οι τάρτες και διάφορα παρεμφερή; Το περίφημο λαρδί ας πούμε, με έντονη λογοτεχνική παρουσία σε όλα τα συναρπαστικά βιβλία, ακόμα δεν έχω καταλάβει εντελώς τι ακριβώς είναι και πώς τρώγεται. Οπότε συνεχίζω τον αγώνα. Έφαγα σούπες με τηγανιτές ντομάτες, διάφορους πουρέδες λαχανικών, ψάρια σε σάλτσες από βαρύ λίπος, αρνίσιους κιμάδες σε πολλές εκδοχές, τα δοκίμασα μάλιστα συνοδεία τσαγιού σε μέρη που δεν είχαν άδεια για αλκοόλ. Εντάξει, έχουν όλα τη νοστιμιά τους, δεν λέω. Αλλά όταν τελειώσω το μενού θα χαρώ να γνωρίσω τον υπόλοιπο κόσμο, όπως έκαναν κάποτε και οι ίδιοι οι Βρετανοί.

Επιστρέφοντας λοιπόν στην Ελλάδα θα εκτιμούσα περισσότερο μια ταινία με  ελληνική κουζίνα, εκείνη  στην οποία παίζει ο Χωραφάς π.χ., ή δεν είναι ακριβώς ελληνική κουζίνα; Να κάτι που θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε, να αξιοποιήσουμε, να καλλιεργήσουμε με αφοσίωση. Κουζίνα, όχι μόνο σινεμά. Στην Ελλάδα υπάρχει το λάδι, που δεν νομίζω ότι έχουμε εκτιμήσει όσο πρέπει, δεν το εξάγουμε σωστά, δεν το διαφημίζουμε δεόντως. Υπάρχουν αυτά τα περίτεχνα φαγητά, τουρκικής προέλευσης ίσως, αλλά πολύ καλά ριζωμένα, οι ντολμάδες, γιαλαντζί και βεριτάμπλ, σαρμάδες, λαχανοντολμάδες και δεν συμμαζεύεται, οι συνδυασμοί της μελιτζάνας και της πιπεριάς, οι ήδη παγκοσμίως διάσημες σαλάτες με τη ντομάτα, οι ακόμα άγνωστες και αδικημένες αληθινές πίττες με φύλλο, κι ένα σωρό ακόμα. Υπάρχει πλούτος κουλτούρας  και υλικών, δεν λέω κάτι καινούργιο. Πλούτος που περιμένει αξιοποίηση όχι απαραίτητα ληστρική. Κι η καλή φήμη είναι έτοιμη να τυλίξει κάθε προϊόν που θα εξαχθεί, γιατί θεωρείται σπουδαίο και το λάδι, και η σαλάτα, και το γιαούρτι και η φέτα ελληνικού τύπου ή ελληνικής προέλευσης.

Τέλος, κάτι άλλο που παρατήρησα στο ταξίδι αυτό είναι ότι οι Βρετανοί έχουν παχύνει. Ίσως φταίει που έκοψαν το κάπνισμα οι καημένοι, τι να πω; Συζήτησα με φίλους εκεί και το επιβεβαίωσαν όλοι, υπάρχουν στοιχεία που το αποδεικνύουν, οι νέες γενιές έχουν πια πρόβλημα υπερβολικού βάρους. Και η ανάγκη για στροφή στη μεσογειακή διατροφή γίνεται επιτακτική. Ίσως την επόμενη φορά, αν αξιωθώ να επισκεφτώ ξανά τη Βρετανία, θα είμαι η μόνη που θα επιμένω να αναζητώ την «απλή βρετανική κουζίνα». Αλλά πιο πολύ ελπίζω να βρίσκω εύκολα λάδι ελληνικής προέλευσης στο σούπερ μάρκετ.

Από το Protagon http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.koyzina&id=16705

H φούστα του εχθρού

Μια βροχερή Κυριακή πήγαμε στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας, στο Εδιμβούργο. Αρχίσαμε να βλέπουμε χαλαρά τα αρχαιολογικά ευρήματα, και κατά το μεσημέρι διαπιστώσαμε ότι είναι τεράστιο, και δεν θα προλαβαίναμε να δούμε πάνω από το ένα δέκατο. Μείναμε στον πρώτο όροφο της Ιστορίας απλώς, φτάσαμε μέχρι τους Ρωμαίους, δηλαδή σχεδόν τίποτε.

Από τη μια άποψη σχεδόν τίποτε, γιατί οι Ρωμαίοι δεν ασχολήθηκαν πολύ με το βροχερό και ομιχλώδες  νησί. Αν και έχτισαν δυο τείχη στη Σκωτία, που τη διασχίζουν στο πλάτος, τα παράτησαν και τα δυο γρήγορα και γενικά δεν φαίνεται να τους άρεσε πολύ να μένουν εδώ, αν εξαιρέσεις διάφορους στρατηγούς που ήθελαν να ονομαστούν Βρετανικοί, ή μάλλον Καληδονικοί επειδή είχαν εξαντληθεί τα άλλα επίθετα. Καληδονία ονόμασαν τη Σκωτία οι Ρωμαίοι.

Από μια άλλη άποψη η ρωμαϊκή φάση είναι σχεδόν τα πάντα, γιατί περιέχει εν σπέρματι την ταραχώδη και δραματική σχέση του νησιού γενικά, κι όχι μόνο της Σκωτίας, με την ήπειρο απέναντι. The continent. Αντικείμενο θέασης, πόθου και φόβου, αναφορά διαφοροποίησης, σχέση αγάπης και μίσους υπαρκτή πάντα.

