Δύσκολες ιστορίες

Στήνω αυτί ευπρεπώς, όσο γίνεται. Παρακολουθώ  παρέα των γυναικών που κολυμπούν κοντά μου, το βοριαδάκι μας πηγαίνει όλες προς την ίδια κατεύθυνση. Κουτσομπολεύουν, το κουτσομπολιό είναι διαρκώς αναγκαία τροφή για κοινωνικές παρατηρήσεις. Διακριτικά ακολουθώ.

-Τον αγάπησε πολύ και κατάστρεψε τη ζωή της, αποφαίνεται η μία.

Όπα. Εδώ έχει πολύ ψωμί. Οι άλλες εννοείται ότι μπαίνουν στην αρένα που ανοίγει η έκφραση «κατάστρεψε τη ζωή της», βαριά κουβέντα όπως και να το κάνεις. Ανυπομονώ να ακούσω λεπτομέρειες. Τι θεωρούν καταστροφή ζωής για μια γυναίκα; Να σταματήσει το σχολείο; Να μπλέξει με άντρα που την κακοποιεί; Να βρεθεί στη φυλακή; Να παρατήσει τη δουλειά της και να μείνει σπίτι; Να παρατήσει το σπίτι και να κάνει καριέρα, ή να προσπαθήσει;

-Για όλα φταίνε οι άντρες δηλαδή, κατά τη γνώμη σου;

-Δεν συγχωρώ πια τις γυναίκες, δεν μπορεί να είμαστε θύματα πάντα! Τώρα έχουμε ίδια  δικαιώματα, έχουμε ευκαιρίες, δεν γίνεται να μην μπορούμε να προστατεύουμε τον εαυτό μας.

Συμφωνώ και μου έρχεται να το φωνάξω και να μπω στην κουβέντα, αλλά συγκρατούμαι.

-Δεν μου άρεσε η πονηριά και η υποκρισία της γενικά, συνεχίζει η επικριτική.

-Δεν ήταν πονηρή, αυτοάμυνα λέγεται αυτό.

-Αυτοί οι χαρακτήρες δεν με πείθουν. Πολύ κλισέ. Πάντα στα χωριά όλα μπλεγμένα έτσι… σε κάθε επεισόδιο δράματα, όλο κάτι γινόταν εντελώς απίθανο, όχι ευχαριστώ. Είχα σταματήσει να το παρακολουθώ από την άνοιξη. Θέλω σενάρια πιο κοντά στη ζωή μου…

Απομακρύνομαι απογοητευμένη. Για σήριαλ μιλούσαν, κι εγώ νόμιζα μου προσέφεραν την περιγραφή αληθινών ανθρώπων. Τόση οικειότητα, σα να κουτσομπόλευαν στ’ αλήθεια κάποια γειτόνισσα ή φίλη. Αν δεν ήταν η αυστηρή κριτικός που έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, θα συνέχιζα να παριστάνω ότι με παίρνει το κύμα για να μη χάσω τίποτε από την ιστορία, και να προσπαθώ να φανταστώ πώς είναι αυτοί οι άνθρωποι. Θα έφτιαχνα τις δικές μου εικόνες, θα τους έκανα χαρακτήρες της ίδιας της ζωής τους, θα έβγαζα τα καταπληκτικά μου συμπεράσματα, θα τους έβλεπα να αλωνίζουν, ντυμένοι από εμένα βέβαια, σε ντεκόρ που θα διάλεγα.  Όμως η σκηνοθεσία έχει ήδη γίνει, η κατασκευή υπάρχει, το σενάριο ήταν από την αρχή σενάριο, οι χαρακτήρες έτοιμοι, στην οθόνη. Ήδη κυκλοφορούν ανάμεσα μας, ίσως κολυμπάνε εδώ παραπέρα, αν και το χωριό τους δεν έχει θάλασσα, αν κρίνω από τα συμφραζόμενα. Οι αληθινοί άνθρωποι παραμένουν δύσκολες ιστορίες

Βραδιές με πολιτικά σήριαλ

Τα βράδια βλέπω Borgen, τα πρωινά διαβάζω δημοσιογραφικές σκέψεις περί τ πιθανοτήτων να αποκτήσουμε κυβέρνηση συνεργασίας μετά τις επόμενες εκλογές. Λέτε να έχουν σε 200 χρόνια οι Έλληνες την ευκαιρία να γιορτάσουν, μαζί με τα 400 του νέου κράτους, τα 300 της μικρασιατικής καταστροφής και τα 200 από την αρχή των κυβερνήσεων συνεργασίας που θα ξεκινήσουν από μας;

Στο Borgen oι συνεργαζόμενες υπουργοί και πρωθυπουργός, γυναίκες όλες, αναγκάζονται να είναι ευγενικές διαρκώς μεταξύ τους, αλλά οι αντιθέσεις υποβόσκουν και βγαίνουν με κάτι βλέμματα φαρμακερά, ή με κάτι ωραίες, ζυγισμένες ατάκες οι οποίες αποτελούν τη μεγαλύτερη απόλαυση του σήριαλ. Είδες, λέω μέσα μου, κι οι πολιτισμένοι θέλουν κατά βάθος να βγάλουν τα μάτια ο ένας του άλλου, αλλά δεν το κάνουν, κρατιούνται. Αντί γι αυτό επινοούν προτάσεις, υπαινιγμούς, χτίζουν επιχειρήματα, στήνουν παγίδες ενίοτε, πολιτικοί είναι στο κάτω- κάτω και στο σήριαλ πρέπει να δείξουν και έχθρα, αλλιώς θα είναι βαρετό. Στην πραγματικότητα όλες αυτές οι κυρίες και οι κύριοι μπορεί να τα καταφέρνουν ακόμα πιο ήπια, πιο ευγενικά, πιο ουσιαστικά, να προχωρούν σε κάτι σαν κοινή απόφαση για βασικά πράγματα, έστω κι αν η μία ρίχνει την άλλη με την εξυπνάδα της, ή με την τύχη, ή με κάτι άλλο.

Προσπαθώ να φανταστώ μια καινούργια πολιτική ζωή και για μας, χωρίς επιθέσεις επί προσωπικού, χωρίς πάθος στα έδρανα, με περισσότερη ουσία, χωρίς σαχλαμάρες που προσφέρονται καθημερινά για να ξεχάσεις τα αληθινά σοβαρά και κρίσιμα ζητήματα του κράτους αυτού και της χώρας αυτής, και με χαρά τα δέχεσαι και τα μασουλάς μέχρι να αηδιάσεις. Δυσκολεύομαι. Με τη ζέστη κιόλας, πιο εύκολο να μπαίνεις στο Twitter και να παρακολουθείς βρισίδια μέχρι να πάρεις απόφαση να ξεκινήσεις τις δουλίτσες σου, ελαφρά δηλητηριασμένος ήδη από την αβάσταχτη ελαφρότητα του πολιτικού μας είναι. Τόσο που κι η δουλειά σου βγαίνει αβάσταχτα ελαφριά, ενώ σε βαραίνει μέχρις εξουθενώσεως. Αντιφατικά και δύσκολα πράγματα.

Αυτά, είπαμε, το πρωί. Το βράδυ ξανά Borgen, όπου συμβαίνουν επίσης αυτά τα καταπληκτικά με τις υπουργούς στη βόλτα με τα πόδια, ή με ποδήλατο, κλπ. Εκεί πια έχει σκοτεινιάσει, πρέπει να ξεχαστώ, να μη σκέφτομαι: γιατί ρε παιδί μου κι εμείς με τίποτε δεν μπορούμε να ζήσουμε κάτι τέτοιο; Τι τους λείπει των πολιτικών μας; Τόσο προνόμια έχουν, γιατί δεν μας χαρίζουν κι εμάς κάτι, όχι επίδομα, κάτι τέτοιο, σε σαβουάρ βιβρ;

 

Ο Ιούνιος που έχασα

Μαζεύτηκαν για τον Ιούνιο όλα τα ωραία. Η Πάτι Σμιθ στο Ηρώδειο και οι φιλοσοφικές ομιλίες στην Ακαδημία Πλάτωνος. Τόσα χρόνια κανένας δεν το είχε σκεφτεί αυτό, αλλά να που επιτέλους γίνεται. Κι επιπλέον, σε κάθε κηπάκι, αυλίτσα, πλατεία και κήπο, συναντήσεις, παραστάσεις, μικρά φεστιβάλ, μεγάλα φεστιβάλ, συναυλίες. Κονσέρτα.

Ήταν πάντα έτσι αυτός ο μήνας; Ή τώρα μας έπιασε τέτοια ανάγκη για έκθεση και αποκάλυψη, επειδή καταλάβαμε την αξία της επαφής με την απομόνωση της πανδημίας; Δεν τολμώ να σκεφτώ ότι μπορεί να κρύβεται και κάτι σαν νοσταλγία της ανέμελης ζωής, εννοώ της πίστης ότι στην ήπειρο δεν θα γίνει άλλος πόλεμος εκτός από κάτι μικρούς που συνέβαιναν στις άκρες της, οπότε οφείλαμε ως άνθρωποι να απολαμβάνουμε γόνιμα την ειρήνη. Μπορεί όλα μαζί.

