Η τόλμη των γυναικών

 Το καινούργιο στοιχείο στις μηνύσεις για βιασμό τα τελευταία χρόνια είναι ακριβώς αυτό: οι μηνύσεις. Η τόλμη των γυναικών που αργά και δύσκολα γεννήθηκε και προχωρά μέσα σε αντιδράσεις. Δεν είναι καθόλου εύκολο. Είμαστε κι εμείς εδώ που ακόμα μέσα μας φωλιάζει ο φόβος του παρελθόντος, ας τον πούμε ανάμνηση.

Οταν μεγαλώναμε, ήταν αδιανόητο να σου συμβεί οτιδήποτε, κακοποίηση, βιασμός, παρενόχληση κι όλα τα παρεμφερή, και να μη φταις εσύ ως γυναίκα. Μαθαίναμε πολύ τραυματικά στην εφηβεία μας ότι και μόνο που υπήρχαμε ήταν λάθος, ήταν πρόκληση, ήταν επικίνδυνο. Επρεπε να κρύβουμε τη θηλυκότητα που ούτως ή άλλως μας έφερνε σε αμηχανία, οι παρενοχλήσεις, οι ταπεινώσεις, τα πειράγματα στον δρόμο, στην παραμικρή διαδρομή, ήταν δεδομένα, ήταν ψωμοτύρι, ήταν αυτονόητα.

Κι όμως ήταν εποχές που ο φεμινισμός είχε ήδη κατακτήσει πολλά, στις πόλεις ας πούμε κανείς δεν διανοούνταν να πει στα κορίτσια ότι δεν θα συνέχιζαν το σχολείο, υπήρχε αρκετή ισότητα στους νόμους, στο σχολείο, στα λόγια των γονιών μας. Βιώναμε ένα σιωπηλό χάσμα ανάμεσα στα λόγια και στην καθημερινότητα και η αδυναμία μας να το συνειδητοποιήσουμε, να βρούμε λόγια να το εκφράσουμε, μας έκανε να εσωτερικεύουμε τις κατηγορίες προς γυναίκες ανάξιες της νέας ελευθερίας, να τις κάνουμε ενοχή. Φταίγαμε αν κυκλοφορούσαμε αργά, αν νομίζαμε ότι μπορούσαμε να αστειευτούμε με νεαρούς, αν προκαλούσαμε. Η έννοια της πρόκλησης είναι καθοριστική ακόμα. Οι γυναίκες προκαλούν επειδή υπάρχουν απλώς. Οι άντρες είναι θύματα, δεν μπορούν να αντισταθούν στους πειρασμούς της σάρκας.

Υστερα ήρθε η σεξουαλική επανάσταση, όπου έπρεπε και να μάθουμε την απόλαυση και να παίρνουμε τα μέτρα μας, να μη μας εκμεταλλεύονται οι πιο ελεύθεροι και πιο αναγκεμένοι για την επανάσταση αυτή, οι σύντροφοι άντρες. Δύσκολες ισορροπίες, τις οποίες οφείλαμε να βρίσκουμε σιωπηλά και κατά μόνας. Κι οι στραβές στη βάρδια αν ήταν άφθονες, οφείλονταν σε έλλειψη δεξιοτήτων. Καταπίναμε όσα μας συνέβαιναν, προσπαθώντας να βγάλουμε νέες πορείες πλεύσης.

Η τόλμη που έχουν σήμερα τα νέα κορίτσια είναι αληθινή επανάσταση. Χρειάστηκαν χρόνια, πολλές περιπτώσεις, πολλές συζητήσεις, πολλές αναλύσεις, για να μπορούμε σήμερα να ακούμε αυτή την απλή φράση, ότι οι γυναίκες έχουμε δικαίωμα να ντυνόμαστε όπως θέλουμε, να κυκλοφορούμε όπου μας αρέσει, ότι για τις επιθέσεις φταίνε μόνο οι επιτιθέμενοι.

Οι νόμοι αλλάζουν πιο γρήγορα απ' όσο μπορεί η αυτογνωσία να ελευθερώσει τις ψυχές.

Πίτσα και καφέ

 Στο παρατημένο γωνιακό μαγαζί μπήκαν εργάτες. Ελπίζω να καταφέρει να ορθοποδήσει αυτή τη φορά, χρόνια βασανίζεται να στεγάσει κάτι, κάθε τόσο ανοίγει ένα μαγαζί και γρήγορα ξανακλείνει. Την τελευταία φορά πουλούσε πόρτες ασφαλείας και συναγερμούς. Νόμιζα θα μακροημέρευε, τόση ανασφάλεια που κυκλοφορεί, τόσοι συναγερμοί που βαράνε ασταμάτητα, αλλά όχι.

Τώρα ετοιμάζεται εκεί κάτι σαν κουζίνα αρχοντικού, ένα ισόγειο Ντάουντον Αμπι, με φούρνο από τούβλα και πάγκο από αστραφτερό μέταλλο, συνδυασμός τολμηρός, ελπίζω να λειτουργήσει. Στο βάθος σειρά από καφετιέρες, άρα, λέω, θα είναι συνδυασμός πιτσαρίας και καφενείου. Πίτσα στο φούρνο, καφέ στον πάγκο, θαυμάσια. Φαντάζομαι ήδη τον εαυτό μου να ακουμπά και να χαλαρώνει, να παραγγέλνει και να περιμένει. Κι αμέσως στα νώτα της προσδοκίας απολαύσεων καραδοκεί επιθετικά η κριτική, η ενοχή, μα πάλι καφενείο; Όλο καφενεία και φαγάδικα ανοίγουν, πού θα πάει αυτή η κοινωνία, λέει η συνείδηση αυστηρά, λες κι εγώ την κάνω την επένδυση.