Οι Ρωμαίοι, εξηγούν οι ετικέτες των πάμπολλων ευρημάτων του μουσείου, ήρθαν στη Σκωτία σαν ακατανίκητοι πολεμιστές. Τα όπλα τους ήταν άπιαστα για τους πολύ πιο φτωχούς τεχνολογικά ιθαγενείς, τους οποίους οι Ρωμαίοι ονόμασαν Ζωγραφισμένους (Picti) και για τους οποίους δεν ξέρουμε τίποτε περισσότερο από αυτά που έχουν γράψει οι κατακτητές τους. Οι ιθαγενείς νικήθηκαν κατά κράτος. Γι αυτούς η εγκατάσταση των μάλλον απρόθυμων αποίκων που εμφανίστηκαν με την οικοσκευή, τα σέα και μέα τους, ήταν αντικείμενο μεγάλης έκπληξης. Είδαν πράγματα που δεν είχαν ξαναδεί, από το πώς να κατασκευάζεις γυάλινα μπουκαλάκια μέχρι πώς να ανοίγεις δρόμους για επικοινωνία με αμάξια ανάμεσα στις πόλεις, κι ένα σωρό ακόμα. Χάντρες και καθρεφτάκια δεν τους έδωσαν οι κατακτητές, δεν είχαν χρυσάφι να τους πάρουν.

Φαίνεται  ότι η ομίχλη, το κρύο, οι βροχές, το δυσάρεστο κλίμα γενικά της Καληδονίας δεν επέτρεψε στους Ρωμαίους να την ευχαριστηθούν, όπως εμείς που ζούμε στην εποχή της ομπρέλας και του αδιάβροχου, του αυτοκινήτου, του τρένου και του σημαδεμένου μονοπατιού. Έχτισαν το πρώτο τείχος τους, το Αδριάνειο, κι ακόμα κανείς δεν ξέρει σε τι τους χρησίμευε, οι γνώμες των αρχαιολόγων διίστανται. Για να φοβίζει, για να ορίζει, για να βάζει τελωνειακούς δασμούς στα προϊόντα που πηγαινόρχονταν; Ή απλώς έχτισαν για να χτίσουν, επειδή ήταν μαθημένοι να χτίζουν, ήταν έτσι το δημόσιο, γεμάτο εργολάβους που ζητούσαν δουλειές;

Σε κάθε περίπτωση, λίγο καιρό μετά παράτησαν το τείχος, έφυγαν, αλλά ξαναγύρισαν και μάλιστα πήγαν ψηλότερα, στη γραμμή των σημερινών πόλεων Εδιμβούργου και Γλασκώβης και έχτισαν άλλο ένα τείχος από τύρφη. Πώς χτίζεις τείχος από τύρφη δεν μπορώ να φανταστώ, άρα πρέπει να το επισκεφτώ κάποτε, σώζονται λέει ακόμα κομμάτια του  εδώ κι εκεί.

Κι αφού έφτιαξαν το δεύτερο αυτό τείχος, το Αντωνίνειο, το παράτησαν εξίσου γρήγορα. Είχα δει εκείνη την ωραία ταινία με τον Κλάιβ Όουεν και την Κίρα Νάιτλυ, «Βασιλιάς Αρθούρος» όπου υποτίθεται ότι ο μυθικός Αρθούρος ήταν Ρωμαίος αξιωματικός γιος βρετανής, που έμεινε εκεί και συνδέθηκε με τους Πίκτους όταν η Ρώμη τον εγκατέλειψε. Πολύ μου άρεσε η ταινία, κυρίως επειδή ήταν πανέμορφοι οι πρωταγωνιστές. Αλλά έχει ιστορική έρευνα πίσω της και τη διαπίστωση ότι οι Ρωμαίοι άφησαν περισσότερα πράγματα στη Βρετανία από όσα η ίδια πιστεύει. Ίσως όχι οδικές αρτηρίες όπως στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου οι δρόμοι λίγο- πολύ ακολουθούν το δικό τους δίκτυο, αλλά διάφορα άλλα στοιχεία και εντυπώσεις, μεταξύ των οποίων, σύμφωνα με μια θεωρία, περιλαμβάνεται και το κιλτ. Η περίφημη φούστα των Σκωτσέζων δηλαδή, οι οποίοι δεν ξέχασαν ποτέ, κατά την άποψη αυτή, ότι οι νικητές τους φορούσαν αυτό το κοντό πτυχωτό ρούχο, και το υιοθέτησαν, το κράτησαν αιώνες, σαν σουβενίρ των παλιών εχθρών που ήταν άφταστοι τότε, και φυλακτό έναντι νέων, το έκαναν σύμβολο της ύπαρξης τους, μέχρι που οι κατακτητές Άγγλοι, μιάμιση χιλιετία αργότερα, τους υποχρέωσαν να καταργήσουν. Κι όταν πέρασε κι εκείνη η φάση, έγινε πάλι της μόδας χάρις στα μυθιστορήματα του Ουώλτερ Σκοτ με τους γενναίους Σκωτσέζους που αντιστέκονταν σθεναρά πάνω στα Χάιλαντ.