Ήθελα κι εγώ να πάω στο Ηρώδειο στην Πάτι Σμιθ κι επιπλέον στην Ακαδημία Πλάτωνος για τις ομιλίες. Εδώ πηγαίνω και χωρίς ομιλίες στην Ακαδημία Πλάτωνος. Αλλά είχα πάρει πόδι την προηγούμενη βδομάδα, διότι αδύνατον να κοιμηθείς στα μέρη μου τα αθηναϊκά με ανοιχτά παράθυρα. Με είχε διώξει, από τη μέρα που άρχισαν οι ζέστες, ο θόρυβος από τα αιρκοντίσιον στον ακάλυπτο. Γιατί δεν άναβα κι εγώ το δικό μου και να κλείσω το παράθυρο, θα μου πείτε; Εδώ είναι το πρόβλημα, φαίνεται πως ανήκω σε ένα ενδιάμεσο είδος ανθρώπων που δεν αντέχει να κοιμάται με αιρκοντίσιον όταν έχει κάτω από σαράντα. Έχω διαφορά φάσης θερμοκρασίας από τους συνανθρώπους μου. Θα έπρεπε ίσως να ζούμε σε ένα χωριστό νησί, αλλά ας μη το κάνουμε θέμα και μας πάρουν είδηση.

Έχασα παραστάσεις, συναυλίες και ομιλίες, έχασα πράγματα εξαιρετικά γιατί με τρόμαξε η μη εξαιρετική, η καθημερινή ένταση των μεγαφώνων σε δρομάκια και πλατείες με μπαρ και καφενεία. Ποιος, εγώ που ονειρευόμουν μια ζωή να μπορώ να χαζολογάω σε τέτοια μέρη, τώρα φεύγω όσο μακρύτερα, ανίκανη να αφομοιώσω τη νέα τεχνολογία υγιούς ανταπόκρισης στην ένταση του ήχου. Τι κάνουν οι άνθρωποι με αυτή τη φασαρία; Πώς επιβιώνει το είδος; Πώς τα καταφέρνουν; Δεν θα το μάθω. Πήρα σύνταξη και πήρα και των ομματιών μου, και κυρίως των αυτιών μου, κι όπου φύγει -φύγει. Κρίμα, με το που αρχίζει η θερινή πολυτέλεια της ζωής έξω, στο λίγο έξω που διαθέτουμε στην πόλη αυτή, να το βάζουμε στα πόδια κυνηγημένοι από θορύβους.

Hλεκτρονικοί αντικατοπρισμοί

 Πήρα φόρα και μπήκα στο 550 για Χαλάνδρι. Δηλαδή πήρα φόρα να διαβάζω την πινακίδα, τι μ’ έπιασε; Αυτή την ηλεκτρονική πινακίδα που δείχνει τις στάσεις και τη διαδρομή. Δεν ξέρω γιατί, αφού είναι γνωστή η διαδρομή, μηχανικά την κάνω. Έλλειψη εμπιστοσύνης, αμηχανία, ζέστη; Έφταιγε που γύρισα από το πρώτο ταξίδι πέντε ημερών στο εξωτερικό και ήταν σα να λείπω χρόνια; Μου είχε γίνει συνήθεια εκεί στα ξένα να διαβάζω ηλεκτρονικούς πίνακες και να βρίσκω το δρόμο μου, συνήθεια που δεν είχα προλάβει να κόψω. Τέλος πάντων, σα να μη γνώριζα τα κτίρια της Κηφισίας, έπιασα να διαβάζω. Άγιος Σώστης, έγραφε ο ηλεκτρονικός πίνακας, Εφέσου, Κυανούς Σταυρός… Εκεί στον Κυανό σταυρό μπερδεύτηκα. Σα να ήμουν ο Κυάνου Ρηβς και είχα μπει στο λεωφορείο για Χαλάνδρι. Ζεματούσαν κι οι παλιές λαμαρίνες, πολύ θέλει ο άνθρωπος; Στροφή Νέας Σμύρνης, Σκρα… θεέ μου, ανάποδα πηγαίνω. Η στροφή Νέας Σμύρνης δεν είναι στο Χαλάνδρι. Κρύος ιδρώτας με έλουσε από την κορφή ως τα νύχια. Πώς θα γυρίσω πίσω τώρα; Πού βρίσκομαι;

Για λίγα λεπτά κοίταξα με πανικό τους νεαρούς που συγκεντρώνονταν στα κινητά τους, ελπίζοντας ότι κάποιος θα με λυπόταν. Τι να ρωτούσα; Πώς στρίβεις για Νέα Σμύρνη από το Χαλάνδρι; Υπάρχει κάποιος τρόπος να πηγαίνεις από το ένα προάστειο στο άλλο. Κατά προτίμηση να μην περνάει από το Σύνταγμα, όπου κινδυνεύεις να πέσεις σε αγώνα μπιτς βόλεϊ επί άμμου φερτής με κερκίδες φερτές μέσα στο λιοπύρι, ειδικό σπορ αντοχής, που δεν αντέχεται. Θαύματα κάνει ο δήμαρχος μας, δεν είναι για εδώ αυτός, όπως λέγαμε μικρά παιδιά για τους σπουδαίους τύπους. Είναι για κάπου καλύτερα. Αλλά μπορεί να μας αρέσει αυτό ακριβώς, η ανάταση πάνω από την πεζή καθημερινότητα, διάολε, εδώ είναι το Υγεία, τι Ωνάσειο μου λες; Ανάποδα πάει η διαδρομή στον ηλεκτρονικό πίνακα. Σκέψου να ήμουν τουρίστας και να περίμενα να βρω το Ολυμπιακό Στάδιο. Ευτυχώς που είμαι ντόπια. Τουλάχιστον ξέρω τη γλώσσα, τι Υγεία, τι Ωνάσειο, την υγειά μας να’ χουμε, αφήστε με κοντά στα επείγοντα, θα εξηγήσω σε κάποιον. Ελπίζω δηλαδή. Ίσως αυτή να είναι η τελευταία αυταπάτη στα νέα ελληνικά, ότι μπορούμε να εξηγήσουμε το πρόβλημα μας και να βρεθεί αυτί να καταλάβει.

Λίγο κράτησε ο πανικός, συνήλθα. Σωστά πήγαινα. Το όνομα των στάσεων δεν είναι η ψυχή τους. Ούτε καν το σώμα τους. 

 

Mε το γυαλί του μη ψαρά

Πετροσωλήνες. Πρόλαβα και δοκίμασα πριν απαγορευτούν. Δεν ήταν και τίποτε τόσο νόστιμο, πιο εντυπωσιακό ήταν το σχήμα τους. Και μια μέρα που κολυμπούσα είχα δει μια μικρή αποικία κολλημένη στο βράχο. Δεν ξαναείδα δεύτερη φορά.

Τις προάλλες σε ωραίο κεντρικό μαγαζί ψαροφαγίας μας πρότειναν πετροσωλήνες. Κανονικά δεν επιτρέπεται να τους μαζεύεις, αλλά δεν έκανα θέμα. Ούτε και παράγγειλα. Είχε και γόνο, άλλο απαγορευμένο. Ας μην πάρουμε γόνο, έλεγα παλιά στις παρέες, αλλά αυτή τη φορά δεν χρειάστηκε, κανείς δεν παράγγειλε γόνο.

Μπορεί η απαγόρευση για γόνο και πετροσωλήνες να μην είναι τόσο έξυπνη, τόσο μελετημένη όσο θα έπρεπε. Ωστόσο είναι ένα βήμα μπροστά στη συνείδηση ότι κάπως πρέπει να υπολογίσουμε το μέλλον. Το μέλλον της θάλασσας και της διατροφής μας. Δεν τολμώ να μιλήσω για το μέλλον των καλοκαιρινών μας περιηγήσεων με μάσκα σε ρηχές παραλίες, αλλά στο βάθος αυτό με έχει πείσει προσωπικά να απέχω από απαγορευμένα, να ακολουθώ το νόμο, και να βάζω και προσωπικούς νόμους καθώς κολυμπώ και κοιτάζω.

Εκεί που πέφτω άοπλη, με μαγιό και μάσκα- αναπνευστήρα, να’ σου κι η άλλη με ψαροντούφεκο, στολή δύτη, δίχτυα, μήπως κουβαλά και μπουκάλες; Καμιά φορά ναι. Μα τι θα πιάσεις στο βυθό που τον έχει ξυρίσει ο επαγγελματίας με κάθε τρόπο; Τη χελώνα που τριγυρίζει στα ρηχά; Το σκέφτομαι, μα δεν το λέω. Χρόνια τώρα δεν μαζεύω ούτε αχινούς. Στην ίδια παραλία παρατηρώ συνέχεια το βυθό να φτωχαίνει, ακόμα και τα φύκια αλλοιώνονται. Ζηλεύω την αθωότητα των κυνηγών, αλλά δεν μπορώ να είμαι όπως στην εφηβεία μου που μαζεύαμε από κοχύλια και αστερίες, μέχρι ψαράκια και μικρές γαρίδες και πεταλίδες με τα χέρια και το σουγιά, ή βγάζαμε δεκάδες αχινούς σ’ ένα μεσημέρι. Κολυμπώ και δεν βρίσκω πια τίποτε να θαυμάσω. Θα μου πείτε, ο βυθός δεν είναι ακουάριουμ για αργόσχολους να χαζεύουν, αλλά βλέπετε, δεν είναι μόνο η βόλτα, είναι και η βιοποικιλότητα που χρειαζόμαστε, είναι η ισορροπία που απειλείται. Άσε που και οι βόλτες γενικώς θα συνταγογραφούνται οσονούπω για λόγους επιβίωσης του είδους μας. Ήδη ισχύει για τις στεριανές βόλτες.

Η θάλασσα ακόμα προσφέρει σε πολλούς την υπέροχη ψευδαίσθηση ότι είναι ακόμα ανεξερεύνητο σύμπαν, όπου ο άνθρωπος μόνος του επιβιώνει κυνηγώντας τα πάντα, όπως την εποχή της πρωτόγονης αθωότητας. Όμως δεν είναι.

