Στο εργαστήρι του συγγραφέα

 Στο εργαστήρι του συγγραφέα (για το βιβλίο μου, Δυο καλοκαίρια και μισό φθινόπωρο)

Εχω πάντα στο μυαλό μου τις φίλες μου, θέλω διαρκώς να γράφω γι αυτές. Σε κάποιο παράλληλο σύμπαν ζω μόνο μαζί τους, σα να είμαστε διαρκώς φοιτήτριες σε συγκατοίκηση, όχι πολύ καλές φοιτήτριες, με το μυαλό επικεντρωμένο κυρίως στην ανακάλυψη του κόσμου. Σε αυτό το σύμπαν, όπου δουλεύουμε, έχουμε οικογένειες, καθήκοντα, τρεχάλες και βλεπόμαστε σπάνια, μου λείπουν πολύ. Προσπαθώ να θυμάμαι, να κρατήσω τις στιγμές που περνάμε μαζί, που περάσαμε κάποτε, να καταγράφω το θάμβος, τη χαρά που είχα όταν γεννιόταν η αγάπη μας, όταν χτιζόταν η φιλία μας. Καταγράφω φανταστικές συναντήσεις, και φτιάχνω φανταστικά πρόσωπα με υλικά κλεμμένα από τη γνωριμία, τις συγκινήσεις μας, τις εμπειρίες μας, τις αλλαγές που ζήσαμε η μία χάρις στην άλλη. Δεν είναι πολύ συγκλονιστικά αυτά που τους συμβαίνουν, μάλλον πολύ συνηθισμένα, πράγματα που ζήσαμε οι περισσότεροι, καθημερινά.

Μαζεύονται έτσι στιγμιότυπα, κι έχουν μαζευτεί πια πολλά, σαν άλμπουμ φωτογραφιών μιας φανταστικής ζωής, κείμενα που προσπάθησα να βάλω σε τάξη από τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν αποφάσισα να εγκαταλείψω τη συστηματική παραγωγή χρονογραφημάτων για εφημερίδες. Η διαδικασία αυτή με οδήγησε σε διάφορες εποχές της ζωής μου και των φανταστικών της προεκτάσεων, και όπως ταχτοποιείς τις φωτογραφίες ανά χρονική περίοδο, προσπάθησα να ταχτοποιήσω τις ιστορίες που έχουν μαζευτεί. Με τράβηξε η ιστορία που ξεκινούσε με μια κοπάνα που είχαμε κάνει ως τελειόφοιτες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, την είχαμε κάνει στ’ αλήθεια, ίσως το θυμηθούν οι παλιές συμμαθήτριες, και είχαμε πάει στ’ αλήθεια στα Λιμανάκια με το λεωφορείο. Ακόμα έχω στα μάτια μου το φως που σα να ξεχύθηκε εκείνη τη στιγμή που βρεθήκαμε μόνες μας στο πλάτωμα πάνω από τη θάλασσα. Και αναδύθηκαν καθώς το διάβαζα ξανά, οι χαρακτήρες σα να είχαν μόλις βουτήξει από τα βράχια χωρίς να προλάβω να τις δω και να μου έκαναν έκπληξη αμέσως μόλις κατέβηκα κι εγώ το μονοπάτι. Αλλά τίποτε άλλο δεν έγινε όπως περιγράφεται στο βιβλίο.

Θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς προνομιούχες τις ηρωίδες μου, σε μια εποχή που πολλοί θυμούνται γεμάτη στερήσεις εκείνες είχαν τα βασικά και μαζί μερικά πολυτελή, αλλά αυτές οι πολυτέλειες είχαν τίμημα, για το οποίο, πάντα σκεφτόμουν ότι δεν γίνεται λόγος. Ας πούμε, η διαπαιδαγώγηση τους ήταν ακόμα γεμάτη παραγωγή ενοχών, όπως απαιτούσε η παλιότερη συνθήκη για τις γυναίκες. Ή, ακόμα, η σεξουαλική επανάσταση που ξεκινούσε στη Δύση, που μας ενθουσίαζε από τη μια, και μας ωθούσε να βουτήξουμε σε βαθιά νερά εντελώς απροετοίμαστες, από την άλλη.