Μετά από εκείνη την επίσκεψη αρχίζω να διακρίνω καθαρότερα τα ρωμαϊκά σημάδια στη Σκωτία. Ένα απ’ αυτά είναι το μαγαζί στη Grassmarket μια πολύ καλλιτεχνική πλατεία με καφενεία και τουρίστες, που πουλάει ρωμαϊκές στολές. Γύρω –γύρω συνέχεια εμφανίζονται μουσικοί με κιλτ που παίζουν γκάιντα, κι αναρωτιέμαι, και θα μείνω με την απορία, αν έχουν υπόψη τους ότι η φούστα τους είναι ανάμνηση εκείνου του τρομερού εχθρού.
Aπό την Athens Voice http://www.athensvoice.gr/article/city-news-voices/planet-voice/%CE%B7-%CF%86%CE%BF%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CF%87%CE%B8%CF%81%CE%BF%CF%8D

Στην Αθήνα του Βορρά

Πινακοθήκη της Σκωτίας

Ο ταχυδρόμος ανεβαίνει τους τρεις ορόφους χωρίς ασανσέρ και ρίχνει από το άνοιγμα της πόρτας την αλληλογραφία των φοιτητών, στο σπίτι των οποίων μένουμε για λίγες μέρες. Εντυπωσιάζομαι. Και στην Αθήνα κάποτε, πριν δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια, ανέβαινε ο ταχυδρόμος στο διαμέρισμά μας, παίρνοντας το ασανσέρ βέβαια, αλλά το έχει κόψει εδώ και πολύν καιρό, άσε που δεν περνάει πια κάθε μέρα. Δεν ξέρω γιατί. Δεν μπορώ να το αναλύσω.

Φέρνει λοιπόν ο ταχυδρόμος ένα έντυπο του Πανεπιστημίου που διαφημίζει θερινά μαθήματα. Μπορεί ο καθένας να τα παρακολουθήσει, είναι μικρά σεμινάρια, από λίγες βδομάδες έως δυο μέρες, κυρίως τον Αύγουστο. Προσφέρονται συστηματοποιημένες γνώσεις για όλα τα γούστα, από την ιστορική σημασία της βασιλείας της Μαρίας Στιούαρτ μέχρι τη μελέτη των σκοτσέζικων κήπων περνώντας από την ανάλυση της σοφίας του Όσκαρ Ουάιλντ. Προσωπικά θα διάλεγα το σεμινάριο με τίτλο Assertiveness, που θα μεταφραζόταν μάλλον ως αυτοπεποίθηση αλλά ως τρόπος συμπεριφοράς. Είναι όρος της ψυχολογίας, βρίσκω στη Βικιπαίδεια, μια ποιοτική διαφοροποίηση από την παθητικότητα στην επιθετικότητα, με σιγουριά και επιλογή. Ο κ. Γιαν Κρώφορντ, κάτοχος πανεπιστημιακών τίτλων που δεν ξέρω να μεταφράσω, διδάσκει τις εξής μεθόδους και διαδικασίες assertiveness: «σεβασμό προς τον εαυτό σου και τους άλλους, πώς μιλάμε και θέτουμε ερωτήσεις, κάνουμε και δεχόμαστε κριτική/ κομπλιμέντα, εκφράζουμε με σαφήνεια τις απόψεις μας, επιλέγουμε αυτό που θεωρούμε σωστό χωρίς ενοχές, λέμε όχι όταν χρειάζεται, δεν γινόμαστε αντικείμενο χειρισμών. Το μάθημα γίνεται σε φιλικό και ενθαρρυντικό περιβάλλον που περιλαμβάνει διάλογο, ομαδική δουλειά και πρακτική. Τιμή 60 λίρες, μέρες 2». Πάντα μου χρειάζονταν τέτοιες δεξιότητες, αλλά τον Αύγουστο δεν θα είμαι εδώ.

Υπάρχουν μαθήματα σεναρίου, Ιστορίας, μουσικής, καλλιγραφίας, τυπογραφίας, ό,τι φαντάζεστε. Ο Τζον Γκόρντον PhD (αυτόν τον τίτλο τον ξέρω) έχει ένα διήμερο για τις τελευταίες μέρες του Σωκράτη. Ένα τριήμερο προσφέρει την Ιστορία του Εδιμβούργου, με τίτλο «Από την παλιά πόλη στην Αθήνα του Βορρά, το Εδιμβούργο από το 1690 ως το 1822» Η ένδοξη αυτή περίοδος, εξηγεί, άρχισε δυσοίωνα, με την απώλεια της ιδιότητας της πρωτεύουσας όταν έγινε η ένωση Αγγλίας και Σκωτίας το 1707. Γύρω στα 1800 όμως η πρώην πρωτεύουσα είχε επανεφεύρει τον εαυτό της ως κέντρο κουλτούρας και εξέλιξης, ως κοσμοπολίτικη και ευημερούσα πόλη.  Στον τουριστικό οδηγό βρίσκω τα ονόματα των σοφών της αναγέννησης εκείνης. Οι φιλόσοφοι Ντέιβιντ Χιουμ και Ντάγκαλντ Στιούαρτ, ο οικονομολόγος Άνταμ Σμιθ ο γεωλόγος Τζέιμς Χάττον, ο χημικός Τζόζεφ Μπλακ ο αρχιτέκτων Ρόμπερτ Άνταμ μεταξύ άλλων. Στο λεωφορείο που μας έφερε από το αεροδρόμιο είδα το άγαλμα του Τζέιμς Μάξγουελ, των γνωστών εξισώσεων. Τα αγάλματα των υπολοίπων και μερικών ακόμα θα τα δω στη βόλτα με τα πόδια που θα κάνω σε λίγο.