Είναι μια παρατήρηση που κάνουν οι ειδήμονες περί τα οικονομικά και πάντα με αγχώνει. Πράγματι δεν βλέπουμε κάτι αληθινά παραγωγικό στα πέριξ, αλλά εδώ που τα λέμε πώς θα χωρούσε κάτι παραγωγικό στα λίγα τετραγωνικά των μαγαζιών που απαραιτήτως κάλυπταν τα ισόγεια την εποχή που χτίζονταν οι πολυκατοικίες της Κυψέλης; Τότε, κι ακόμα τώρα, δίνονταν μάχες πολιτικές και άλλες για να μην καταργηθεί αυτή η συνήθεια, η πρόταση να γίνονται θέσεις πάρκινγκ στα ισόγεια είχε ξεσηκώσει επανάσταση. Κάθε κορίτσι έπρεπε να έχει την προίκα του σε μαγαζί, κι αργότερα και κάθε αγόρι. Πόσα μαγαζιά όμως μπορούσε να συντηρήσει η γειτονιά, ειδικά την εποχή της παρακμής της; Στοίχειωναν άδεια επί δεκαετίες μαζεύοντας ποντίκια και γκράφιτι. Μερικοί σκέφτονται να τα μετατρέψουν τώρα σε πάρκινγκ.

Καφενεία λοιπόν. Ζούμε παραπάνω, έχουμε πιο πολύ ελεύθερο χρόνο, μας τρώει η μοναξιά, ας γίνει ένα σε κάθε πολυκατοικία, μπορεί να είναι αυτό που λείπει από την καθημερινότητά μας. Κοντινό, να μη χρειάζεται μεγάλη μετακίνηση, και με τη δική του προσωπικότητα το καθένα, να μαζεύει τον δικό του κόσμο. Έτσι θα βρω κάποτε κι εγώ αυτό που μου ταιριάζει. Και η παραγωγικότητα ας πάει αλλού ή πού ξέρεις; Μπορεί να γίνουμε εμείς παραγωγικοί στα κατάλληλα τραπεζάκια, ξοδεύοντας τη σοφία και την γκρίνια, παράγοντας ιδέες και σχέσεις. Δεν μετράνε αυτά;

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/328175_pitsa-kai-kafe

Επιστολή συγχρόνου περιηγητού

 Σεβαστέ μου πατέρα, σου γράφω από το κεντρικόν ξενοδοχείον των Αθηνών που έκλεισα με ίντερνετ. Βρίσκεται εις το κέντρο, απέχει μικράν απόστασιν από κάθε σημαντικό αρχαιολογικό μνημείο. Αν και σχετικά φθηνόν, είναι πολυτελέστατον, σε μοντέρνα αρχιτεκτονική γραμμή, φρεσκοβαμμένο και απαστράπτον, αντιθέτως με τα παρακείμενα κτίσματα, τα οποία δυστυχώς ευρίσκονται εις κατάστασιν εγκατάλειψης και φθοράς.

Περπατώ πολύ εις τους δρόμους της πόλεως, αφού εξετέλεσα το τουριστικόν καθήκον της επισκέψεως εις Ακρόπολιν. Πτωχοτάτη πόλις, κάτοικοι ταλαιπωρημένοι, οι έφηβοι ξεχωρίζουν από την αδυναμία. Σαφώς υποσιτίζονται. Οι μεγαλύτεροι έχουν το πάχος του πτωχού, διότι τρώνε προφανώς πολλούς υδατάνθρακες. Είναι πολύ μελαχρινοί, σε αντίθεση με τις αναμνήσεις σου. Κρίμα που δεν συνηθίζουν ανοιχτόχρωμα ρούχα. Μιλούν τη γλώσσα περίπου σαν τη γιαγιά μας, που κοντεύει να την ξεχάσει αφότου μετανάστευσε το 1960, μεταξύ τους δε, μιλούν άλλες γλώσσες. Εκτός αν είναι τοπικές διάλεκτοι.

Λυπάμαι για το αστικό τοπίο της ελληνικής πρωτευούσης, αλλά σε τόσο πτωχή χώρα είναι φυσικόν. Πέρασαν πόλεμοι, σεισμοί, λιμοί και καταποντισμοί, οπότε καταλαβαίνω την παρακμή. Φαίνεται μόνο ο τουρισμός παράγει χρήμα, σε κάθε τετράγωνο υπάρχει ένα πολυτελές ξενοδοχείο, τα υπόλοιπα κτίρια είναι σε κακή κατάσταση. Ωστόσο οι δρόμοι σφύζουν από ζωή. Με αρέσει να τριγυρίζω στα βρομερά στενά και να μυρίζω τα μπαχαρικά. Μόνο στην σκεπαστή αγορά δεν άντεξα να μπω, εκεί η βρόμα υπερνικά την γραφικότητα.

Ευτυχώς, ο δήμαρχος προσέφερε μια λαϊκή γιορτή για την υποδοχή του νέου έτους, στην οποία με εκάλεσε ο παρακείμενος μανάβης και πήγαμε μαζί. Ήταν πολύ ωραία, αλλά το κοινό μόνο άντρες. Ρώτησα πού είναι οι γυναίκες και μου απάντησαν ότι ετοιμάζονται για τη δική τους γιορτή στην άλλη πλατεία, όπου εμφανίζονται με τα καλύτερα σάρι. Δεν μου είχε πει ποτέ η γιαγιά ότι φορούσε σάρι στην Ελλάδα, μόνο για μαντίλι έλεγε.