Ακολουθώντας τις ηρωίδες μου, που είναι μάλλον αντιηρωικοί τύποι, θυμήθηκα ξανά, καθώς ζούσαν με το δικό τους τρόπο εμπειρίες και δοκιμασίες που έχουμε περάσει. Η τελική δουλειά στο γράψιμο έγινε τους μήνες που χρειάστηκε να μείνω ακίνητη λόγω ατυχήματος. Έχω συνηθίσει να γράφω μικρά κείμενα στις εφημερίδες, την πίεση της ώρας που κλείνουν οι σελίδες και δεν σηκώνεις κεφάλι πριν τελειώσεις. Το λογοτεχνικό κείμενο, η μεγαλύτερη σύνθεση, έχει δυσκολίες για κάποιον που συνήθισε να συνθέτει με την επικαιρότητα, με τα  κείμενα των συναδέλφων, με το ύφος της εφημερίδας. Η εναλλαγή των μονολόγων με βοήθησε, ήταν πάλι σαν μια σελίδα ή μια εκπομπή που ετοιμάζεις με συνεργάτες.

 https://www.metaixmio.gr/el/%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%B1%CF%82-%CE%B4%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%B4%CE%B7-9-11-23?fbclid=IwAR3Px7tkvqH5-MM30Ua5rgt5F6g-VNbjI7WV6LDXGepmjG6Dn66Cg3neVQs

 

Στις σκάλες του μετρό

 Πήγα να κατέβω τις σκάλες στο μετρό Μέγαρο Μουσικής. Στέκεται μπροστά μαμά με μακρουλό καροτσάκι, δυο αγοράκια μέσα, ενα κοριτσάκι μεγαλύτερο δίπλα της. Μοιάζει Σύρια, μπορεί και Ρομά, ξένη σίγουρα, ποια ελληνιδα χρησιμοποιεί μετρό με τα παιδιά της; Καλοβαλμένη πάντως, καθαρά τα παιδάκια και η ίδια.

Πώς θα το κατέβαζε; Πάω να τη βοηθήσω. Βγάζει το μεγαλύτερο αγοράκι, να το κατεβάσει η κόρη της. Πιάνω το καρότσι από μπροστά, είναι βαρύ, μου λέει, το παιδί καλυτερα. Κατεβαίνω δυο σκαλιά και παίρνω το πιτσιρίκι αγκαλιά. Δεν ήταν θελκτικό παιδάκι, μάλλον άχαρο, κοντοκουρεμένο. Ακουμπά τα μπρατσάκια του στον ώμο μου με τόση ευκολία, τόση εμπιστοσύνη, που μου φαίνεται δεν έχει βάρος το κορμάκι του. Κατεβαίνουμε προσεχτικά, έχει μια γλυκα η αίσθηση απο τα χεράκια του που νομίζω ότι ανεβαίνω στα ουράνια. Φτάνουμε κάτω, τον απιθώνω στο πάτωμα, χαϊδευω τα μαλλιά συμβατικά, αντί να τον πνίξω στα φιλιά, αυτόν, τον αδερφουλη του, την αδερφούλα του, τη μαμά τους. Σεμνή πάντα και συγκρατημένη εγώ.

Ευχαριστώ ωστόσο κάποια θεϊκη παρέμβαση γι αυτό το μικρό δώρο που εξύψωσε τη γονατισμένη μου μέρα.

Καλησπέρα μεσημεριάτικα

 Τι με πιάνει και δεν κρατιέμαι να κάνω κήρυγμα στους ανθρώπους;

Είδα το γιατρό με γκρίζα μαλλιά. Αίσθηση οικειότητας αμέσως, πως είμαστε κοντά. Καλημέρα, του λέω. Ώρα 2 το μεσημέρι. Καλησπέρα! με διορθώνει. Α, λέω, είστε της καλησπερας; Εγώ είμαι της καλημέρας.

Μετά τις 12 λέμε καλησπέρα, μου λέει.