Αγαλμα του Χιουμ με χλαμύδα

Από τότε που έχασε την εξουσία λοιπόν το Εδιμβούργο έγινε ό,τι και η Αθήνα όταν είχε χάσει την εξουσία, τότε στον αρχαίο κόσμο : μια πανεπιστημιούπολη. Αυτή την Αθήνα εννοεί το προσωνύμιο, όχι μόνο το χρυσό αιώνα δηλαδή, αλλά κι όσους ακολούθησαν, όταν η πρώην δυνατή πόλη έγινε κάτι σαν τη σημερινή Οξφόρδη και το Κέμπριτζ, με όλους τους νέους καλών οικογενειών του ελληνικού, ύστερα του ελληνιστικού και τέλος του ρωμαϊκού κόσμου να έρχονται για σπουδές στην Αθήνα. Η δόξα της γνώσης κράτησε πολύ περισσότερο από τη δόξα της εξουσίας, και στις δυο πόλεις. Κι όπως η Αθήνα τότε, διατήρησε το κάστρο της κι ακόμα το προσφέρει στον τουρισμό. Δυστυχώς μεσολάβησαν πολλά και η Αθήνα βρέθηκε από τη λάθος χρονική πλευρά της χριστιανικής επικράτησης, έχασε τα πανεπιστήμια της, τότε.

Το Εδιμβούργο παραμένει πόλη σπουδών και σήμερα, και ξαναγίνεται πόλη εξουσίας. Με τη μανία που έχει πιάσει τους Σκωτσέζους για ανεξαρτησία, χτίζουν ένα καινούργιο μοντέρνο Κοινοβούλιο. Σαν κλασσική πληγωμένη από τον μοντερνισμό αθηναία θα τους έλεγα να επιμείνουν στη μονοκαλλιέργεια των Πανεπιστημίων, αλλά δεν μου πέφτει λόγος. Το φλερτ της γνώσης με την εξουσία είναι αιώνιο και μοιραίο.

Όπου και να ταξιδέψω η Αθήνα με στοιχειώνει, ως αξεπέραστο κλασσικό όραμα. Πώς να πορευτούμε κι εμείς οι καημένοι οι σύγχρονοι με τέτοιες αντανακλάσεις στα μάτια, πώς να μην τυφλωθούμε, πώς να μην την ψωνίσουμε;

Πολλές ελληνίδες και έλληνες τα πάνε θαυμάσια στο Πανεπιστήμιο εδώ, σπουδάζουν και διδάσκουν. Ας μπορούσα να σπούδαζα τον κόσμο σε όσο κομμάτι ζωής μου έχει απομείνει, κι ας ζούσα και στο Εδιμβούργο του νότου… Το οποίο δεν ξέρω ποιο είναι. Βρείτε το και πείτε μου, παρακαλώ. 

Από την Athens Voice http://www.athensvoice.gr/the-paper/article/398/%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B2%CE%BF%CF%81%CF%81%CE%AC#.T-9LkzOsovw.facebook

Των ανθρώπων τα βάσανα

Στην πλατεία του Berwick upon Tweed εκθέτουν ένα αντίγραφο του ξύλινου ποδοκρατήρα, τέλος πάντων, δεν ξέρω πώς να το μεταφράσω αυτό το πράγμα που κρατούσε τα πόδια των τιμωρημένων αιχμάλωτα και τους εξέθετε έτσι δημόσια ενώ εξέτιαν την ποινή τους. Κι αυτά συνέβαιναν όχι στο Μεσαίωνα, όπως θα υπέθετε κανείς. Η τελευταία φορά που λειτουργησε το μηχάνημα ήταν το 1849, όταν κράτησε μια γυναίκα 4 ώρες για πρόστιμο μέθης, όπως γράφει η πινακίδα από πάνω. Μια βόλτα στην πόλη σου θυμίζει το τι τραβούσε ο κόσμος μόλις 150 χρόνια πριν στα πιο πολιτισμένα μέρη της γης.
Ανάμεσα στα ωραία τοπία και τις υπέροχες προσόψεις φωτογραφίζεις κι αυτή την ανάμνηση της αγριάδας που είχε η κοινωνική ζωή, για να μη λένε διάφοροι για τον παλιό καλό καιρό και τι ωραίος που ήταν.
 Αυτά στο Berwick upon Tweed που τώρα βρίσκεται στην Αγγλία αν και ήταν κάποτε σκοτσέζικη πρωτεύουσα. Δυο μέρες μετά στο Fort William, μια πόλη στη γραμμή των λιμνών που χωρίζουν τη Σκωτία στα δυο, ένα φρούριο μάλλον χτισμένο από τους Άγγλους στη σειρά τριων τέτοιων φρουρίων,  φωτογράφισα στο Μουσείο ένα άλλο κατασκεύασμα με τρύπες, που ήταν για να δένεις τα χέρια αυτή τη φορά. Ο κατάδικος σκυμμένος με το κεφάλι στο τραπέζι εξέθετε τα πισινά του για βουρδουλιές. Αυτό τουλάχιστον ήταν εσωτερικού χώρου, η διαδικασία γινόταν στο κρατητήριο, και μάλιστα παρουσία γιατρού, μη μείνει και στον τόπο απο το ξύλο. Ως πιο τελειοποιημένη αυτή η τιμωρία εφαρμοζόταν μέχρι το 1948, όπως έγραφε πάνω το τραπέζι αυτό, όσο απίστευτο κι αν ακούγεται.
Υπάρχουν σε πολλές πόλεις της Ευρώπης παλιές φυλακές και μπουντρούμια, όργανα βασανιστηρίων σε μουσεία, διάφορα αντικείμενα που διαβεβαιώνουν ότι ο νόμος επιβαλλόταν επί αιώνες σωματικά, κι όχι μόνο με περιορισμό. Η γειτνίαση με αντικείμενα τέτοιου είδους σε προστατεύει απο το να φτιάχνεις ωραίους μύθους για το παρελθόν, υποθέτω.