ΥΓ. Κάποιος εδώ επιμένει ότι οι φίλοι που έκανα το βράδυ της Πρωτοχρονιάς είναι Ασιάτες, Ινδοί, Πακιστανοί και Κινέζοι, αφού μόνο μετανάστες ζούνε στο κέντρο. Οι Έλληνες ζουν στα προάστια, διατείνεται, νότια και βόρεια και στις γιορτές μαζεύονται σε οικογενειακά τραπέζια, δεν έχουν ανάγκη να τρέχουν στο Σύνταγμα. Δε συχνάζουν ούτε για βόλτα στο κέντρο της πόλης; Και πού πάνε βόλτα; Δεν τον πιστεύω. Δυστυχώς δεν προλαβαίνω να κάνω τουρισμό και στα προάστια. Ίσως έχουν λιγότερο υποσιτισμένους εφήβους, πιο κομψούς ενήλικες και πιο περιποιημένα κτίρια.

Φιλιά στη γιαγιά!

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/327093_epistoli-syghronoy-periigitoy

Η φετινή επέτειος

 Το 2021 υπήρξε τελικά γόνιμο σε αναστοχασμό. Ακόμα και οι αρνητές του αναστοχασμού κάτι θα είδαν, κάπου θα τους περίμενε μια μικρή ή μεγάλη αναφορά στην Επανάσταση, κάποια πληροφορία θα πήραν που να τους κάνει να καταλαβαίνουν περισσότερο τα γνωστά τους κλισέ και μαζί τη σημερινή μας ζωή και να την εκτιμούν διαφορετικά. Τόσες δημοσιεύσεις, έρευνες, συμπόσια, βιβλία, άρθρα, ανακοινώσεις, ακόμα και οι πανηγυρικοί λόγοι στις επίσημες γιορτές είχαν συχνά φρεσκάδα και βλέμμα επαναστατικό απέναντι στα επαναστατικά θέματα. Μέσα στην κατήφεια της χρονιάς που πέρασε, ελπίζω κι άλλοι να ένιωσαν τη χαρά της κατανόησης που ενώνει τα κομμάτια ενός παζλ το οποίο από παιδιά διαθέτουμε και συχνά μας μπερδεύει ξεχασμένο στις άκρες του μυαλού μας, καθότι μας το προσφέρουν από το σχολείο.

Η φετινή επέτειος δεν είναι το ίδιο. Τουλάχιστον όχι για μας που ακούσαμε με τ’ αυτιά μας τις αφηγήσεις των ανθρώπων οι οποίοι υπέστησαν την Καταστροφή. Ακόμα πιο μικρά παιδιά κι από τους μαθητές Δημοτικού παραλάβαμε από το στόμα τους αυτό το παζλ, με τραύματα που δεν αναλύθηκαν ποτέ αρκετά, με ιστορίες που σταματούσαν απότομα μέσα σε παράξενα βηξίματα, με προσπάθειες που μια ζωή κάναμε ασυνείδητα να ευχαριστήσουμε εκείνα τα θύματα που υπήρξαν οι γονείς μας ως παιδιά, να τους δώσουμε τη χαρά που δικαιούνταν κι έχασαν χωρίς να φταίνε, χωρίς να φταίμε κι εμείς, θύματα ψυχολογικών επιπτώσεων που περνάνε στη δεύτερη και τρίτη γενιά από κάθε προσφυγιά, κάθε καταστροφή, κάθε πόλεμο. Ψυχανάλυση χρειαζόμαστε φέτος, για την επέτειο της Καταστροφής, μια γενναία, ειλικρινή ψυχανάλυση, που δεν θα δώσει μόνο τη χαρά της συνοχής, όπως με την κατανόηση του 1821, αλλά και κάτι σαν προσωπική λύτρωση.

Εκατό χρόνια δεν είναι πολλά, οι αποκαλύψεις ίσως ακόμα δυσκολεύονται να διατυπωθούν, αλλά ευελπιστούμε σε μεγάλες εορταστικές εμπειρίες. Δηλαδή πολλές δημοσιεύσεις, πολλές παραδοχές, πολλές αφηγήσεις, πολλές έρευνες, πολλές ιστορίες, πολλή διάθεση κυρίως για να ακουστούν όσα ακόμα δεν ειπώθηκαν ποτέ, πολλή ψυχραιμία και τα πάθη ήρεμα και πολιτισμένα, χωρίς πωλητές κι αγοραστές συναισθημάτων, ούτε και τους έξυπνους που προσδοκούν κέρδη τσιγκλώντας τα ή απλώς εκφοβίζοντας για την παραγωγή σωστών αντιδράσεων. Ζούμε σε χώρα ελεύθερη, ευτυχώς, μπορούμε όλα να τα πούμε. Ας είμαστε άξιοι κι όλα να τ’ ακούσουμε. Καλή χρονιά!

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/326176_i-fetini-epeteios

Η χαρά των παιδιών

Τόσες γιορτές και πανηγύρια πια, λες και θα καλοκαίριαζε την επόμενη των Χριστουγέννων, ενώ επισήμως χειμωνιάζει. Και να λείπει κάτι συνεχώς, η γιαγιά, ή απλώς η εμπιστοσύνη προς το ανθρώπινο γένος. Πόσο δύσκολο να ευχαριστηθούμε εμείς οι δυτικοί. Μελαγχολούμε μέσα στην αφθονία. Απαράδεκτοι. Σκεφτείτε τί τραβάει τόσος κόσμος για να φτάσει στις ευρωπαϊκές ακτές, για να μελαγχολεί παρέα.