Κάπου υπάρχει το σύμπαν μου

Η έξοδος από την αναγκαστική κλεισούρα, (τη θυμάστε ακόμα λίγο; ) συνοδεύτηκε από έκρηξη χαράς. Δεν το παραδεχτήκαμε βέβαια, αλλά επρόκειτο περί θριάμβου, αν κρίνω από τη θορυβώδη εκδήλωση περηφάνειας με την οποία το καφενεδάκι της γωνιάς με υποδέχτηκε ξανά μετά από είκοσι μήνες. Πήγα για καφέ με κρουασάν, μια μικρή πολυτέλεια καλοκαιρινή, και βρήκα ένα ολόκληρο πρόγραμμα ποπ μουσικής αγνώστου προελεύσεως και κυρίως, αγνώστου προορισμού. Δυο γέροι και δυο φοιτητές με λάπτοπ ήταν εκεί μαζί μου, κι αναρωτιέμαι ακόμα αν κανείς απολάμβανε αυτή τη φασαρία. Ρώτησα την ευγενέστατη σερβιτόρα μήπως γινόταν να χαμηλώσει ο ήχος, και με κοίταξε σοκαρισμένη σμίγοντας τα γραμμένα φρύδια της. Δεν γίνεται, είπε με ύφος όχι ακριβώς μοιρολατρικό, αλλά υπονοώντας τη μοιρολατρία που θα όφειλα εγώ να έχω.

Ήπια στα γρήγορα τον καφέ, πήγα μετά στο σούπερ μάρκετ κι ήταν σα να συνεχιζόταν στα μεγάφωνα η ίδια playlist με λίγο λιγότερα ντέφια. Δεν ζήτησα βέβαια να χαμηλώσουν τη μουσική. Είναι χρόνια τώρα που πρέπει να ψωνίζουμε κεφάτα. Ίσως εγώ χρειάζομαι μια ενίσχυση κεφιού, μια ψυχολογική στήριξη, κάτι. Αφού κι ο μουσικόφιλος που πέρασε με τα παράθυρα ανοιχτά και τα μπάσα στο τέρμα μου φάνηκε ότι γρονθοκοπούσε το στομάχι μου, ενώ ο καημένος θα ήθελε απλώς να γεμίσει θετικά vibes τη σκονισμένη ατμόσφαιρα. Προς στιγμή μάλιστα μου πέρασε από το μυαλό η σκέψη ότι θέλει απλώς να τραβήξει την προσοχή επειδή η μαμά του δεν του έδινε αρκετή σημασία όταν ήταν βρέφος (κολλημένη πια κι εγώ στην ψυχαναλυτική ερμηνεία) αλλά αμέσως κατάλαβα πως το πρόβλημα είναι δικό μου, γιατί και τη νύχτα περνώντας από την πλατεία με τα εστιατόρια και τα μπαρ, αντί να συμμετέχω στην πάνδημη χαρά της ζωής που πλημμύριζε από τα μεγάφωνα τα γύρω τετράγωνα, σκέφτηκα πόσο δύσκολες νύχτες θα περνάνε οι γείτονες και τάχυνα το βήμα μου να απομακρυνθώ.

Κάπως πρέπει να αποσυντονίστηκα τους μήνες της απομόνωσης και με αναστατώνουν οι ήχοι του περιβάλλοντος οι οποίοι όλους τους άλλους, κατά τα φαινόμενα, ούτε τους ενοχλούν, ούτε τους επηρεάζουν. Τι θα απογίνω τώρα, στη χώρα των εκκωφαντικών εκδηλώσεων; Είναι σα να ξύπνησα ακούγοντας τη μουσική του σύμπαντος, που έλεγε ο Πυθαγόρας ότι τόσο την ακούμε πια εκ γενετής ώστε δεν την καταλαβαίνουμε. Ξαφνικά το σύμπαν γύρω μου ουρλιάζει. Πρέπει να μετακομίσω σε άλλο σύμπαν, και δεν ξέρω πού βρίσκεται.

Ανανεώσιμες πηγές

 Ταξιδεύοντας τελευταία βλέπω σε πολλά χωράφια νέα φωτοβολταϊκά, σαν πολύ μοντέρνες καλλιέργειες, και ομολογώ ότι σκέφτομαι εκείνους τους αδέκαστους που κινητοποιούνται εναντίον των ανεμογεννητριών. Πόσο πιο άσχημα αισθητικά τα φωτοβολταϊκά από τις ανεμογεννήτριες! Και πόσο πιο επιβαρυντικά για το περιβάλλον, ιδίως σε μεγάλες εκτάσεις. Ομως τι να κάνουμε; Χρειαζόμαστε ενέργεια, ολοένα και περισσότερη, και χωρίς ανανεώσιμες πηγές θα ξεμείνουμε.

Τα φωτοβολταϊκά στις στέγες, που θα καθιερωθούν σταδιακά με το νέο νομοσχέδιο, μοιάζουν να είναι καλύτερη ιδέα από τα φωτοβολταϊκά στα χωράφια. Ποιος θα ήθελε να ζει κοντά σε πλαγιές από μαύρους καθρέφτες που θα αντανακλούν τη ζέστη; Αν το μέλλον μας είναι να μαζευτούμε σε πόλεις και να διάγουμε κλεισμένοι σε κλιματιζόμενα σπίτια ενώ όλη η ύπαιθρος θα γίνει λιβάδι φωτοβολταϊκών, το βλέπω χειρότερο από δυστοπία. Τι μπορεί να γίνει όμως;

Μια άλλη ιδέα θα ήταν να γίνουμε δύσπιστοι στις εύκολες λύσεις. Εχουμε συνηθίσει σαν πολιτική στάση το ναι σε όλα εναλλάξ με το όχι σε όλα. Ενδιάμεσα κενό, όπου τα πράγματα τελικά εγκαθίστανται από ανάγκη όπως όπως. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε περισσότερο για τις λεπτομέρειες, θα μπορούσαμε να μάθουμε εναλλακτικές προτάσεις, αντί να μαζευόμαστε και να φωνάζουμε με πανό. Ας πούμε, αν στ’ αλήθεια οι ανεμογεννήτριες που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα δεν είναι αρκετά καλής ποιότητας, όπως διατείνονται οι λιγότερο φανατικοί εχθροί τους, θα μπορούσαμε να μάθουμε ποιες είναι οι καλές. Οσο για τα φωτοβολταϊκά, κι εκεί νομίζω χρειάζεται πληροφόρηση κι ενημέρωση για το τι υπάρχει και το τι ερευνάται. Ισως να μπορεί να είναι πιο φιλικά σε περιβάλλον και ανθρώπους από τη σημερινή τους όψη σε χωράφια, που αν τη φανταστείς να απλώνεται σε στρέμματα, μοιάζει εφιάλτης.

Στο πάρκο η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση ξεκίνησε μια έκθεση όπου, όπως καταλαβαίνω, παίρνει ενέργεια από τα φωτοβολταϊκά που εγκαταστάθηκαν γύρω από το Μνημείο Βρετανών, Νεοζηλανδών και Ινδών πεσόντων (το άγαλμα της Αθηνάς). Αυτά τα φωτοβολταϊκά είναι σαν δέντρα, τοποθετημένα πάνω σε μεταλλικούς κορμούς. Δεν θα μπορούσε άραγε να συνυπάρξει κάτι τέτοιο με αληθινά δέντρα, σε μέρη όπου θα ήταν μεγάλη καταστροφή να ξυριστεί ό,τι υπάρχει από φύση για να μπουν ατόφιοι ηλιοσυλλέκτες πάνω στο γυμνό χώμα; Γίνεται κάτι τέτοιο; Θα μπορούσαμε να μαθαίνουμε περισσότερα πράγματα γύρω απ’ όλ’ αυτά;

Πολλά δέντρα μεγαλώνουν στην Κυψέλη

Είναι τώρα βδομάδες που η σκόνη μας πνίγει μόλις διαβούμε το κατώφλι του σπιτιού. Δεν είμαστε κοντά στο Σύνταγμα όπου γίνεται η ανάπλαση, ούτε κοντά στην Πανεπιστημίου όπου συνεχίζεται η ανάπλαση, είμαστε κοντά στην Κερκύρας όπου μια πολύ μικρή, σχεδόν διακριτική, από ό,τι έχω αντιληφθεί τουλάχιστον, ανάπλαση λαμβάνει χώρα. Μικρά βουνά από χώμα ορίζουν κάθε πεζοδρόμιο φραγμένα από πλαστικό δίχτυ που στηρίζεται σε ορθωμένα σίδερα έτοιμα να σε λογχίσουν. Συγγνώμη για την υπερβολή, φταίει η αγαπημένη μου συγγραφέας Μπέτη Σμιθ, η οποία στο «Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν» βάζει τον πατέρα της ηρωίδας να πεθαίνει λογχισμένος από ένα τέτοιο σίδερο.

Δεν ξέρω αν στο Μπρούκλιν τότε έφτιαξαν πεζοδρόμια με πλάκες ή αυτά τα ευρωπαϊκά, τα αυτοτελή, όπου ρίχνεις ένα υλικό επάνω και τελειώνεις, δεν έχεις να αλλάζεις τις πλάκες κάθε τόσο, δεν τις σηκώνουν οι ρίζες των δέντρων να σκοντάφτεις περπατώντας, δεν τις σπάει το βάρος των αυτοκινήτων που μοιραία κι αναπόφευκτα θα ανέβουν στα πεζοδρόμια, δεν γίνεται να μην ανέβουν, να ξανασκοντάφτεις επάνω τους. Σε μια πόλη που έχει στενά πεζοδρόμια θα έπρεπε να είναι το πρώτο πείραμα που θα έκανε κάθε λογικός δήμαρχος, αν αυτές οι δυο έννοιες δεν ήταν τελείως ασύμβατες μεταξύ τους: λογικός και δήμαρχος ταυτόχρονα.