- Α εγώ περιμένω την εσπέρα, του λέω. Ξέρετε, τη δύση. Να κοκκινίζει ο ήλιος, να γέρνει λίγο. Να πηγαίνει στην Εσπερία, να βρει τα μήλα των Εσπερίδων…

Στο γιατρό όλες αυτές τις εξυπνάδες… Στο γιατρό!

Συντρίμμια

 Δεν είναι δεδομένοι οι δρόμοι που βρήκαμε στη ζωή μας και νομίζαμε ότι ήταν παντα εκεί. Δεν ήταν παντα. Δεν είναι δεδομένα τα γεφύρια. Άνθρωποι τα έφτιαξαν, αντιμετωπίζοντας δυσκολίες, επιλέγοντας τα υλικά. Χρειάζονται φροντίδα και συντήρηση. Δεν γίνεται να συνεχίσουμε να ζούμε με αρπαχτές, λαδώματα, φουσκωμένες προμήθειες, φτηνιάρικες λύσεις.

Η καταιγίδα Daniel πλημμύρισε το Βόλο και τα παραλιακά χωριά του Πηλίου, και χάλασε τους δρόμους και τα γεφύρια στο δικό μου ορεινό χωριό, τη Δράκεια. Ξεθεμελιώθηκαν οι φτηνές πρόχειρες δημόσιες κατασκευές, και φυσικά αχρηστεύονται οι ακριβές ιδιωτικές, όλα τα ωραία σπίτια που έχτισαν οι αθηναίοι κυρίως με τη βεβαιότητα ότι θα έμενε στη θέση του το χωριό και οι υποδομές του

Την πατήσαμε Χρόνια και χρόνια περιφρόνηση και υποτίμηση του δημόσιου δικτύου βγήκαν στη φόρα τραυματικά εκεί στην πλαγιά του χωριού μου, σαν πληγή που ανοίγει και χάσκει και αιμοραγεί. Η εγκατάλειψη, η περιφρόνηση, η υποβάθμιση, η εκμετάλλευση.

Κρίμα στα σπίτια μας και στο καμάρι που είχαμε...

To γεφυράκι που γκρεμίστηκε από την ορμή του χειμμάρου στη Δράκεια, ήταν το τελευταίο τέτοιου είδους που είχε επιβιώσει. Οταν είχαμε πρωτοπάει, πενήντα χρόνια πριν, υπήρχαν τέσσερα. Τα τρία ήταν στο μονοπάτι για τον Άγιο Λαυρέντιο, μια ονειρεμένη, εύκολη διαδρομή, που τα χάλασε ο ΟΤΕ για να περάσει δρόμο και δεν τα έφτιαξε ποτέ. Τώρα μόνο τα θαρραλέα κορίτσια, η Athanasia Litra και η Αναστασία Λύτρα, περνάνε το γκρεμό με το σκυλάκι τους, κι αναρωτιούνται αν θα μπορούσε να ξαναχτιστεί το ίδιο ξύλινο γεφύρι. Κι εδώ βλέπετε τους γονείς μου, μαγεμένους από την όμορφη διαδρομή, σχεδόν πριν τέσσερις δεκαετίες. Είναι δύσκολο πράγμα οι γέφυρες, κυριολεκτικά και μεταφορικά, για μηχανικούς και για πολιτικούς, για τη σκέψη και για το χέρι. Αναρωτιέμαι κι εγώ μαζί τους. Θα τα καταφέρουμε, ή θα το πάρει για πάντα το ποτάμι;

(Το γεφυράκι της Δράκειας που γκρεμίστηκε από τον Daniel)

Κινημα της πετσέτας

 Μπαίνω στον πειρασμό να διηγηθώ ένα περιστατικό από τη Βενετία, δέκα χρόνια πριν.

Μείναμε μέρες, κι ήταν καλοκαίρι, αποφάσισα κάποια στιγμή να πάω για κολύμπι στο Λίντο με το βαπορετο. Μικρή πετσέτα, ελαφριά τσάντα κι ένα πλαστικό μπουκάλι άδειο για να το γεμίσω νερό να ξεπλυθώ. Φτάνω σε μια πλαζ γεμάτη κόσμο, τίγκα. Δεν μου άρεσε, προχωρούσα και προχωρούσα, τελικά φτάνω σε κομμάτι της παραλίας εντελώς άδειο, α, λέω, ωραία ειν’ εδώ, στρώνω την πετσετουλα, βουτάω.