Βγαίνω βόλτα να με χτυπήσει αέρας στο πάρκο, να συνέλθω από την κραιπάλη του πακέτου και της πιατέλας, αλλά πού να βρεις ησυχία: έχει έρθει το ενιαύσιο παζάρι, ευτυχώς αραιωμένα φέτος περίπτερα, τραινάκια κούνιες, αυτοκινητάκια, ό,τι μπορεί να εγγυηθεί φτήνια και κακογουστιά. Διασχίζω μουτρωμένη τη φωτεινή αλέα, αποφασισμένη να σνομπάρω τα πάντα, με καθυστερεί το πλήθος. Ένα παιδάκι σκυμμένο στα παιχνίδια διαλέγει με τις ώρες, ενώ η μαμά του παζαρεύει ήδη με τον πωλητή. Μετανάστες μαμά και πωλητής, αλλά από άλλες χώρες, αναγκαστικά ελληνικά συνεννοούνται. Χωρίς να θέλω με πιάνει ενδιαφέρον για την επιλογή του παιδιού, έχει τόσο σοβαρό ύφος, σα να παίζεται κάτι πολύ σημαντικό για τη ζωή του ανάμεσα στα κουτιά με τις πλαστικούρες. Σκύβω κι εγώ άθελα μου, τον βλέπω να σηκώνει αποφασιστικά ένα κουτί απ’ αυτά που είναι σα βιτρινούλες, πλαστικό μπροστά, χαρτόνι πίσω, να το δείχνει στη μαμά του.

-Αυτό!

-Είσαι σίγουρος; Εκείνη έχει τις αμφιβολίες της

-Ναι, επιμένει χαμηλώνοντας με σοβαρότητα τα μακριά του τσίνορα.

Η μαμά αναστενάζει. Εγώ αγωνιώ, θα το πάρει το παιχνίδι;

-Τι είναι; Υποκύπτω στον πειρασμό να ρωτήσω.

Το σηκώνει και το δείχνει.  Χελωνονιντζάκια.  Υπάρχουν ακόμα! Άρεσαν τόσο στα παιδιά μου, νόμιζα όμως πως είχαν ξεπεραστεί. Ακόμα κρατάνε.

Η μαμά πληρώνει, κι απομακρύνεται με το θησαυρό αγκαλιά, μέσα στη χαρά. Πλησιάζει ο επόμενος πελάτης, κοριτσάκια κι αγοράκια με τα μάτια λαμπερά, όλο λαχτάρα, ρουφώντας την ατμόσφαιρα της γιορτής, με τις επιθυμίες έτοιμες να εκδηλωθούν. Α, η χαρά των παιδιών τι όμορφη που είναι!

Θυμάμαι, ο πατέρας μου με πήγαινε σε παρόμοιο πανηγύρι πάγκων όταν ήμουν πολύ μικρή, κι η ευτυχία να του τραβάω το χέρι και να του δείχνω παιχνίδια, αφήνοντας το φως να με ζεσταίνει. ήταν από τα ωραιότερα πράγματα στη ζωή μου. Έφτασαν ως εδώ με μύρια βάσανα οι γείτονες μας, αλλά βρήκαν το σωστό λιμάνι. Μια αλέα με πάγκους φωτισμένη στη χειμωνιάτικη νύχτα, η ευρωπαϊκή μας αγκαλιά, ο θησαυρός μας.

Πέρασμα από τη Νεβάδα

-Φτάσαμε και στο Λας Βέγκας, παρατήρησε ένα βράδυ  ο ταξιτζής καθώς έστριβε αργά και βασανιστικά από το Σύνταγμα στην Πανεπιστημίου. Πραγματικά, με τόση ένταση σε λούζουν τα φώτα εκεί μπροστά στα δυο κομμάτια του αριστοκρατικού μας πεζόδρομου, που μεταφέρεσαι νοερά σε άλλους πλανήτες, ή έστω σε άλλο ημισφαίριο, έτοιμος για τρέλες σε καζίνο. Μόνο που κρατάει πολύ λίγο η ψευδαίσθηση, όσο κι αν κινούνται σημειωτόν τ’ αυτοκίνητα, όσο κι αν καθυστερούν, κάποια στιγμή προχωρούν παρακάτω, φτάνουν μπροστά στην αθηναϊκή τριλογία (τριλογία -τριλογία, σ’ έπνιξε η πολυλογία) όπου ήδη το πράγμα σκοτεινιάζει, μη νομίζετε ότι θα σωθείτε κοινωνικά αγαπητοί αδελφοί Χάνσεν, όπως σας έδιωξαν κάποτε από το Πολυτεχνείο ως ετερόχθονες, έτσι και τώρα τα έργα σας πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι ανήκουν σε μια ενδιάμεση ζώνη, ούτε πολύ χάι, ούτε πολύ μπασκλάς, μια στιγμή αμηχανίας όπου ταχύνουμε το βήμα μας, τι είναι αυτά εδώ ρωτούν οι τουρίστες και οι ντόπιοι δεν πολυξέρουν. Οπότε στο σημείο αυτό τα φώτα αραιώνουν, υπάρχει μάλιστα μια ολόκληρη σειρά χαλασμένη και ύστερα αραιώνουν περισσότερο, δεν μοιάζει και με φάτνη η Ακαδημία Αθηνών, να της βάλουμε λίγο φωτεινό σανό, να αναδειχθεί κάπως, μένει λοιπόν εκεί μετέωρη μεταξύ φτωχών και πλουσίων που προσέχουν να μην πάνε κάτω από το Ρεξ, αν και ήδη εκεί βρίσκονται έξω από τα νερά τους. Κι ακόμα παρακάτω οι φωτεινές γιρλάντες εξαφανίζονται τελείως, μένουν σεμνές μέδουσες κρεμασμένες στους στύλους, έτσι ως την Ομόνοια, πάει και το Λας Βέγκας και η τρέλα στο Καζίνο, άλλη φορά.