Φαίνεται πως υπάρχουν τοτέμ και ταμπού πάνω και πέρα από κάθε λογική, των οποίων τις ρίζες δύσκολα θα ανακαλύψουμε όσο κι αν σκοντάφτουμε σε άλλες ρίζες, τις αληθινές ρίζες των στριμωγμένων δέντρων. Διότι είμαστε και τέτοιοι τύποι, θέλουμε και το δέντρο μας στο μισό μέτρο πεζοδρόμιο. Οπότε τι καλύτερο από αυτή την ευρωπαϊκή ιδέα του υλικού χωρίς ραφές;

Θα αντικατασταθούν, μαθαίνω, στην Κερκύρας οι πλάκες πεζοδρομίου, από άλλες πλάκες, αντιολισθητικές. Δεν θα γλυστράς όταν βρέχει και λιώνουν τα φύλλα, θα είναι από νέο, πολύ ψαγμένο και μάλλον ακριβό υλικό. Δεν θα μπορούσε να μην είναι σε πλάκες; Ζητάω πολλά. Θα σταματήσουμε να γλιστράμε, θα συνεχίσουμε να σκοντάφτουμε.

Η αλήθεια είναι ότι όσο και να γκρινιάζω, περιμένω ανυπόμονα τις αντιολισθητικές πλάκες, καθώς και το τέλος του εργοταξίου που έχει δυσκολέψει την αναπνοή μας. Ελπίζω να μη βρέθηκαν τίποτε αρχαία, ή τίποτε κρυμμένα ρέματα, ή καταφύγια, ή τούνελ, ή οτιδήποτε άλλο και χρειαστεί για κανα εξάμηνο να ρουφάμε το ένδοξο χώμα της Αττικής σε κάθε ανάσα. Για τη δική του δόξα, κυρίως. Εννοείται αυτό.

Nότες και δάκρυα

Οι ημιτελικοί της Γιουροβίζιον θα μας θυμίσουν απόψε ξένοιαστες ευρωπαϊκές εποχές. Τη ζωή μας όλη σχεδόν, που νομίζαμε ότι θα μπορούσαμε να βλέπουμε τα σύνορα μόνο στους χάρτες και να ακούμε τις ιδιαιτερότητες μόνο στα τραγούδια. Δεν έπαιζε ρόλο τι γλώσσα μιλούσες ή σε τι θεό πίστευες, φτάνει να ήξερες την παγκόσμια γλώσσα της ποπ. Κι η παγκόσμια γλώσσα της ποπ έβρισκε τον τρόπο να γίνεται τοπική κάθε τόσο, έπαιρνε βραβείο και τραγούδι με στίχους ακατανόητους, που όλοι μιλούσαν για έρωτα. Έρωτας και τίποτ’ άλλο, σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, όπως σ’ εκείνο το παλιό ελληνικό τραγούδι: σ’ αγαπώ ελληνικά, io t’ amo ιταλικά, je vous aime φραντσέζικα, etc, etc…

Φέτος, λένε, είναι φαβορί η Ουκρανία, και πώς αλλιώς; Πρέπει να πάρει το βραβείο, ας είναι κι από τα δάκρυα που θα ρίχνουμε ακούγοντας τις νότες, τις όποιες νότες. Νότες και δάκρυα, πόσο καλά ταιριάζουν. Φέτος λίγα λόγια βρίσκουν το στόχο της συγκίνησης, οι νότες προέχουν. Βραβείο να δοθεί φέτος στην Ουκρανία που αντιστέκεται, που επιμένει στην καθημερινή της ζωή, φυτεύοντας τουλίπες Ολλανδίας στο Κίεβο κι οργανώνοντας μαθήματα στο μετρό του Χαρκόβου, όπου ζουν οι άνθρωποι την καθημερινότητά τους. Βραβείο αντοχής και στις μητέρες που έφυγαν πρόσφυγες για να εξασφαλίσουν τα παιδιά τους, σε χώρες που δεν ξέρουν τη γλώσσα, δεν ξέρουν τις συνήθειες, αλλά προσπαθούν να είναι ευγενικές και γελαστές, να μη γίνουν δυσάρεστες. Πολύς κόσμος για βραβείο.

Στη ζωή μας όλη ως τώρα απολάμβανα κάθε στιγμή στη Γιουροβίζον σαν σπασικλάκι της Ιστορίας που εκτιμούσε την ειρηνική και μουσική αυτή αναμέτρηση, έχοντας εντρυφήσει στα περασμένα πάθη, που για αιώνες φαίνονταν αξεπέραστα. Φέτος είναι αλλιώς. Η Ιστορία μας την έφερε, μας τη φύλαγε, χτύπησε ύπουλα, ξανάρχεται ματωμένη και ζητάει τα ρέστα. Τι νόημα έχει να κάνουμε ότι είμαστε όπως πέρσι κι όπως πριν τριάντα χρόνια, μαζευόμαστε και τραγουδάμε σα να είναι λέει τα σύνορα μεταξύ μας μια ξεπερασμένη σύμβαση, κάτι χαρτιά που δεν βρίσκαμε τρόπο να τα ξεφορτωθούμε, κάτι άβολες κληρονομιές που βιαζόμασταν να ξεχάσουμε;

Ας επιμείνουμε ωστόσο. Δεν έχει άλλη οδό. Τα κουρέλια της Ιστορίας ξανά θα ανεμίσουν σημαιάκια για την ποπ. Ξανά θα κάνουμε σα να θέλουμε να γελάσουμε με τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά μας. Η βαθύτερη σοφία της μουσικής συνάντησης θα νικήσει στο τέλος.

 

 

 

Η διπλή ζωή του Γεβγένι

Έκλεισε τα πέντε του χρόνια στην Ελλάδα, ο μικρούλης από το Χάρκοβο. Η φίλη της γιαγιάς του, που ζει εδώ πολλά χρόνια, του αγόρασε πατίνι και τον πήγε βόλτα στο πάρκο, μαζί με τη μαμά του φυσικά, δεν την αφήνει τη μαμά εύκολα. Στη λιακάδα παίρνει χρώμα σιγά- σιγά, αλλά είναι ακόμα χλωμός. Τον χαζεύω και μαζί ρίχνω και μια ματιά στο τηλέφωνο, κολλημένη στην καινούργια αυτή συνήθεια της διαρκούς ενημέρωσης, λες και πρέπει να βγάζω πρωτοσέλιδα κάθε τέταρτο. Ας είναι. Κι εκεί που κοιτάζω τη ροή των εικόνων, βλέπω τον ίδιο μικρούλη σε μια σκοτεινή αυλή, «αφήνει κονσέρβες στον τάφο της μαμάς του» γράφει η λεζάντα. Σηκώνω το βλέμμα, ο εδώ μικρούλης κρατά τη δική του μαμά από το χέρι και την τραβάει να πάνε στις κούνιες. Το φως είναι αλλιώτικο εδώ, λάμπει ο ήλιος, το χώμα είναι ανοιχτόχρωμο εδώ, δεν χρειάστηκε να σκαφτεί, αλλά τα πρόσωπα των δυο παιδιών είναι ολόιδια. Ίδια μάγουλα, ίδιο μέτωπο, ίδιο βλέμμα, μοιάζουν σαν δίδυμα, τόσο που για μια στιγμή μπερδεύομαι σαν σε κακό όνειρο, μήπως δεν είμαστε στην Αθήνα; Αμέσως περνάει βέβαια η παραίσθηση, από χαρά ουρλιάζουν τα παιδάκια στην παιδική χαρά, η νεαρή μαμά χαμογελά στο γιο της που ετοιμάζεται ν’ ανέβει στη μεγάλη τσουλήθρα, ήταν τυχερή που υπήρχε στην Ελλάδα φίλη, έφυγε εγκαίρως, δεν κινδυνεύει. Έχει τα μύρια όσα προβλήματα βέβαια, σε μια ξένη χώρα που δεν ξέρει τη γλώσσα, χωρίς δουλειά, χωρίς τους δικούς της, αλλά είναι ασφαλής, το παιδί της γελά, δεν κλαίει όπως αυτό της φωτογραφίας, την έχει δίπλα του ζωντανή, χαμογελαστή. Θα πρέπει να αντιμετωπίσουν χίλιες δυσκολίες, αλλά είναι μαζί, ζωντανοί, εδώ στην Αθήνα. Το ορφανό πατριωτάκι του, τι δυστυχίες ακόμα θα περάσει;

Θυμάμαι την ταινία «Η διπλή ζωή της Βερόνικας», όπου η Ιρέν Ζακόμπ έπαιζε δυο ρόλους, μια Βερονίκ στη Γαλλία και μια Βερόνικα στην Πολωνία. Ήταν ίδιες, μουσικοί και οι δυο, δεν συναντήθηκαν ποτέ, μόνο η Πολωνή μια μέρα είδε τη Γαλλίδα να φεύγει με ένα πούλμαν. Λίγο μετά πέθανε η Πολωνή, κι η Γαλλίδα ένιωσε άσχημα, μια περίεργη απειλή την τριγύριζε, όμως το ξεπέρασε εκείνη και συνέχισε να ζει. Ψάχναμε τότε εξηγήσεις για την παράξενη  πλοκή, ενώ απλώς μπορεί να εννοούσε ότι η ζωή προστατεύεται στη Γαλλία καλύτερα από ό,τι στην Πολωνία. Η Ουκρανία δεν υπήρχε καν σαν σενάριο τότε.