Μόλις βγήκα, συνειδητοποίησα ότι βρισκόμουν μπροστά στο Grand Hotel des Bains, ένα από τα πιο όμορφα και ακριβα του κόσμου. Υπήρχαν ξαπλώστρες που μπορούσες να νοικιάσεις σε αστρονομική τιμή, σαν ανοιχτές ψάθινες αχιβάδες, μαζεμένες πίσω, αν τη νοίκιαζες θα τη μετέφεραν, φαντάζομαι. Όλα αυτά πολύ μακριά από το κύμα, γι αυτό δεν τα είχα δει. Εγώ ξεπλύθηκα με το νερό του μπουκαλιού που είχα ήδη γεμίσει, κάθισα λίγο να στεγνωσω, κι ύστερα έφυγα. Εντάξει, είμαι UFO, αλλά ακόμα και τόσα χρόνια πριν, είχα πολύ εντυπωσιαστεί. Βενετία ρε παιδιά. Λίντο! Και μπορούσες να περάσεις από τη λαϊκη πλαζ στη σούπερ πολυτελή και να μην πάρεις χαμπάρι.

Θα μου πειτε, δεν ειναι και Μυκονος

Το σωστό αίμα

 To πιο συγκλονιστικό βιβλίο που διάβασα φέτος είναι το "Σωστό αίμα" της Φραντσέσκας Μελάντρι

Ξεκινά με μια απλή υπόθεση παράνομης, βεβαίως, μετανάστευσης, με τα ψέματα που αναγκάζεται να πει ο νεαρός Αιθίοπας για να γίνει δεκτός στην Ιταλία, και πάει πίσω, και πιο πίσω, στο πώς γεννήθηκε ο πατέρας του, όταν οι Ιταλοί κατείχαν την Αιθιοπια, και στο πως δεν σκοτώθηκε ο πατέρας του όταν οι Ιταλοί είχαν ξαναπάει στην Αιθιοπία ως επενδυτές. Και μέσα από τις περιπέτειες συναρπαστικών χαρακτήρων πάει ακόμα βαθύτερα, στην καθημερινότητα του φασισμού στην Ιταλία, στις ρατσιστικές έρευνες που γίνονταν στην Αφρική από επιστήμονες ανθρωπολόγους για να αποδείξουν ότι η λευκή φυλή είναι ανώτερη, κι ανοίγει κλειστούς ή ξεχασμένους φακέλους των έργων και ημερών της χώρας ως αποικιοκρατικής δύναμης ή ως επενδυτικής παρουσίας.

Η συγγραφέας δεν θεωρήθηκε αντεθνικώς δρώσα πάντως, το βιβλίο στην Ελλάδα μεταφράστηκε με επιχορήγηση του Υπουργείου εξωτερικών και διεθνούς συνεργασίας της Ιταλίας

Θέλω χλαμύδα!

 Ομολογώ! Θέλω χλαμύδα! 

Το θέατρο δεν είναι ιερό, η Επίδαυρος δεν είναι εκκλησία!! Θελετε χλαμύδες; θέλετε να παίζουν τώρα όπως επί Μινωτή; 

Το διάβασα πολύ, μέχρι που με ρώτησε ο εαυτός μου αυστηρά:

-Μήπως θέλεις χλαμύδα;

Έσκυψα το κεφάλι. 

Ομολογώ. Θα ήθελα και λίγο χλαμυδιτσα. Μια σταλιά. Παράσταση λιτή, χωρίς μικρόφωνα. Με τη φωνή των ηθοποιών και μόνο. Χωρίς αναφορές σε τίποτε πέρα από το κείμενο. Ας αφηνουν να κάνουμε μόνοι μας τις αναφορές, να γίνονται μόνες τους στο μυαλό μας. Στολές απλές, άρα χλαμύδα. 