Έχει αμεσότητα κι ενδιαφέρον αυτή η ξεκάθαρη οριοθέτηση του πάνω τμήματος της πόλης από το κάτω. Ξεχαστείτε λίγο με τις γιορτές, μας λέει η δημοτική φωτοχυσία, ελάτε στο Σύνταγμα να δείτε τη νύχτα φτιαγμένη μέρα στην κεντρική πλατεία της πόλης, στριμωχτείτε και μποτιλιαριστείτε, είναι το φετινό τρεντ, αλλά μην περιμένετε να σας πάει και μέχρι την Ομόνοια όλη αυτή η αρχοντιά, μην αφήσουμε πια και να μας πάρει από κάτω η γενναιοδωρία και το πνεύμα των Χριστουγέννων. Καθώς αργά θα κατεβαίνετε προς την σκοτεινή γαστέρα της πόλης καλόν θα είναι να προσγειώνεστε σιγά σιγά στην κοινωνική πραγματικότητα και την γενικότερη ανάγκη για οικονομία στο ρεύμα. Γι αυτό καλύτερα στρίψτε προς βασιλίσσης Σοφίας, πίσω στα προάστεια που τα ξέρετε, η πόλη κρύβει απογοητεύσεις.

 

 

Οχι άλλη γοητεία

 Δεν έχει καθόλου προσωπική γοητεία ο νέος ηγέτης του ΚΙΝ.ΑΛΛ., απεφάνθη φίλη μου και συμφώνησα μαζί της. Πραγματικά, να κάτι που δεν είχα συνεκτιμήσει στα προσόντα του συγκεκριμένου. Μα καμία, τίποτε; Δώσε του μια ευκαιρία όμως, της είπα, μπορεί κάτι να βρεθεί στο μεταξύ, όταν τον γνωρίσουμε καλύτερα, όταν τον συνηθίσουμε. Θυμήθηκα τις ωραίες εποχές με τα περιοδικά ποικίλης ύλης που τα πληρώναμε μάλιστα, όχι όπως τώρα που μας παρακαλούν οι εφημερίδες να τα πάρουμε τζάμπα, «ήπιαμε καφέ με τον Ανδρέα» ή «στην κουζίνα της Μαρίκας Μητσοτάκη». Αλλά κυρίως τις εκδηλώσεις λατρείας προς το πρόσωπο πολιτικών που έπρεπε να είναι σώνει και καλά γοητευτικοί. Και που δεν ήταν. Ενα σωρό από δαύτους, από τα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι, πάσχιζαν να γίνουν γοητευτικοί και δεν τους έβγαινε.

Κάπως το έχουμε ξεπεράσει νομίζω αυτό το στάδιο, αλλά όχι εντελώς. Περάσαμε και κρίση. Κι όμως ακόμα αναζητάμε να γοητευτούμε, υποσυνείδητα ίσως, ή προεξοφλούμε ότι κάποιος αληθινά γοητευτικός πολιτικός έτσι και εμφανιστεί θα σαρώσει μόνο με τη σκέτη γοητεία του. Και σαν λαγωνικά ψάχνουμε να τον ανακαλύψουμε πρώτοι απ’ όλους, πού να βρίσκεται αυτό το θαύμα, αυτό το ακαταμάχητο ον που θα φέρει τα πάνω- κάτω στην πολιτική ζωή, που θα μας βγάλει από τις επαναλήψεις;

Η αλήθεια είναι ότι στις μέρες μας υπάρχει ένα είδος γοητευτικής πανσπερμίας. Κυκλοφορεί πολλή γοητεία στο θέατρο, αρκετή στο διαδίκτυο, κάμποση στα βιβλία, άφθονη στη μουσική, στα κοινωνικά δίκτυα, στο σινεμά, ακόμα και στις επιστημονικές ομιλίες. Γοητευτικοί καθηγητές μάς μιλούν για γοητευτικά θέματα, γοητευτικοί ηθοποιοί παίζουν γοητευτικούς ρόλους και τα μέιλ μας κατακλύζονται από γοητευτικές προτάσεις. Δεν ξέρεις σε ποια γοητεία να πρωτοϋποκύψεις. Οι δυνατότητες έκφρασης δεν ήταν ποτέ πριν τόσο πλούσιες και ποικίλες. Γιατί να πρέπει να είναι και οι πολιτικοί γοητευτικοί;

Ας προσπαθήσουν να είναι κυρίως αποτελεσματικοί και όσο γίνεται λογικοί, να εξηγούν, να πείθουν με επιχειρήματα απευθυνόμενοι στην ψυχραιμία που ευελπιστώ εγώ τουλάχιστον να αποκτήσω, αν δεν τη διαθέτω. Και μάλλον δεν τη διαθέτω, έχοντας μεγαλώσει σε εποχές πολιτικών παθών όπου έπρεπε να είσαι οπαδός και πιστός σαν μέλος θρησκείας, έχοντας καθυστερήσει δεκαετίες λόγω χούντας να νιώσω την ανάγκη ψυχραιμίας. Αλλά πλέον, με τόση γοητεία περιρρέουσα που απευθύνεται στην προσωπική ματιά μου, λέω πως δεν τη χρειάζομαι και στους πολιτικούς τη γοητεία. Φτάνει, δεν τα πήγαμε καλά ώς τώρα με τους γοητευτικούς. Ας μην πασχίζουν να μας γοητεύσουν άλλο.