 

Πρόσφυγες του δικού μας χρόνου

Για φέτος ετοίμαζα αφιερώματα στην επέτειο του 1922, τα δικά μου, τα προσωπικά, αυτά που με μεγάλωσαν. Δεν φανταζόμουν ότι θα ξεχνιόντουσαν εκείνα μπροστά στα τωρινά, στην ανάγκη των Ουκρανών προσφύγων για κομμάτια ζωής κι αξιοπρέπειας δίπλα μας. Θα μου πείτε, τόσα χρόνια δεν είδες άλλους πρόσφυγες; Βεβαίως είδα, και πρόσφυγες και τις ανάγκες τους, αλλά με τη βεβαιότητα πως είναι και πρόσφυγες χρόνου. Έρχονταν από μια εποχή που ακολουθούσε τη δική μας, έτρεχε πίσω της. πρόσφυγες χρονοκαθυστέρησης.

 Υπήρξαμε αφελείς. Τόσο σίγουροι ότι η ζωή με ειρήνη ήταν απείρως καλύτερη από την προηγούμενη, με τους πολέμους, κι ότι αφού ημασταν τόσο τυχεροί να έχουμε γεννηθεί στην Ευρώπη, έχοντας περάσει οι δικοί μας τους δυο Παγκόσμιους πολέμους, δεν είχαμε παρά να περιμένουμε να δούμε αυτή τη συνείδηση, αυτή τη γνώση, να περνά και στους υπόλοιπους που ακόμα έκαναν το λάθος να πολεμούν μεταξύ τους, αντί να υπογράφουν συνθήκες. Αργούσε βέβαια λίγο, αλλά η βεβαιότητά μας δεν χανόταν, και περιλάμβανε τη Ρωσία που κι αυτή είχε πολεμήσει, είχε νικήσει, είχε συμβάλει τα μέγιστα στη νίκη.

Ως ένα βαθμό βέβαια η Ρωσία παραμένει στη συνθήκη ειρήνης. Συνεχίζει αυτό που έκαναν οι δυο υπερδυνάμεις και την εποχή του Ψυχρού πολέμου, πολέμους περιφερειακούς όπως τους λέγαμε. Αλλά στην Ουκρανία επιτέθηκε αυτοπροσώπως, δεν υποστήριξε κάποιους εμπολέμους, δεν έμεινε σ’ αυτό. Θα μου πείτε, δεν ήταν άνθρωποι όσοι σκοτώνονταν στο Βιετνάμ και στη Γεωργία; Ναι, ίσως να ήμασταν κάπως ρατσιστές τότε που καμαρώναμε για την ειρήνη μας. Ρατσισμό χρόνου θα τον έλεγα. Είχαμε τη μεγάλη κληρονομιά των γονιών μας. Μας είχαν αφήσει αυτό το απέραντο κτήμα, τις καταστροφές που τους οδήγησαν στην απόφαση για ειρήνη, η οποία κάθε χρόνο εδραιωνόταν. Η ισορροπία των εξοπλισμών σαν ένα Jenga που υψώνεται όλο και πιο εύθραυστο, άντεχε, συνέχιζε, κι η βύθιση στα προβλήματα πολυτελείας τι γλυκιά που ήταν. Ο κόσμος μας πάχυνε, μετά από χιλιετίες πείνας. Άντε τώρα να χάσει τις βολές του.

Οι πρόσφυγες από την Ουκρανία δεν είναι σαν τους άλλους, δεν είναι πρόσφυγες χρόνου. Είμαστε στην ίδια εποχή. Τα σπίτια μας είναι γερά, τα παιδιά μας δεν χρειάστηκε να αποχαιρετίσουν τον πατέρα τους και να φύγουν με τη μάνα τους μπουλούκι, αλλά η απειλή περνά στην καθημερινότητα μας σαν δηλητηριασμένος αέρας.

Τι κρίμα, κι είχα τόσες ωραίες ιστορίες για το 1922…

Για ένα μπρελοκάκι

Έρχονται οι φωτογραφίες από την πόλη Μπούτσα. Ένας άντρας πεσμένος στο πεζοδρόμιο μπρούμυτα δίπλα σε μια σακούλα με πατάτες. Οι πατάτες έχουν χυθεί από τη σακούλα κι έχουν σκορπιστεί τριγύρω. Μπορεί αυτές να φταίνε για τη ζωή του που χάθηκε, να είχε βγει να αγοράσει πατάτες. Τις αγόρασε, αλλά δεν πρόλαβε να τις πάει στο σπίτι. Σε άλλη φωτογραφία, το χέρι μιας γυναίκας γεμάτο λάσπες, ανοιγμένο στο χώμα, νεκρό. Έπεσε από τη χούφτα της αυτό που κρατούσε, τα κλειδιά της. Ίσως να στεκόταν μπροστά στην πόρτα του σπιτιού της, έτοιμη ν’ ανοίξει. Το μπρελόκ γυαλίζει, το πιο καθαρό σημείο όλης της εικόνας, ένα στρογγυλό επισμαλτωμένο μπρελοκάκι, μπλε με αστεράκια τριγύρω, η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έρχονται τα νέα από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Όρμπαν νικητής στην Ουγγαρία με μεγαλύτερο ποσοστό, ο ηγέτης που χλευάζει την Ένωση, καταπατά τις δημοκρατικές  αρχές. Και στη Γαλλία φοβούνται πολύ τη Λεπέν, άλλη εχθρό της ΕΕ. Αυτοί που ζουν μέσα στην Ε.Ε. δεν την εκτιμούν και τόσο. Κατηγορούν τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών για κάθε κακό που τους συμβαίνει. Κάθε τόσο προβλέπουν ότι θα διαλυθεί η ΕΕ. Έγινε το Brexit. Ποιος άλλος περιμένει στην έξοδο; Δεν αξίζει η Ευρώπη, δεν έχει στρατό. Μα αφού δεν θέλατε να έχει; Δεν αξίζει, δεν έχει πυγμή! Πώς να έχει αφού βάζετε βέτο; Δεν έχει δύναμη να εμποδίσει έναν Πούτιν, μια Ρωσία, να εισβάλει στην Ουκρανία, δίπλα της σχεδόν. Τι τη θέλουμε την άχρηστη;

Είδαν σε όλο τον κόσμο τη φωτογραφία με το μπρελοκάκι. Για κάποιους αξίζει η σημαία της Ένωσης να την κρατούν στη χούφτα σα φυλαχτό, κι ας μην τους φύλαξε. Ας τη δούμε κι εμείς ξανά, ας τη δουν οι ευρωσκεπτικιστές, όσοι βρίζουν την Ευρώπη, οι Άγγλοι, όλων των χωρών οι πολιτικοί, οι γραφειοκράτες, οι πολίτες. Για το χατήρι αυτής της ανοιγμένης χούφτας ας κάνουν μια προσπάθεια να δώσουν νόημα στην Ένωση. Μπορεί να είναι κυνικοί κι απογοητευμένοι ως το μεδούλι, ας προσπαθήσουν για μια γυναίκα που πέθανε να βρουν μέσα τους κάτι να ξεπεράσουν τον εαυτό τους. Ας κοιταχτούν με τα δικά της μάτια, κι ας μην βλέπουν εκείνα πια. Για λίγο καιρό ας ψάξουν μήπως μπορούν στο βάθος να κάνουν κάτι καλύτερο. Να πιστέψουν λίγο περισσότερο σε αυτή την Ένωση. Ας ψάξουν τον καλό εαυτό τους, για το χατίρι της.

Μέρα ποίησης χωρίς λέξεις

Πέρασα μια ζωή να προσπαθώ να βγάλω νόημα από τα γεγονότα και να μαθαίνω, να προσπαθώ να γράφω με σωστά ελληνικά πράγματα που θεωρούσα αξιόλογα να γραφτούν και δεν τα διάβαζα αλλού στις εφημερίδες. Πάντα φρόντιζα τις φράσεις μου. Ορίστε όμως, σήμερα, μέρα της ποίησης που γράφω, οι λέξεις δεν εννοούν να με εξυπηρετήσουν. Τις έχω χάσει, δεν ξέρω, έχω μπουρδουκλωθεί σε αμηχανίες, σε σιωπές και στο μεταφραστή της Γκουγκλ.

Είναι η φίλη μιας φίλης εδώ και πίνουμε τσάι, έγινε μητέρα πολύ νέα, έτσι ήρθαν τα πράγματα. Το μωρό έχει προβλήματα, όχι μόνο επειδή η μαμά του πέρασε κόβιντ και χρειάζεται διάφορες εξετάσεις, αλλά κι επειδή πριν καταφέρει να φύγει από την πόλη που ζούσε, πέρασε μια βδομάδα σε υπόγειο καταφύγιο. Είναι πάρα πολύ ανθυγιεινό να περνά μια βδομάδα σε υπόγειο καταφύγιο ένα μωρό έξι μηνών. Δεν το πιστεύεις όταν το βλέπεις τόσο ζωηρό και όμορφο, να σου χαμογελά όταν πλησιάζεις το πρόσωπο σου, αλλά κλαίει τα βράδια και η μαμά του περνάει δύσκολες νύχτες και μέρες που δεν ξέρει πώς να ζητήσει τα φάρμακά του. Ωστόσο είναι πάντα περιποιημένο, ντυμένο ζεστά, καθαρό, και μόνο λίγη μύξα σε κάνει να θυμάσαι από τα βάθη των καιρών πόση δουλειά, πόσες γνώσεις, πόσα αντικείμενα, αναλώσιμα και μη, χρειάζεται ένα μωρό στην καθημερινότητά του, πόσους ανθρώπους να το φροντίζουν, πόσους ειδικούς, πόση πρόνοια, πόση προσοχή.