Γιατί; Τι μου συμβαίνει; Γέρασα, οκ. Νοσταλγώ την πρώτη συγκίνηση, την χωρίς σκέψη ανατριχίλα. Θα ήθελα να ξαναδώ χωρίς τερτίπια, μόνο με καλή υποκριτική, τα έργα που ξέρω, να δω αν θα ανατριχιάζω ξανά. 

Το θέατρο δεν είναι ιερό, σωστά, αλλα κάτι από τελετή το περιέχει, όπως και οι θρησκευτικές τελετές περιέχουν θέατρο. Οι αρχαίοι το έπαιζαν μόνο σε συγκεκριμένες θρησκευτικές περιόδους, ας πούμε. Αν δακρύζεις στο Επιτάφιο, μπορείς να φρίξεις ξανά με τη Μήδεια και την Ιφιγένεια; 

Τι θα πείραζε να κάνει το Εθνικό θέατρο κλασικές παραστάσεις των τραγωδιών, όπως ας πούμε η Comedie Française, κι ας είχε παραδίπλα τα πάντα όλα σε αιρετικές διασκευές; 

Μια ιδέα ρίχνω.

Η φωτογραφία της Μαίρης Αρώνη είναι από τη σελίδα της στο Facebook

Κλειστά πάρκα;

Πώς φανταστήκατε ότι είναι τα πάρκα για να πηγαίνετε το βράδυ να δροσίζεστε, μετά από μια μέρα καύσωνα; Μπασκλασαρίες! Τα πάρκα είναι για να φαίνεται πράσινο κομμάτι στους χάρτες των αρμοδίων! Δεν θα τους το χαλάσετε εσείς! Που πήγε λέει πρόπερσι μια γυναίκα από την Ασία να βάλει φωτιά στο Πεδιον του Άρεως! Πώς διανοήθηκε να περάσει καν απέξω; Μωρέ καλά είχε κάνει εκείνο το άλλο υπουργείο πριν χρόνια και το είχε φράξει πανταχόθεν. Μια χαρά θα ήταν έτσι κλειστό για πάντα! Μου θέλετε και πάρκα! Είχατε και στο χωριό σας πάρκα; Είχατε και στην Ασία σας πάρκα;

Η μόνη επαναστατική ιδέα

 La revolution francaise, eee η Γαλλική επανάσταση είναι φιλοσοφικά αξεπέραστη. Η ιδέα της νομικής ισότητας, που απέχει βέβαια πολύ στην πράξη από τις κοινωνίες μας, αλλά είναι πια στα συντάγματα των περισσότερων χωρών του κόσμου, μετά από αιώνες, χιλιετίες θεϊκής υποτίθεται εξουσίας, προνομίων καθιερωμένων στις πολιτείες, ταξικούς διαχωρισμούς με τη βούλα. Την παρεξηγούν συχνά βέβαια, μένουν ορισμένοι στα σύμβολα, στο περιτύλιγμα, στη βία και στην καρμανιόλα, ονειρεύονται βία και καρμανιόλες, λες και δεν έγιναν έκτοτε αρκετές βίαιες επαναστάσεις που μοναδικό σκοπό είχαν την κατάκτηση της εξουσίας. Ήταν η εποχή τέτοια, έτσι γίνονταν όλα τότε, με βία και καρμανιόλες. Κι η καημένη η Γαλλία ακόμα μπερδεύεται. Έγιναν πολλές ακόμα επαναστάσεις, αλλά μόνο εκείνη είχε ολόκληρο το νόημα του σημερινού μας κόσμου. 

Χρόνια πολλά στη Γαλλία (και καλά ξεμπερδέματα) και σε όλους μας. Κυρίως στην πιο αγαπημένη μου φίλη, Katerina, που με συναντά σήμερα στα χρόνια.