Ο Παρθενώνας του Εδιμβούργου

Ο περίπατος του Χιουμ είναι μια βόλτα που μπορείς να κάνεις στο Εδιμβούργο, σε ένα λόφο με ωραία θέα στην πόλη και μνημεία επάνω του διαφόρων εποχών και νοοτροπιών. Πολύ μετά τις προσπάθειες που έκανε ο Χιουμ να αποκτήσει η πόλη δημόσιο χώρο για υγιεινούς περιπάτους, όπως το διατύπωνε, ο λόφος στολίστηκε με ένα μνημείο που θυμίζει φάρο προς τιμήν του Νέλσονα,  ένα αντίγραφο του Μνημείου του Λυσικράτους προς τιμή του φιλοσόφου Ντάγκαλντ Στιούαρτ, ένα ανολοκλήρωτο αντίγραφο του Παρθενώνα προς τιμήν των πεσόντων στους Ναπολεόντειους πολέμους, και διάφορα άλλα. Ο εμπειριστής Χιουμ είχε πολύ σωστά σκεφτεί τη χρησιμότητα του περιπάτου στη σκέψη, κι έτσι μάζεψε υπογραφές να γίνει το πάρκο.  Αν δεν έχεις λίγο καιρό στη ζωή να περπατάς, πώς θα σκεφτείς; Δεν γίνεται μόνο πάνω από το χαρτί, το βιβλίο, ή την οθόνη του υπολογιστή. Δεν κυλάει η σκέψη, το μυαλό κολλάει. Χρειάζεται λίγη κίνηση, λίγο περπάτημα κατά προτίμηση, λίγη ενατένιση του κόσμου που ζητεί την ερμηνεία του.

Ο ταφος του Χιουμ είναι το στρογγυλό κτίσμα

Και στην Αθήνα υπήρχαν οι περιπατητές φιλόσοφοι, ίσως αυτοί να έδωσαν στον Χιουμ την ιδέα. Ο ίδιος δεν πρόλαβε να χαρεί πολύ τον περίπατο, πέθανε ένα χρόνο μετά την υιοθέτηση της ιδέας του περί του πάρκου και θάφτηκε στο παρακείμενο νεκροταφείο, όπου μπορεί κανείς να δει τον τάφο του, για τον οποίο είχε ορίσει πλαφόν τιμής στις οδηγίες που είχε γράψει πριν πεθάνει. Να μη γίνονται και σπατάλες. Μην ξεχνάμε πως ήταν Σκωτσέζος. Όλες αυτές τις λεπτομέρειες τις γράφει η μικρή πινακίδα πάνω στο λόφο. Σε πινακίδες, επιγραφές, αναμνηστικές πλάκες, σημάδια και άλλες πληροφορίες καθ’ οδόν οι Σκωτσέζοι δεν είναι τσιγκούνηδες, εν αντιθέσει με μας που έχουμε φήμη κιμπάρηδων, αλλά όχι για πληροφορίες στον περιπατητή και τον οδοιπόρο.

Ίσως η φήμη της σκοτσέζικης τσιγκουνιάς να οφείλεται σε κάτι τέτοιες λεπτομέρειες, στο οργανωτικό σκωτσέζικο μυαλό εν γένει.

Πληροφορίες για τον Χιουμ και τον περίπατο του 

Για έναν εμπειριστή, λοιπόν φιλόσοφο, η επαφή με καθαρά σωματικές εμπειρίες, όπως η δυνατότητα να χαίρονται τα μάτια τη θέα της πόλης μέχρι τη θάλασσα παράγοντας το αίσθημα του ελέγχου πάνω στα πράγματα, στην πόλη, στον κόσμο, θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη, όπως και οι αναπνοές σε καθαρό αέρα σε μια εποχή που οι πόλεις ήταν πολύ μολυσμένες.

Κι έτσι, χάρις στη φιλοσοφική διεκδίκηση του Χιουμ και στην απόκτηση ενός δημόσιου χώρου προς όφελος του σώματος σε συνάφεια με το πνεύμα, μπορεί κανείς και σήμερα να μελετήσει το παρελθόν και το παρόν της σκέψης και των κλισέ, των αντιγράφων και της φήμης γενικότερα, κάνοντας το γύρο του λόφου Κάλτον, αφού βεβαίως πρώτα περάσει από το νεκροταφείο παραπλεύρως. Διότι χωρίς σκέψη περί του θανάτου φιλοσοφία δεν νοείται.

Κι ο Παρθενώνας; Εθνικό μνημείο της Σκωτίας, με αρχική σκέψη να γίνει πλήρης και να δείχνει πώς θα ήταν ο γνήσιος αν δεν είχε βομβαρδιστεί και ξεβάψει, έμεινε στις κολώνες. Για χρόνια γκρίνιαζαν οι Σκωτσέζοι, ήταν η ντροπή της χώρας κλπ, αλλά τώρα τους αρέσει έτσι όπως είναι. Αυτός είναι ο δικός τους Παρθενώνας, μοναδικός στο είδος του. Τον συνήθισαν  και κάνουν μια γιορτή κάθε 30 Απριλίου σε ανάμνηση κάποιας ειδωλολατρικής Πρωτομαγιάς. Μαζεύονται πίσω από τον Παρθενώνα τους με δαυλούς και δημιουργούν σχήματα με τις φλόγες. Παγανιστικό και καλλιτεχνικό στο σωστό χώρο, διότι και οι αθηναίοι παγανιστές ήταν πριν από φιλόσοφοι.