Κι έχεις τώρα τη νεαρή μητέρα να έχει αφήσει στο έλεος των βομβών όλο τον εξοπλισμό της, από καρότσι μέχρι πάνες και τα τόσα μπουκαλάκια που θέλει ένα παιδάκι, όλ’ αυτά μέσα σ’ ένα σπίτι που βρίσκεται κοντά στο Χάρκοβο, και να πρέπει να βγάλει άκρη σε ξένη χώρα, με τα λίγα αγγλικά που δεν περιλαμβάνουν το ειδικό λεξιλόγιο βρεφοκομίας, και να σου εξηγεί ότι δεν φανταζόταν πως θα χρειαζόταν να ξέρει τόσα αγγλικά. Και να της εξηγείς ότι ναι βεβαίως, τα αγγλικά χρειάζονται, κι εσύ δεν ξέρεις πολύ καλά, όχι όσο θα έπρεπε, οπότε κάνεις πως δεν καταλαβαίνεις τη φράση που ξεστομίζει ήσυχα κάποια στιγμή, ‘δεν ξέρω αν θα έχω σπίτι να γυρίσω’.

Χάνω και τα ελληνικά μου, και τη γραμματική μου και τα άρθρα μου, τραυλίζω. Τρελαίνομαι.

Ωραία εποχή τα ιστιοφόρα

 Τότε που ο Ιμπραήμ έσφαζε στην Πελοπόννησο κι έκαιγε, αποφάσισαν οι μεγάλες δυνάμεις να επέμβουν με κάποιο τρόπο επειδή η κοινή γνώμη στις χώρες τους είχε ξεσηκωθεί, ειδικά μετά το Μεσολόγγι, δεν ανεχόταν πια να βλέπει τους Ελληνες να σφάζονται χωρίς να κάνουν τίποτε. Υπήρχαν ήδη εφημερίδες τότε. Εκαναν συσκέψεις οι βασιλείς, έστειλαν τους ναυάρχους, ναυμάχησαν στο Ναυαρίνο.

Συμπαθάτε με που γράφω για το Ναυαρίνο, λόγω της επετείου διάβασα πολλά ωραία βιβλία, τα έχω φρέσκα. Για μένα που έζησα επί χούντας την επέτειο των 150 χρόνων του ’21, ήταν καινούργια χαρά να ξαναδώ την ελληνική Ιστορία. Δεν φανταζόμουν ότι θα ανακαλούσα τόσο σύντομα τις έννοιες του αγώνα εκείνου στη σημερινή πραγματικότητα, ας όψεται η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ποιος να το έλεγε ότι θα βρισκόμασταν ξανά με σημαίες στα χέρια, εμείς που αφού στην εφηβεία φάγαμε τον εθνικισμό με το στανιό, τον αρνηθήκαμε για όλη την επόμενη ζωή, νομίζαμε. Αμ δε. Να που ο Χαντζόπουλος βάφει στο σκίτσο του με κίτρινο χρώμα το άσπρο της ελληνικής σημαίας, τα εθνικά χρώματα της Ουκρανίας στις συλλαβές που κρύβουν τη φράση «Ελευθερία ή θάνατος», διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση. Εθνική ανεξαρτησία για την Ουκρανία. Ακόμα τα έθνη. Πάντα τα έθνη. Και ο ΟΗΕ ηνωμένα έθνη είναι, που δεν καταφέρνουν βέβαια να ενωθούν, στη διαρκή προσπάθεια συνεννόησης. Ή στην παράσταση της προσπάθειας. Εχει κι αυτή τη σημασία της.

Πώς μπλέξαμε έτσι, εμείς που τραγουδούσαμε το Imagine του Τζον Λένον και ονειρευόμασταν να καταργηθούν τα σύνορα; Πώς βρεθήκαμε να κατρακυλάμε πίσω ξανά, δύο αιώνες ή έναν, ή μήπως τρεις, στο παρελθόν που νομίζαμε ότι έχει για πάντα τελειώσει; Σαν ανέτοιμοι από καιρό και καθόλου θαρραλέοι, θυμόμαστε, και συγκρίνουμε, και βρίσκουμε αναλογίες, και ξεροκαταπίνουμε από αμηχανία. Τι θα κάνουμε; Θα βγει τίποτε με τις κυρώσεις, τα ειρηνικά όπλα των ανέτοιμων και καθόλου θαρραλέων; Πόσος καιρός θα χρειαστεί; Μπορούμε χωρίς πετρέλαιο; Θα κερδίσει η Κίνα; Κι αν κερδίσει η Κίνα, τι ακόμα μπορούμε να χάσουμε, εμείς οι αιθεροβάμονες, οι οπαδοί του Τζον Λένον; Πάντα οι βίαιοι θα κερδίζουν κι οι ψυχροί υπολογιστές; Πάντα τα όπλα και οι πολεμοχαρείς θα κρατούν στα χέρια τους τη μοίρα των ανθρώπων;

Τι έλεγα για το Ναυαρίνο; Τίποτε, ωραία εποχή εκείνη με τα ιστιοφόρα.

Τόσο κοντά τόσο μακριά

 Πολλή πολλή Γεωγραφία μαζεύτηκε μέσα σε λίγες μέρες και τη μαθαίνουμε με το στανιό, με τις εικόνες του πολέμου δίπλα μας και τους φόβους μέσα μας να έχουν ξυπνήσει. Μα τι διαφορά είχαν οι Ουκρανοί από τους Ρώσους, δεν ξέραμε εμείς, δεν καταλαβαίναμε. Περίπλοκα πράματα, δύσκολα να τα χωνέψουμε απότομα, ίδια θρησκεία, γλώσσες που μοιάζουν, τι τους χωρίζει; Ασε που μιλούν ρωσικά με ευκολία μεταξύ τους. Επικρατούσε η ιδέα γενικά ότι αυτοί που μοιάζουν τόσο δικαιούνται να είναι μαζί. Οπότε γιατί τόσο πείσμα κι αυτοί οι Ουκρανοί να θέλουν διαφοροποιήσεις; Γιατί δεν δέχονται τη λογική της έλξης, το μικρό προς το μεγάλο, δεν είναι φυσικός νόμος αυτό; Οχι;

Δύσκολο να χωρέσει το μυαλό μας, εμάς που αναπνέουμε εδώ και δεκαετίες αμφισβήτηση των πάντων και κυρίως των Ευρωπαίων, εμάς των «ανάδελφων» που ο πόνος μας είναι ότι δεν μιλούν όλοι ελληνικά σε όλες τις ηπείρους, πως με όλες τις ομοιότητες και με όλη την τεράστια κοινότητα οι Ουκρανοί δεν είχαν καμία διάθεση να ζήσουν σαν τους Ρώσους, κι όχι μόνο για να διατηρήσουν τις αποχρώσεις της γλώσσας, των εθίμων ή της μουσικής τους, αλλά και για να τα βιώσουν όλα αυτά με την ευρωπαϊκή πολυτέλεια της δημοκρατίας και των παραφυάδων της.

Μα είναι δυνατόν, σοκαριζόμαστε εμείς, που συνέχεια διαμαρτυρόμαστε για την Ευρώπη και την απαξιώνουμε και σοβαρότατα οι αρθρογράφοι μας προλέγουν κάθε βδομάδα την πτώση και την παρακμή της, είναι δυνατόν να αποφασίσει ένας λαός να βασανίζεται τόσο μόνο και μόνο για να δοκιμάσει τα βάσανα αυτών των θεσμών που εμάς ποτέ δεν μας δίνουν ό,τι δικαιούμαστε, αυτών των κουρασμένων, των εκθηλυσμένων, των ξεπερασμένων οργανισμών; Τι ζήλεψαν τέλος πάντων;

Είναι δυνατόν να έχει τόση γοητεία αυτή η δημοκρατία των Ευρωπαίων, τόσο ατελής, τόσο δυσλειτουργική, με νόμους που δεν εφαρμόζονται όπως υπόσχονται, δεν τους το είπε των Ουκρανών κανένας; Δεν είναι τα πράγματα όπως δείχνουν, γιατί επιμένουν και αντιστέκονται και πολεμούν και πεθαίνουν;

Οι Ουκρανοί θέλουν ελευθερία. Αυτή τη μικρή που μπορεί να έχει ο άνθρωπος ως είδος μέσα στην κοινότητά του και που στην Ευρώπη έχουν βρει τον καλύτερο τρόπο να την προστατεύουν, όσο είναι ανθρωπίνως δυνατόν. Δεν ήθελαν να γίνουν ήρωες, ποιος θέλει κάτι τέτοιο; Ηθελαν αυτή την ίδια με μας, την ατελή, την τελειότερη που υπάρχει. Εδώ που φτάσαμε, αν δεν την κερδίσουν, θα χάσουμε κι εμείς κάτι από τη δική μας.

Κομμένες συζητήσεις

 Οταν τελειώσει ο πόλεμος θα συνεχίσουμε την ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαμε πριν εισβάλουν οι Ρώσοι στην Ουκρανία, όταν προσπαθούσαμε να καταλάβουμε το αίσθημα ασφυξίας, που πιθανόν να ένιωθε η ηγεσία της χώρας και κατά πόσον το συμμερίζονταν οι πολίτες, από την επέκταση του ΝΑΤΟ και ορισμένα ακόμα δυτικά δείγματα περιφρόνησης ή πρόκλησης. Και πόσοι ένιωθαν ασφυξία διαβάζοντας τις ειδήσεις για δηλητηριάσεις πολιτικών τους και φόνους δημοσιογράφων. Κι αν η μια ασφυξία έμοιαζε με την άλλη και πόσοι ασφυκτιούσαν με το ένα και πόσοι με το άλλο και πόσοι με κανένα. Ή για πόση ώρα μπορούσε ο καθένας να ξεχάσει το αντίστοιχο αίσθημα ασφυξίας και να βγει μια ωραία βόλτα στις όχθες του ποταμού. Του Βόλγα ή κάποιου άλλου λιγότερο τραγουδισμένου, έχει η Ρωσία πολλούς.