Να δω τον Πάπα

 Ηθελα να δω τον Πάπα, αλλά δεν τον πολυέδειχναν. Λίγες σκηνές βρήκα. Ο Πάπας χάιδεψε παιδικά κεφαλάκια πίσω από τα κάγκελα, αγκάλιασε όσους ήθελαν να τον αγκαλιάσουν. Κοντό το κάγκελο, επέτρεπε αγκαλιές, στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης Λέσβου.

Ενας πρόσφυγας ανέβηκε στο βήμα, εκεί που γινόταν η επίσημη υποδοχή και είχαν πάει υπουργοί και ιερείς, γραμματείς και φρουροί, και μίλησε με φόντο τις καλύβες του ΚΥΤ δίπλα στη θάλασσα. Ο Πάπας, άτομο πολύ επίσημο, καθόταν δίπλα του σε μια πολυθρόνα και τον άκουγε. Ο ομιλητής είναι από το Κονγκό, έναν χρόνο τώρα στην Ελλάδα, με τα δυο παιδιά να περιμένει. Συγκλονιστική η έστω στιγμιαία συνύπαρξή τους. Ευχαρίστησε τον Πάπα για τη βοήθεια, αρωγή το μετέφρασαν στα ελληνικά. Την έχουμε μάθει καλά την αρωγή, έστω κι αν δεν καταφέρνουμε να βρίσκουμε μια χαραμάδα διαφυγής από το σύστημα με τα κάγκελα, στο στρατόπεδο της Λέσβου, στο τείχος του Εβρου και στα άλλα μέρη της Ευρώπης που έχουν βαλθεί να τειχίζονται.

Ολα αυτά έγιναν στο πλαίσιο μιας εθιμοτυπίας που φαίνεται ότι ο ίδιος ο Πάπας Φραγκίσκος καθιερώνει. Χορωδία προσφύγων τραγούδησε σπιρίτσουαλ, εκεί στον καταυλισμό. Χαιρετισμοί Προέδρου της Δημοκρατίας και υπουργού Εξωτερικών, αναφορές γεμάτες ευγένεια και αναγνώριση, αλλά κυρίως αυτή η άτυπη και απολύτως πρωτότυπη επαφή με τους ικέτες της Ευρώπης. Αγκαλιές, αγγίγματα και λόγια πολύ αντίθετα στο πνεύμα προσφυγοκυνηγιού που επικρατεί πολιτικά όλο και πιο έντονα στην Ευρώπη. Λόγια ενός ανθρώπου που δεν φοβάται να εκδηλωθεί αντίθετα στο ρεύμα. Θα χάσει οπαδούς; Μα η χριστιανική πίστη δεν έχει στο βάθος της κηρύγματα αγάπης και συμπόνιας; Θα επηρεάσει τους πιστούς; Ή απλώς θα καθιερώσει μια μικρή τελετή εξιλέωσης των καθολικών λίγο πριν από τα Χριστούγεννα;

Ακόμα κι έτσι, αυτό το τελευταίο να συμβεί, ακόμα κι αν οι Πολωνοί, ας πούμε, που χτίζουν τείχος για να σταματούν τους πρόσφυγες, δεν επηρεαστούν καθόλου από το κήρυγμα του Πάπα και συνεχίσουν απτόητοι να υψώνουν το τείχος τους, βάλουν ωστόσο στο πρόγραμμα μια μέρα βαθιάς ενόχλησης από τις ίδιες τους τις πράξεις, κέρδος είναι.

Αν έβρισκαν τρόπο να ανοίξουν μια χαραμάδα αληθινής υποδοχής προς τιμήν αυτής της εθιμοτυπίας, θα ήμασταν όλοι κερδισμένοι, έστω κι αν αργήσουμε να το καταλάβουμε.

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/322642_na-do-ton-papa

Η γειτονιά μου

Η γειτονιά μου δεν είναι στο κόκκινο με τον κορωνοϊό. Παρά τις τρομερές αφίσες που κοσμούν τους ταλαίπωρους τοίχους της, με διάφορα σαλπίσματα ανυπακοής και μακροσκελείς εξηγήσεις, γιατί το εμβόλιο δεν πρέπει να το κάνουμε, και γιατί η μάσκα είναι χούντα, στολισμένες με σβάστικες, μπότες και άλλα χιτλερικά, παρόλη αυτή την ενορχηστρωμένη προσπάθεια να μας ριζοσπαστικοποιήσουν σώνει και καλά, ο κόσμος στους δρόμους κυκλοφορεί με μάσκα. Το βρίσκω κάπως υπερβολικό, αλλά τελικά μου συμβαίνει κι εμένα όταν βγω από το ένα μαγαζί και κρατάω τσάντες και ετοιμάζομαι να μπω σε άλλο, η μάσκα μένει στο πρόσωπο μου. Κι όταν βλέπω μανάδες με τα παιδιά τους μασκοφορεμένα, ντρέπομαι λίγο κι αν δεν φορώ μάσκα εκείνη τη στιγμή, ψάχνω και βάζω. Είμαστε φαίνεται πολύ συντηρητική γειτονιά και υπάκουη, άδικα ξοδεύουν τα λεφτά τους οι διάφοροι αλιείς ψυχών τε και ψήφων ταπετσάροντας με εκατοντάδες αφίσες κάθε δεύτερη μέρα, όλο και καινούργιες, όλο πιο προκλητικές φράσεις επινοώντας, τους ταλαίπωρους τοίχους.