Η τερατογένεση της υπερβολής

Θυμάστε το Άλσος του Οικονομιδη; Αναψυκτήριο με θεάματα ποικιλιών, την ίδια εποχή που είχε το πάρκο άλλα δυο θέατρα, το ένα της Αλίκης. Ανοιχτό μέχρι αργά, το Πεδίο Άρεως έσφυζε από ζωή. Δεν υπήρχε πρόβλημα ούτε ασφάλειας, ούτε όχλησης. Βλακωδώς έκλεισαν τα θέατρα εκείνα, για περισσότερη φύση, δήθεν, κι ύστερα από τριάντα χρόνια και σαράντα κύματα, άνοιξε αυτό. Το Άλσος ως κολοσσιαίο υποκατάστατο Δελφινάριου, Μπουζουξίδικου, κλπ. Ο ήχος στη διαπασών. Το πάρκο να κλείνει καλοκαιριάτικα από τις 10 το βράδυ και να γίνεται πάρκινγκ για το κοινό του τερατουργήματος. Άνθρωποι που περνάνε το καλοκαίρι στην Αθήνα να μη μπορούν να πάνε να δροσιστούν το βράδυ εκεί. Οι γύρω δρόμοι , κόλαση. Και δίπλα ακριβώς το μεγάλο πάρκινγκ της Μουστοξύδη σε αμηχανία. Εξηγείστε μου παρακαλώ για ποιο λόγο πρέπει να υφιστάμεθα αυτή την κακοποίηση; Δεν είναι καλό το θέαμα αν δεν ξεσηκώνει τον κόσμο μέχρι τα μεσάνυχτα; Ποτε γίναμε θύματα της υπερβολής; Γιατί πρέπει να σε ξεκουφαίνει η επιθεώρηση για να την ευχαριστηθείς; Γιατί πρέπει να παραδίνεις το αυτοκίνητο σου σε παρκαδόρους που συμπεριφέρονται στη γειτονιά σαν μαφιόζοι και να μη μπορείς να το πας μόνος σου στο πάρκινγκ ακριβώς δίπλα; Κάνουν οι συλλογικότητες μηνύσεις και μαζεύονται καμία φορά και σταματούν τα παράνομα παρκαρίσματα. Μα εγώ δεν θέλω συλλογικότητες να εφαρμόσουν το νόμο και να διεκδικούν στοιχειωδώς ένα μέτρο στην καθημερινότητα μας. Εμένα συλλογικότητα μου είναι οι θεσμοί της πολιτείας μου. Ολονών μας. Έχουμε ψηφίσει τους υπεύθυνους για το Πάρκο, τους περιφερειάρχες, τους πληρώνουμε αδρά. Δεν είναι δυνατόν να περιμένουμε δράσεις συλλογικοτήτων και διαμαρτυρίες και παρεμβάσεις για να τηρούνται τα αυτονόητα.

Aκούγοντας την Σιμόν Βέιλ

Η Σιμόν Βέιλ στις 'αναμνήσεις' μου. Την ακούω ξανά δακρύζοντας για τη Γαλλία, για τους νέους που αισθάνονται αποκλεισμένοι και βρίσκουν διέξοδο στην καταστροφή αυτής της χώρα που από τα λίγα που εγώ ξέρω, έχει κατορθώσει να κάνει πράξη τα δημοκρατικά ιδανικά, στο μέτρο του ανθρωπίνως δυνατού. Δεν θα διαβάσω άλλες αναλύσεις για τα λάθη της γαλλικής πολιτικής. Βαρέθηκα. Υπάρχει εκεί, όπως κι εδώ, καλλιεργείται, ένα είδος λατρείας στην επαναστατικότητα, τα ξεσπάσματα, τις διαδηλώσεις, ακόμα και στις καταστροφές. Οι λόγοι είναι σοβαροί, η Ιστορία της γαλλικής επανάστασης, τα ποπ στιγμιότυπα. Ας γκρεμίσουμε όλοι μια Βαστίλλη. Και Βαστίλλης μη υπαρχούσης, ας γκρεμίσουμε το ίδιο το πανέμορφο περιβάλλον μας, κοπανώντας πάνω τα κεφάλια μας. Ούτε που λυπάμαι πια. Αν η μοίρα των ανθρώπων είναι να καταστραφούν από την ανοησία τους, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε. https://www.facebook.com/artetv/videos/10156602174758945/?fs=e&s=TIeQ9V&fs=e