Οταν τελειώσει ο πόλεμος μπορεί να έχουμε ήδη λύσει το μυστήριο, μέρα με τη μέρα και ώρα με την ώρα λύνονται μυστήρια στον πόλεμο αυτό που μας αναγκάζει να μάθουμε πολλά. Τώρα πρέπει να ασχοληθούμε με τη δική μας ασφυξία, ξαφνιασμένοι καθώς είμαστε από τα τόσα απανωτά γεγονότα ενός πολέμου στη γειτονιά. Οχι, δεν συνηθίσαμε να είμαστε ψύχραιμοι επειδή ήταν στη γειτονιά και ο γιουγκοσλαβικός, δεν συνηθίζεται ο πόλεμος και πράγματι, στην πρώτη ευκαιρία, να ξεχνάμε θέλουμε και να ριχνόμαστε στις χαρές της ζωής, δίκιο έχουν όσοι μας κατηγορούν εμάς τους Δυτικούς (σιγά τους Δυτικούς, θα ειρωνευτούν μερικοί, αλλά δεν πειράζει, είμαστε Δυτικότεροι των Δυτικών ακριβώς επειδή κείμεθα ανατολικά, στην άκρη της Δύσης δηλαδή και στα σκαμπανεβάσματα κινδυνεύουμε να πέσουμε στο χάος).

Ανυπομονούμε για την ώρα των συζητήσεων και των αναλύσεων. Να είμαστε ήρεμοι ξανά, χωρίς ανάγκη ηρώων, κραυγές και δάκρυα, να τσακωνόμαστε για τα λάθη της Δύσης, την παρακμή, τη μαλθακότητα και τη δειλία της, που ασχολείται με προβλήματα πολυτελείας, τους καλοθρεμμένους πολίτες της που δεν σηκώνονται από τον καναπέ και αγοράζουν αέριο από τη Ρωσία και πετρέλαιο από τη Σαουδική Αραβία.

Θα πούμε πολλά, δεν είναι απλή υπόθεση να σε πνίγει η πίκρα σαν Ρώσο που νιώθει ότι ταπεινώθηκε επειδή διαλύθηκε η αυτοκρατορία του, που δεν ονομαζόταν όμως αυτοκρατορία και θα ήθελε να την ξαναδεί έστω και χωρίς να τη λέει αυτοκρατορία. Πόσοι ένιωθαν έτσι και πόσοι ήθελαν απλώς να μοιάσουν στους Δυτικούς. Και αν αντέχουν να ζήσουν, αυτοί της πρώτης κατηγορίας, χωρίς αυτή την πίκρα. Θα έχει πολύ ενδιαφέρον.

Το χρυσαλιφούρφουρο

Το χρυσαλιφούρφουρο είναι μεν χρυσό αλλά δεν λάμπει τόσο που να το ξεχωρίσεις εύκολα καθώς περπατάς. Περπατάμε βιαστικά συνήθως, δεν έχουμε μάτια για τα παράξενα λουλούδια. Περνάμε δίπλα από χρυσαλιφούρφουρα και δεν τα παίρνουμε είδηση, ενώ είναι εκεί και θα μας έλεγαν τα μυστικά μας, που δεν έχουμε δικά μας λόγια να τα πούμε.

Τα μεγάλα ταλέντα, οι καταπληκτικοί άνθρωποι, τα ανατρεπτικά των εμποδίων της ψυχής έργα τέχνης, τα ξόρκια που ανοίγουν μαγικές λεωφόρους, δεν είναι τεράστια, δεν κάνουν θόρυβο, δεν καλούν την μπάντα του Δήμου, και δεν γίνονται προτομές. Είναι σαν τα χρυσαλιφούρφουρα, πρέπει να σκύψεις για να’ αγγίξεις τη χρυσόσκονη. Πρέπει να σταθείς για να σκεφτείς τι έχεις εισπράξει από τον ψίθυρο τους.

Τα περασμένα Χριστούγεννα που μαζεύτηκαν τα παιδιά μου στο σπίτι, κάθησαν στο πιάνο και τραγουδήσαμε μαζί το Χρυσαλιφούρφουρο, τη Ρόζα Ροζαλία, το Γύρισα, ταξίδεψα πολύ, κι όλος ο κόσμος είναι σου λέω μια Λιλιπούπολη. Το κάνουμε εορταστικά κάθε τόσο, προς τιμήν των διαδρομών της παιδικής τους ηλικίας που γίνονταν συνοδεία της Λιλιπούπολης, εκείνης της χαράς και της απελευθέρωσης μπροστά στις λέξεις και τις έννοιες, τα βάρη του βίου γενικώς, που τους είχαν χαρίσει τα τραγούδια και οι ιστορίες. Αρχίζουμε με τα πιο αστεία και συνεχίζουμε με τα πιο φανταστικά, με την κανονική έννοια της λέξης, και τελειώνουμε με το Χρυσαλιφούρφουρο που είναι μαζί φανταστικό και πραγματικό, με τη σοφία και την ομορφιά του. Κάποιον αγαπάς και δεν το ξέρει. Επίσης, κάποιος σ’ αγαπά και δεν το ξέρεις. Εμείς αγαπούσαμε πολύ τη Μαριανίνα Κριεζή. Είναι άνθρωπος της οικογένειας μας σε ό,τι απελευθερωτικό μπόρεσε να βρει ως οικογένεια. Τώρα συνειδητοποιούμε πως χρυσαλιφούρφουρο ήταν εκείνη, έτσι λεπτή και πολύτιμη, ευαίσθητη σε κάθε πνοή και κάθε άγγιγμα. Γεμάτη μυστικές αλήθειες και μυστικά αστεία που σε βοηθάνε να προχωράς και να ανακαλύπτεις. Ναι, τώρα βέβαια καταλαβαίνουμε, οικογενειακώς μάλιστα, ότι υπήρξε γνήσιο ταλέντο κι έζησε και δημιούργησε σαν γνήσιο ταλέντο,  απλό,  χαρούμενο, απελευθερωτικό γνήσιο ταλέντο, παιχνιδιάρικο, πλούσιο και γενναιόδωρο. Θέλαμε κι άλλο, αλλά πόσο πια να ζητά κανείς; Εξάλλου εκεί είναι πάντα τα λιβάδια της Λιλιπούπολης. Τώρα έχουν κάνει ψηφιοποίηση των εκπομπών όλων. Αν περπατήσουμε ξανά εκεί, κάτι θα βρούμε σαν χρυσαλιφούρφουρο, σίγουρα πράγματα, να σκύψουμε και να μας πει τα μυστικά μας.

Η τόλμη των γυναικών

 Το καινούργιο στοιχείο στις μηνύσεις για βιασμό τα τελευταία χρόνια είναι ακριβώς αυτό: οι μηνύσεις. Η τόλμη των γυναικών που αργά και δύσκολα γεννήθηκε και προχωρά μέσα σε αντιδράσεις. Δεν είναι καθόλου εύκολο. Είμαστε κι εμείς εδώ που ακόμα μέσα μας φωλιάζει ο φόβος του παρελθόντος, ας τον πούμε ανάμνηση.

Οταν μεγαλώναμε, ήταν αδιανόητο να σου συμβεί οτιδήποτε, κακοποίηση, βιασμός, παρενόχληση κι όλα τα παρεμφερή, και να μη φταις εσύ ως γυναίκα. Μαθαίναμε πολύ τραυματικά στην εφηβεία μας ότι και μόνο που υπήρχαμε ήταν λάθος, ήταν πρόκληση, ήταν επικίνδυνο. Επρεπε να κρύβουμε τη θηλυκότητα που ούτως ή άλλως μας έφερνε σε αμηχανία, οι παρενοχλήσεις, οι ταπεινώσεις, τα πειράγματα στον δρόμο, στην παραμικρή διαδρομή, ήταν δεδομένα, ήταν ψωμοτύρι, ήταν αυτονόητα.

Κι όμως ήταν εποχές που ο φεμινισμός είχε ήδη κατακτήσει πολλά, στις πόλεις ας πούμε κανείς δεν διανοούνταν να πει στα κορίτσια ότι δεν θα συνέχιζαν το σχολείο, υπήρχε αρκετή ισότητα στους νόμους, στο σχολείο, στα λόγια των γονιών μας. Βιώναμε ένα σιωπηλό χάσμα ανάμεσα στα λόγια και στην καθημερινότητα και η αδυναμία μας να το συνειδητοποιήσουμε, να βρούμε λόγια να το εκφράσουμε, μας έκανε να εσωτερικεύουμε τις κατηγορίες προς γυναίκες ανάξιες της νέας ελευθερίας, να τις κάνουμε ενοχή. Φταίγαμε αν κυκλοφορούσαμε αργά, αν νομίζαμε ότι μπορούσαμε να αστειευτούμε με νεαρούς, αν προκαλούσαμε. Η έννοια της πρόκλησης είναι καθοριστική ακόμα. Οι γυναίκες προκαλούν επειδή υπάρχουν απλώς. Οι άντρες είναι θύματα, δεν μπορούν να αντισταθούν στους πειρασμούς της σάρκας.