Η γειτονιά μου είναι ακόμα ανάμεσα στην υποβάθμιση και στην αναβάθμιση. Δεν ελπίζω να συναντήσω στο δρόμο τυχαία παρά μόνο τις τρεις φίλες που μένουν εδώ κοντά, οι άλλοι, οι φίλοι οι παλιοί, έχουν από καιρό μετακομίσει στα προάστεια. Ξέρω ότι και στο κέντρο να πάω, και συνεχώς πηγαίνω, δεν θα δω γνωστούς, η Αθήνα είναι για μένα σαν ξένη πόλη. Αν ήταν και λίγο πιο όμορφη θα περνούσα ωραία, αν έμενε έστω όπως ήταν παλιά. Τότε που μπορούσες να χαρείς μια βόλτα από την Πατησίων ως το Σύνταγμα και να μη σε πιάνει κατάθλιψη. Τότε, θυμάμαι καλά, γκρίνιαζα και κριτίκαρα τα πάντα ζητώντας ακόμα καλύτερες συνθήκες, δεν φανταζόμουν ότι σαράντα χρόνια μετά θα νοσταλγούσα τη φάση εκείνη. Γι αυτό πρέπει κανείς να χαίρεται αυτό που έχει, αλλά αυτή η σοφία δεν περνά το δέρμα μας.

Λένε πως έγινε της μόδας η γειτονιά, πως εγκαθίστανται πολλοί Ευρωπαίοι και  νέα ζευγάρια. Μάλιστα, οι άνθρωποι ανωτέρων τάξεων που έρχονται φοβούνται ακριβώς αυτό που κάνουν, τους ανθρώπους ανωτέρων τάξεων που έρχονται.  Δεν αρέσει σε κανέναν η μαζικότητα, εκτός κι αν ελπίσει να κυβερνήσει τις μάζες.  Έχουμε πάντως τους ριζοσπαστικοποιητές που αγρυπνούν, σήμερα μας προτρέπουν «να μάθουμε να κλωτσάμε» έτσι γενικώς και αορίστως. Ίσως  φταίει η έλλειψη γηπέδων ποδοσφαίρου για όλη αυτή την άχρηστη επιθετικότητα. Τα πεζοδρόμια δεν χωρούν να κλωτσήσεις τίποτε, μπορεί να βρεθεί το πόδι σου απέξω και να στο πατήσει αυτοκίνητο. Οπότε, προσέχουμε γενικώς.

 

 

 

Τρίτη δόση

 Στο Κέντρο υγείας Αλεξάνδρας που ήρθα για την τριτη δόση, έχει πολύ κόσμο, κυρίως γριές που περιμένουν, και πιάνουν κουβέντα, μερικές πολύ ηλικιωμένες, θα πρέπει να έχουν χρόνια να βγουν. Κάτι ρούχα παλιομοδίτικα, βήματα διστακτικά. Μια με στραβοπατημένα παπούτσια σέρνεται κυριολεκτικά, κοιτάζει γύρω της αβέβαιη, δικαιούται να καθίσει; Καθήστε, της λέει μια νοσοκόμα που περνά βιαστικά, καθήστε, μην στέκεστε όρθια. Πηγαίνει και κάθεται, η πλάτη δεν ακουμπά στη ράχη της καρέκλας, είναι σε ετοιμότητα, να σηκωθεί αμέσως.

Γυναίκες, πολλές γυναίκες. Κυρίως γυναίκες, κυρίως ηλικιωμένες, κυρίως ταλαιπωρημένες. Φαίνονται στην ηλικία αυτή μαζεμένες στα σώματα οι χειρωνακτικές δουλειές που για χρόνια τις ταλαιπώρησαν. Παραμορφωμένα τα σώματα από το μόχθο, σκυφτά, στραβοχυμένα. Πόδια πρησμένα σε φτηνές κάλτσες. Άσπρη ρίζα μαλλιού σε βαμένα κεφάλια. Ανάμεσα τους μερικές καλοβαλμένες, περιποιημένες, με τα σκουλαρίκια τους και την πολυτέλεια του ίσιου ή σχεδόν ίσιου κορμιού στα γεράματα. Της βαφής που καλύπτει τη ρίζα, της καμπαρντίνας που μισανοίγει για να δείξει την καρό φόδρα αλά Μπάρμπερις, ίσως και γνήσια Μπάρμπερις.

Στην Ελλάδα πάντα η κοινωνική όψη των ανθρώπων προκαλεί ανάλογη συμπεριφορά. Οι δικαστές και οι γιατροί αμέσως παίρνουν τόνο συγκατάβασης έως και επίπληξης όταν μιλούν σε λαϊκούς φτωχούς ανθρώπους. Σα να τους μαλώνουν που σπαταλούν το χρόνο τους, τους απευθύνονται αυστηρά στον ενικό. Όμως εδώ, σε αυτό τον προθάλαμο του εμβολιαστικού κεντρου, λες κι έχουν πάρει ειδική εκπαίδευση, είναι ευγενικοί με όλους κι όλες. Υποδεικνύουν σε όλους να καθίσουν, καθησυχάζουν τους πάντες καθώς βιαστικά διασχίζουν κάθε τόσο τη γεμάτη αίθουσα και φωνάζοντας ονόματα αναζητούν τους δικαιούχους του εμβολίου.