Απομίμηση του μνημείου του Λυσικράτη προς τιμήν του
Νταγκαλτ Στιούαρτ

Εδώ πάλι, στο Εδιμβούργο, ήταν χριστιανοί όταν μέσα από διάφορες συμπτώσεις και συγκυρίες άρχισαν να ασχολούνται με τις επιστήμες και τα γράμματα, την έρευνα και τις ανακαλύψεις κατά τον 18^ο αιώνα. Το πόσα πράγματα επινοήθηκαν και πρωτοκατασκευάστηκαν στη μικρή σχετικά αυτή πόλη το καταλαβαίνει κανείς με μια βόλτα στο Μουσείο που τα μνημονεύει όλα. Από το χλωροφόρμιο μέχρι το τηλέφωνο, ένα σωρό εφευρέσεις που καθόρισαν τη ζωή μας σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν στο Εδιμβούργο. Έτσι ονομάστηκε Αθήνα του Βορρά το Εδιμβούργο, επειδή είχε τις σχολές, τους φιλοσόφους και τους επιστήμονες, όπως η αρχαία Αθήνα για πολλούς αιώνες. Το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου είναι ακόμα εξαιρετικό και μαζεύει φοιτητές απ’ όλο τον κόσμο. Οι περισσότεροι θα έρχονται μια βόλτα εδώ στο λόφο με τα αντίγραφα, θα περπατούν, θα ατενίζουν τη θέα, όπως ήθελε ο Χιουμ, και θα φιλοσοφούν για το πόσο γρήγορα αλλάζουν έδρα οι Αθήνες. 
Από το Protagon http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.ta3idia&id=16428

Στις όχθες του Τουίντ

Η χτεσινή βόλτα είχε καταλήξει στο Berwick upon Tweed, η σημερινή ήταν πάλι στις όχθες του Tweed. Από το όνομα του ποταμού θα βγαίνει σίγουρα το σχέδιο τουίντ που θα αποτυπώθηκε στα μάλλινα υφάσματα που κατασκευάζονται κάπου εκεί γύρω,  από το μαλλί των άφθονων προβάτων της περιοχής, αλλά δεν βρήκαμε πού. Εκείνο που βρήκαμε στο ξεκίνημα αυτής της βόλτας ήταν τα αντίγραφα της ζωφόρου του Παρθενώνα στο Μουσείο της μικρής πόλης Peebles, από όπου ξεκινήσαμε. Το μουσείο αυτό το είχαν χαρίσει στην πόλη οι εκδότες μιας φημισμένης στη χώρα αυτή εγκυκλοπαίδειας, την οποία εγώ πρώτη φορά την άκουσα, οι αδελφοί Τσάντλερ.

 Οι οποιοι εργάστηκαν και πλούτισαν στο Εδιμβούργο, αλλά δεν ξέχασαν την ιδαίτερη πατρίδα τους και την ευεργέτησαν με αυτό το μουσείο, όπου μάζεψαν αντίγραφα από όλα τα γνωστά γλυπτά του κόσμου προς γνώση και καλλιέργεια των συμπατριωτών τους. Έτσι οι μικροί βοσκοί προβάτων στα πέριξ, ας πούμε, και οι νεαρές γαλατούδες απο τις παρακείμενες φάρμες, θα μπορούσαν τις ελεύθερες ώρες τους να περάσουν απο τη βιβλιοθήκη αυτή, όπως περάσαμε εμείς σήμερα, και να δουν πώς απεικονίζεται ο άνθρωπος, η πομπή των Παναθηναίων και διάφορα άλλα εξίσου ενδιαφέροντα από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες των αιώνων, σε μια εποχή που δεν υπήρχε ούτε ίντερνετ, ούτε σινεμά, ούτε ήταν εύκολο να ταξιδέψει ο καθένας. Τέτοια έκαναν οι εκδότες της εγκυκλοπαίδειας, σαν γνήσιοι εγκυκλοπαιδιστές και διαφωτιστές.

Ύστερα, επειδή η ώρα είχε περάσει, πήγαμε για φαγητό σε ένα μαγαζάκι που είχε fish and chips αλλά όχι ποτά, και φάγαμε το ψάρι μας συνοδεία τσαγιού και μιας φέτας βουτυρωμένου ψωμιού. Μέχρι τώρα αυτούς τους συνδυασμούς τους είχα μόνο διαβάσει,  δεν μπορούσα να φανταστώ ότι τρώγονται. Να που τους έζησα στο πετσί μου. Όλα τα μπορεί ο άνθρωπος, όλα τα δοκιμάζει. Το μόνο που δεν κατάφερα ακόμα στη ζωή μου να κάνω είναι να βάλω γάλα στο τσάι. Αν φτάσω στο σημείο αυτό θα αρχίσω να ανησυχώ.