Υστερα ήρθε η σεξουαλική επανάσταση, όπου έπρεπε και να μάθουμε την απόλαυση και να παίρνουμε τα μέτρα μας, να μη μας εκμεταλλεύονται οι πιο ελεύθεροι και πιο αναγκεμένοι για την επανάσταση αυτή, οι σύντροφοι άντρες. Δύσκολες ισορροπίες, τις οποίες οφείλαμε να βρίσκουμε σιωπηλά και κατά μόνας. Κι οι στραβές στη βάρδια αν ήταν άφθονες, οφείλονταν σε έλλειψη δεξιοτήτων. Καταπίναμε όσα μας συνέβαιναν, προσπαθώντας να βγάλουμε νέες πορείες πλεύσης.

Η τόλμη που έχουν σήμερα τα νέα κορίτσια είναι αληθινή επανάσταση. Χρειάστηκαν χρόνια, πολλές περιπτώσεις, πολλές συζητήσεις, πολλές αναλύσεις, για να μπορούμε σήμερα να ακούμε αυτή την απλή φράση, ότι οι γυναίκες έχουμε δικαίωμα να ντυνόμαστε όπως θέλουμε, να κυκλοφορούμε όπου μας αρέσει, ότι για τις επιθέσεις φταίνε μόνο οι επιτιθέμενοι.

Οι νόμοι αλλάζουν πιο γρήγορα απ' όσο μπορεί η αυτογνωσία να ελευθερώσει τις ψυχές.

Πίτσα και καφέ

 Στο παρατημένο γωνιακό μαγαζί μπήκαν εργάτες. Ελπίζω να καταφέρει να ορθοποδήσει αυτή τη φορά, χρόνια βασανίζεται να στεγάσει κάτι, κάθε τόσο ανοίγει ένα μαγαζί και γρήγορα ξανακλείνει. Την τελευταία φορά πουλούσε πόρτες ασφαλείας και συναγερμούς. Νόμιζα θα μακροημέρευε, τόση ανασφάλεια που κυκλοφορεί, τόσοι συναγερμοί που βαράνε ασταμάτητα, αλλά όχι.

Τώρα ετοιμάζεται εκεί κάτι σαν κουζίνα αρχοντικού, ένα ισόγειο Ντάουντον Αμπι, με φούρνο από τούβλα και πάγκο από αστραφτερό μέταλλο, συνδυασμός τολμηρός, ελπίζω να λειτουργήσει. Στο βάθος σειρά από καφετιέρες, άρα, λέω, θα είναι συνδυασμός πιτσαρίας και καφενείου. Πίτσα στο φούρνο, καφέ στον πάγκο, θαυμάσια. Φαντάζομαι ήδη τον εαυτό μου να ακουμπά και να χαλαρώνει, να παραγγέλνει και να περιμένει. Κι αμέσως στα νώτα της προσδοκίας απολαύσεων καραδοκεί επιθετικά η κριτική, η ενοχή, μα πάλι καφενείο; Όλο καφενεία και φαγάδικα ανοίγουν, πού θα πάει αυτή η κοινωνία, λέει η συνείδηση αυστηρά, λες κι εγώ την κάνω την επένδυση.

Είναι μια παρατήρηση που κάνουν οι ειδήμονες περί τα οικονομικά και πάντα με αγχώνει. Πράγματι δεν βλέπουμε κάτι αληθινά παραγωγικό στα πέριξ, αλλά εδώ που τα λέμε πώς θα χωρούσε κάτι παραγωγικό στα λίγα τετραγωνικά των μαγαζιών που απαραιτήτως κάλυπταν τα ισόγεια την εποχή που χτίζονταν οι πολυκατοικίες της Κυψέλης; Τότε, κι ακόμα τώρα, δίνονταν μάχες πολιτικές και άλλες για να μην καταργηθεί αυτή η συνήθεια, η πρόταση να γίνονται θέσεις πάρκινγκ στα ισόγεια είχε ξεσηκώσει επανάσταση. Κάθε κορίτσι έπρεπε να έχει την προίκα του σε μαγαζί, κι αργότερα και κάθε αγόρι. Πόσα μαγαζιά όμως μπορούσε να συντηρήσει η γειτονιά, ειδικά την εποχή της παρακμής της; Στοίχειωναν άδεια επί δεκαετίες μαζεύοντας ποντίκια και γκράφιτι. Μερικοί σκέφτονται να τα μετατρέψουν τώρα σε πάρκινγκ.

Καφενεία λοιπόν. Ζούμε παραπάνω, έχουμε πιο πολύ ελεύθερο χρόνο, μας τρώει η μοναξιά, ας γίνει ένα σε κάθε πολυκατοικία, μπορεί να είναι αυτό που λείπει από την καθημερινότητά μας. Κοντινό, να μη χρειάζεται μεγάλη μετακίνηση, και με τη δική του προσωπικότητα το καθένα, να μαζεύει τον δικό του κόσμο. Έτσι θα βρω κάποτε κι εγώ αυτό που μου ταιριάζει. Και η παραγωγικότητα ας πάει αλλού ή πού ξέρεις; Μπορεί να γίνουμε εμείς παραγωγικοί στα κατάλληλα τραπεζάκια, ξοδεύοντας τη σοφία και την γκρίνια, παράγοντας ιδέες και σχέσεις. Δεν μετράνε αυτά;

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/328175_pitsa-kai-kafe

Επιστολή συγχρόνου περιηγητού

 Σεβαστέ μου πατέρα, σου γράφω από το κεντρικόν ξενοδοχείον των Αθηνών που έκλεισα με ίντερνετ. Βρίσκεται εις το κέντρο, απέχει μικράν απόστασιν από κάθε σημαντικό αρχαιολογικό μνημείο. Αν και σχετικά φθηνόν, είναι πολυτελέστατον, σε μοντέρνα αρχιτεκτονική γραμμή, φρεσκοβαμμένο και απαστράπτον, αντιθέτως με τα παρακείμενα κτίσματα, τα οποία δυστυχώς ευρίσκονται εις κατάστασιν εγκατάλειψης και φθοράς.

Περπατώ πολύ εις τους δρόμους της πόλεως, αφού εξετέλεσα το τουριστικόν καθήκον της επισκέψεως εις Ακρόπολιν. Πτωχοτάτη πόλις, κάτοικοι ταλαιπωρημένοι, οι έφηβοι ξεχωρίζουν από την αδυναμία. Σαφώς υποσιτίζονται. Οι μεγαλύτεροι έχουν το πάχος του πτωχού, διότι τρώνε προφανώς πολλούς υδατάνθρακες. Είναι πολύ μελαχρινοί, σε αντίθεση με τις αναμνήσεις σου. Κρίμα που δεν συνηθίζουν ανοιχτόχρωμα ρούχα. Μιλούν τη γλώσσα περίπου σαν τη γιαγιά μας, που κοντεύει να την ξεχάσει αφότου μετανάστευσε το 1960, μεταξύ τους δε, μιλούν άλλες γλώσσες. Εκτός αν είναι τοπικές διάλεκτοι.

Λυπάμαι για το αστικό τοπίο της ελληνικής πρωτευούσης, αλλά σε τόσο πτωχή χώρα είναι φυσικόν. Πέρασαν πόλεμοι, σεισμοί, λιμοί και καταποντισμοί, οπότε καταλαβαίνω την παρακμή. Φαίνεται μόνο ο τουρισμός παράγει χρήμα, σε κάθε τετράγωνο υπάρχει ένα πολυτελές ξενοδοχείο, τα υπόλοιπα κτίρια είναι σε κακή κατάσταση. Ωστόσο οι δρόμοι σφύζουν από ζωή. Με αρέσει να τριγυρίζω στα βρομερά στενά και να μυρίζω τα μπαχαρικά. Μόνο στην σκεπαστή αγορά δεν άντεξα να μπω, εκεί η βρόμα υπερνικά την γραφικότητα.

Ευτυχώς, ο δήμαρχος προσέφερε μια λαϊκή γιορτή για την υποδοχή του νέου έτους, στην οποία με εκάλεσε ο παρακείμενος μανάβης και πήγαμε μαζί. Ήταν πολύ ωραία, αλλά το κοινό μόνο άντρες. Ρώτησα πού είναι οι γυναίκες και μου απάντησαν ότι ετοιμάζονται για τη δική τους γιορτή στην άλλη πλατεία, όπου εμφανίζονται με τα καλύτερα σάρι. Δεν μου είχε πει ποτέ η γιαγιά ότι φορούσε σάρι στην Ελλάδα, μόνο για μαντίλι έλεγε.

ΥΓ. Κάποιος εδώ επιμένει ότι οι φίλοι που έκανα το βράδυ της Πρωτοχρονιάς είναι Ασιάτες, Ινδοί, Πακιστανοί και Κινέζοι, αφού μόνο μετανάστες ζούνε στο κέντρο. Οι Έλληνες ζουν στα προάστια, διατείνεται, νότια και βόρεια και στις γιορτές μαζεύονται σε οικογενειακά τραπέζια, δεν έχουν ανάγκη να τρέχουν στο Σύνταγμα. Δε συχνάζουν ούτε για βόλτα στο κέντρο της πόλης; Και πού πάνε βόλτα; Δεν τον πιστεύω. Δυστυχώς δεν προλαβαίνω να κάνω τουρισμό και στα προάστια. Ίσως έχουν λιγότερο υποσιτισμένους εφήβους, πιο κομψούς ενήλικες και πιο περιποιημένα κτίρια.

Φιλιά στη γιαγιά!

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/327093_epistoli-syghronoy-periigitoy