Οι γέροι είναι λιγότεροι από τις γριές, περπατούν όλοι πιο σίγουροι, έχουν κάποιον μαζί τους οι περισσότεροι. Χάσμα κοινωνικό των δυο φύλων. Υπάρχουν και νέοι ανάμεσα μας, ανάμεσα, για τη δεύτερη δόση. Μπράβο αγορι μου, λέει μια σε έναν νεαρό. Οι γιατροί μπαινοβγαίνουν, φωνάζουν ονόματα, παίρνουν ιστορικά, εμφανίζεται και μια οικογένεια ξένων, μουσουλμάνων, θα εμβολιαστούν κι οι τρεις μαζί. Με την ίδια ουδέτερη ευγένεια που μπορεί να είναι απλώς έλλειψη αγένειας, τους καλωσορίζουν και τους καθοδηγούν κι αυτούς, που είναι πιο χαμένοι κι αβέβαοι απ' όλους

Είμαστε εδώ όλοι ίσοι απέναντι στην ίδια φροντίδα, στην ίδια προσφορά, στην ίδια νίκη των ανθρώπων, τόσοι αζήτητοι ισως άνθρωποι, μόνοι, ξεχασμένοι, κι άλλοι κουρασμένοι, άμαθοι σε φροντίδες, αμήχανοι. Όλοι αδιακριτως. Βουρκώνω διότι έχω γίνει πολύ ευσυγκινητη, με κοιτάζει η γιατρός που ρωτά το ιστορικό. Δεν έχω τίποτα. Είμαι καλά. Ευχαριστώ. Κοινώνησα, στην καλύτερη στιγμή της κοινωνίας. Πήρα το σώμα και το πνεύμα του αληθινού θεού της, επιστήμη και μαζί ισότητα. Χρυσό δοντάκι, που μας έλεγαν όταν ήμασταν παιδιά. Αυτή είναι η εκκλησία μου. Ουφ, συγγνώμη για τα δάκρυα… είναι ιερή στιγμή, πώς να το κάνουμε;

Επικίνδυνοι διάλογοι

 Εχασα την απευθείας μετάδοση του περίφημου διαλόγου Ελληνα πρωθυπουργού - Ολλανδής δημοσιογράφου, έτσι δεν μπορώ να αγανακτήσω ή να προσβληθώ ή να θυμώσω με κάποιον από τους δυο ή και με τους δυο. Μου μένουν κάποιες απορίες άσχετες με το τόσο ενδιαφέρον αυτό σόου, σχετικές με κάτι τίτλους δύσκολων ρεπορτάζ, στο «Σπίγκελ» ας πούμε, με δημοσιογράφους ντυμένους ψαράδες και άλλες τέτοιες εξωτικές μεθόδους, που εμείς εδώ δεν τις καταδεχόμαστε, γιατί ψαρεύουμε το καλοκαίρι αληθινά ψάρια στις ωραίες μας θάλασσες. Κάτι ειδήσεις για ειδικές μονάδες ελληνικού και κροατικού στρατού, που κανονικά είναι εκπαιδευμένες στην αντιμετώπιση χούλιγκαν και εμπόρων ναρκωτικών, ωστόσο κατά τους παράξενους αυτούς δημοσιογράφους ασχολούνται μυστικά με το να απωθούν πρόσφυγες που προσπαθούν να ζητήσουν άσυλο στην Ελλάδα. Ολ’ αυτά είναι λιγότερο συναρπαστικά από τις λεπτομέρειες της ζωής μιας Ολλανδής στην Υδρα, οπότε δεν επιμένω.

Η συζήτηση βάθυνε στο μεταξύ πολύ, ανοίχτηκε σε αναλύσεις για το πώς είναι σωστό να απευθύνεσαι σε ηγέτες κι αν το στιλ Φαλάτσι μπορεί να το αναβιώσει η πάσα μία, αλλά άφησε πίσω της θέματα όπως τι ακριβώς συμβαίνει στα σύνορα της Ευρώπης. Γιατί, εκτός από ψαράδες, θα πρέπει οι αμετανόητοι ρεπόρτερ να ντύνονται και κυνηγοί στα σύνορα Λευκορωσίας - Πολωνίας (ουφ, ευτυχώς δεν είναι η Ελλάδα αυτή τη φορά) για να παρακολουθήσουν μετανάστες που προσπαθούν να περάσουν με πολιτική λευκορωσική ενθάρρυνση ως πολιτική απειλή και εκδίκηση εναντίον της Ε.Ε.

Ισως καλύτερα να μην παραερευνούμε ούτε να πολυσυζητάμε τι θα μπορούσε να έχει κάνει η Ευρωπαϊκή Ενωση πέρα από το να απαγορεύει κάθε είδους μετανάστευση τόσα χρόνια και να υποκύπτει μόνο σε στιγμές ακραίας καταστροφής, όταν αισθάνονται οι πολιτικοί της ότι για λίγο μπορεί να γείρει προς συναισθήματα ανθρώπινης αλληλεγγύης η πλάστιγγα του φόβου.

Ισως είναι επικίνδυνο να μιλάμε πια για τη δυνατότητα των Ευρωπαίων να δεχτούν επίσημα κάποιους πρόσφυγες και μετανάστες, έστω και με διατυπώσεις αργές και βασανιστικές, όταν μοιάζει το πολιτικό κοινό έτοιμο να αγριέψει και να ζητήσει περισσότερη βία και πιο φανερή και επίσημη, αν κρίνουμε από τα διάφορα σχόλια που δημοσιεύονται γύρω από τον ως άνω διάλογο. Μοιάζει να περνάμε φάσεις που η βαρβαρότητα αναγνωρίζει τον εαυτό της στον καθρέφτη, της αρέσει πολύ και φιλάρεσκα φροντίζει να αγριέψει κι άλλο.