 Κατόπιν όλων αυτών και με κάπως βαρύ στομάχι, πήραμε το μονοπάτι κατά μήκος του Tweed και περπατήσαμε ως τις 9 το βράδυ περνώντας παλιές γέφυρες, διασχίζοντας λιβάδια, ανεβαίνοντας σε λόφους, κατεβαίνοντας δίπλα στο ποτάμι, ακολουθώντας πάντα σήματα και καθαρά δρομάκια. Κατά το βραδάκι βγήκε και ήλιος, φώτισε τους λόφους καθώς φτάναμε πια πίσω, κι αμέσως το ποτάμι έγινε γαλάζιο. Ήταν πολύ όμορφα, τα μάτια μου ακόμα κρατούν τα χρώματα του πράσινου και τη γαλήνη που μας τριγύρισε για τόσες ώρες. Και βέβαια τα πόδια μου πονάνε απο το περπάτημα, αλλά αυτό είναι τεχνική λεπτομέρεια.

Περισσότερες φωτογραφίες και από τα δυο αυτά μέρη στο άλμπουμ στο facebook http://www.facebook.com/media/set/?set=a.3854984646847.165606.1045241404&type=1

Θαλασσοπούλια στις βρετανικές ακτές

Mας έφαγε ο αέρας κι η βροχή, αλλά ήταν ωραία στο St Abb's head που πήγαμε για περπάτημα σήμερα. Τα άγρια βράχια είναι γεμάτα πουλιά που μαζεύονται απο ένα σωρό μέρη του κόσμου καθώς ταξιδεύουν απο τη μία ήπειρο στην άλλη. Μερικά έρχονται απο την Αυστραλία. Έβγαλα το βίντεο για να αποτυπωθούν λίγο οι φωνές τους. Αν είχαμε πάει πρώτα στο Berwick upon Tweed που πήγαμε ύστερα κι ακούγαμε τους γλάρους να κρώζουν συνέχεια, δεν θα μου άρεσαν ούτε κι αυτά τα πουλιά. Δεν είναι γλάροι όμως, αλλά κάτι πολύ πιο σπάνιο. Δυο είδη απ' αυτά μοιάζουν με μικρά πιγκουινάκια. Βέβαια ήταν αρκετά μακριά για να μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε. 

Περπατήσαμε γύρω απο έναν παλιό φάρο που δουλεύει ακόμα, αλλά τώρα πια είναι τηλεχειριζόμενος. Όταν αυτοματοποιήθηκε, το παλιό σπίτι του φαροφύλακα πουλήθηκε σε επιχείρηση ενοικιαζόμενων εξοχικών και νοικιάζεται με τη βδομάδα. Στην Ελλάδα οι φάροι που δεν δουλεύουν πια απλώς εγκαταλείπονται, και θα καταρρεύσουν πριν λυθεί το θέμα του "ξεπουλήματος της εθνικής μας περιουσίας" το οποίο συζητάμε επι αιώνες. 

Πανω στα Χάιλαντς, μέσα στα μουρς...

Έπρεπε να φοράω άλλα ρούχα, γιατί δεν αναδεικνύουν την προσπάθεια ετούτα εδώ. Αλλά είχα πάρει μόνο αυτό το μπουφάν που είναι πολύ χοντρό και ελαφρύ και το φορούσα κάθε μέρα στη Σκωτία. Κι εκείνη τη μέρα είχαμε ήδη περπατήσει για ώρες, είχαμε σκαρφαλώσει στα βουνά πάνω απο το χωριό Kingoussi ΄αν και δεν έχω καταφέρει να πάρω το κατάλληλα περήφανο ύφος. Ωστόσο είμαι ακόμα περήφανη για το κατόρθωμα μου, και νομίζω ότι είμαι ακόμα και παγωμένη, δεν μπορώ να ζεσταθώ αρκετά αν και ήδη τρεις μέρες στην Ελλάδα. Νομίζω το σώμα μου τρομοκρατήθηκε απο την αληθινή γεύση που έχουν τα Ανεμοδαρμένα Ύψη όταν τα φτάνεις ασυλλόγιστα νομίζοντας ότι μπορείς να αντισταθείς στη δύναμη του αέρα και του κρύου Τέλος πάντων, περπατώντας σε ένα μονοπάτι που προχωρούσε ανάμεσα σε ρείκια ανεβήκαμε στο γυμνο βουνό, και κατεβαίνοντας μόνο βρήκαμε δάσος, με τα δέντρα του ακόμα γυμνά. Ένα πράσινο παράσιτο σα φύκι έτρωγε τα κλαριά τους, ίδιο με το παράσιτο που κατάστρεφε αργά και σταθερά τα έλατα της Πάρνηθας πριν καούν μια και καλή, και βέβαια καταστρέφει ακόμα όσα δεν κάηκαν. Πώς να μη σκέφτομαι την Πάρνηθα λοιπόν, και τις ελπίδες που έχω, ή που δεν έχω, να περπατήσω ξανά στο μονοπάτι της εκείνο το πολυπερπατημένο, απο το Μον Παρνές στο Μπάφι, που τώρα έχει γίνει μια αχνή γραμμή μέσα στο γκρίζο αποκαϊδι;

Ίσως τα Μουρς, οι ερεικώνες με έλη ή χωρίς, να είναι πιο λογοτεχνικά, πιο γνωστά, πιο αναγνωρίσιμα και κυρίως πιο προσβάσιμα. Με το που φτάνεις στα ξενοδοχεία σου δίνουν χάρτες με τα μονοπάτια της περιοχής προτείνοντας βόλτες διαδοχικής δυσκολίας για κάθε γούστο. Περπατώντας εκεί αισθάνεσαι πως βρίσκεσαι στα βήματα των Χαϊλάντερς, αλλά και της Έμιλυ Μπροντέ, ακόμα και της Τζέιν Ώστεν που οι ηρωιδες της αγαπούσαν τους περιπάτους. Αλλά αυτά καλλιεργούνται, με λίγη προσπάθεια θα βρισκόταν και κάποιος διάσημος περιπατητής της Πάρνηθας και θα μπορούσε να προβληθεί λιγουλάκι ο ρομαντισμός του, αλλά έχει νόημα να ελπίζει κανείς και να προτείνει ιδέες;

Edinburgh

Τρελοί τουρίστες. Τρελοί γονείς. Μέσα στο ψοφόκρυο του Μάρτη κουβαλήσαμε και τη μάνα μου εδώ, 85 χρονών γυναίκα. Με τα μάλλινα καλσόν, αλλά χωρίς καπέλο, δύσκολο να δεχτεί νέα κομμάτια ένδυσης στην ηλικία της. Τελικά τα δέχτηκε για να γλυτώσει τα χειρότερα.
Χιόνια μετά απο μια μέρα αναποφάσιστου επιθετικού αέρα. Παράξενη πόλη, σε λόφους και πλαγιές, με πάρκα μέσα που τριγυρίζουν γυμνούς λόφους ηφαιστιογενείς. Μεσαιωνική και γεωργιανή, η παλιά και η νέα, που φαίνεται ίδια σε μας τους Αθηναίους, δηλαδή φαίνεται παλιά. Πολύ παλιά, πολύ παράξενη για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει την ομοιομορφία της πολυκατοικίας.
Στα σπίτια αυτά ωστόσο έζησαν άνθρωποι μιας εντελώς διαφορετικής εποχής, με τρομερές κοινωνικές διακρίσεις, με πολέμους και πολύ χαμηλό μέσο όρο ζωής, με αρρώστιες που τους θέριζαν, με σκουπίδια που τα είχαν συνηθίσει. Στο Μουσείο του Λαού φυλάνε τα λάβαρα των κοινωνικών αγώνων. Εργατικά σωματεία, σουφραζέτες, η Ένωση για την καθολική ψήφο. Αυτοί οι τελευταίοι, της Ένωσης για την καθολική ψήφο, έχουν κι ένα μνημείο στο νεκροταφείο, σε σχήμα οβελίσκου. Πολύ ψηλός οβελίσκος μάλιστα. Είναι δίπλα στο κυλινδρικό μνημείο του Χιούμ, απέναντι απο το λόφο με την απομίμηση μιας σειράς κολώνων του Παρθενώνα και διάφορες άλλες απομιμήσεις: ένα φάρο για το Νέλσονα, ένα μνημείο του Λυσικράτη για έναν φυσικό που ξεχνώ το όνομά του, ένα μαυσωλείο της Αλικαρνασού για κάποιον άλλον φυσικό. Ο αρχαίος κόσμος λατρευόταν σαν ανάμνηση της επιστήμης και της έρευνας, υποτίθεται ότι τότε οι άνθρωποι έψαχναν την αλήθεια, ενώ ο Μεσαίωνας την ξέχασε και αφοσιώθηκε στη θρησκεία. Το Εδιμβούργο έγινε κέντρο Σχολών και φιλοσόφων, περιοδικών που δημοσίευαν ανακαλύψεις και νέες ιδέες, πόλη λογίων και κυρίως επιστημόνων. Στα ιατρεία του έκαναν ανατομία με πάθος, αν τα πτώματα δεν αρκούσαν έκλεβαν απο τα νεκροταφεία. Κάποια στιγμή βρέθηκε και ο εγκληματίας που σκότωνε ανθρώπους για να πουλήσει στην Ιατρική Σχολή τα σώματα τους.
Τώρα στα σπίτια αυτά μένουν άνθρωποι που δεν δέχονται διακρίσεις. Είνοι οι πιο ελεύθεροι και προνομιούχοι του κόσμου, φοράνε ό,τι θέλουν, παντρεύονται όποιον θέλουν, έχουν ιατρική βοήθεια όταν αρρωσταίνουν, κι έχουν φτιάξει ένα σωρό εθελοντικές οργανώσεις. Δεν υπάρχει επίσημη εκκλησία, έχουν όλα τα δόγματα κι έχουν κι ένα τεράστιο τζαμί. Σέβονται όμως τους κανόνες που έχουν βάλει για να συμβιώνουν. Στις στάσεις των λεωφορείων περιμένουν στην ουρά, ακόμα κι άν βρέχει, και μπαίνουν μέσα με τη σειρά που έφτασαν. Δεν βιάζονται πολύ, ο οδηγός εξηγεί υπομονετικά στον καθένα ό,τι χρειάζεται να εξηγήσει και δεν κινδυνεύεις να κλειστείς ανάμεσα στις πόρτες αν αργήσεις λίγο να βγεις.
Στην κεντρική λεωφόρο υπάρχει το άγαλμα του γιατρού που βρήκε το χλωροφόρμιο. Μια γυναίκα που το χρησιμοποίησε στη γέννα της ονόμασε την κόρη της, απο ευγνωμοσύνη και θαυμασμό, Αναισθησία.
Εδιμβούργο, η Αθήνα του Βορρά όταν η σημερινή Αθήνα ακόμα δεν υπήρχε. Δυστυχώς κανείς δεν σκέφτηκε να τη φτιάξει λίγο κατ' εικόνα και ομοίωση του, όταν ξεκίνησε να φτιάχνεται.