Γιατί έκλαιγαν τα παιδιά;

Μια από τις πρώτες μέρες της Α΄ Δημοτικού ήρθε στο σχολείο ένας φωτογράφος και μας φωτογράφισε στην τάξη. Να’ μαι με τους μισούς συμμαθητές και συμμαθήτριες, το μόνο παιδάκι που φορούσε γυαλιά. «Τα ωραία μάτια μπαίνουν σε βιτρίνα» μου έλεγαν κοροϊδευτικά, και μετά το πρώτο ξάφνιασμα συμφώνησα με το γράμμα του πειράγματος. Ακριβώς αυτό: τα ωραία μου μάτια είχαν μπει σε βιτρίνα.

Δεν μπορούσε τίποτε να με πειράξει εκείνη τη σχολική χρονιά. Με έγραψαν σε ένα μικρό ιδιωτικό σχολείο, τρία τετράγωνα από το σπίτι μου. Μπορούσα να πηγαίνω μόνη μου, με τα πόδια. Ευτυχία  αφάνταστη. Δεν με ένοιαζε που δεν ήξερα καλή μπάλα, που η δασκάλα τραβούσε αυτιά, ή συνήθιζε να ζουλάει το λοβό με το ακονισμένο της νύχι, για λόγους  δυσεξήγητους.

Η προσδοκία μου ήταν να μάθω να διαβάζω, να μη χρειάζομαι μεγάλους να μεσολαβούν στα βιβλία. Το λαχταρούσα χρόνια, από την πρώτη φορά που μου είχαν προσφέρει την ανάγνωση  εικονογραφημένου παραμυθιού. Περίμενα να χειραφετηθώ επιτέλους από αυτή την εξάρτηση, κι όταν μας ζήτησαν να βγάλουμε τα Αλφαβητάρια και να τα ανοίξουμε, άρπαξα το μυστικό του μηχανισμού ανάγνωσης στον αέρα, πριν καλά- καλά η δασκάλα το αναλύσει. Διάβαζα, γύριζα τις σελίδες εκείνου του υπέροχου βιβλίου, κι όλα τα γράμματα δεν ήταν πια μαύρα ακατανόητα σημάδια, ήταν ένα μονοπατάκι που μπορούσα να ακολουθήσω, σα να παραμέρισαν τα αγκάθια γύρω από τον πύργο της κοιμισμένης βασιλοπούλας. Το μεγάλο ξύπνημα. Λύθηκαν τα μάγια σε τεύχη Κλασσικών Εικονογραφημένων, σε περιοδικά κι εφημερίδες, σε βιβλία, παντού. Τέτοια λυσσασμένη ευτυχία δε θυμάμαι να έχω ξανανιώσει στη ζωή μου.

Υπήρχαν βέβαια εκπλήξεις εκείνη την αξέχαστη πρώτη μέρα. Η πιο μεγάλη, για μένα, ήταν ότι πολλά παιδιά έκλαιγαν. Κρεμόντουσαν στη φούστα της μαμάς τους, η οποία, ακόμα πιο μεγάλη έκπληξη, τα παρηγορούσε σα να τους είχε τύχει κάτι πολύ κακό. Δεν ξεγαντζώνονταν με τίποτε. Εμένα με είχαν πείσει ότι έπρεπε να είμαι περήφανη κι ευτυχισμένη που πήγαινα Α΄Δημοτικού, κι αυτό το θέαμα ήταν απολύτως ανεξήγητο. Είχα μείνει άναυδη να κοιτάζω. Μα γιατί έκλαιγαν τα παιδιά; Δεν ξέρουν ότι θα περνάμε υπέροχα εδώ, ότι θα μάθουμε πράγματα που δεν τα μαθαίνεις αλλού;

Εντάξει, ήμουν παιδί αφελές και εύπιστο. Επιπλέον μεγάλωνα σε πολυκατοικία, δεν είχα κήπο, δεν είχαν καιρό οι γονείς να με πάνε σε πάρκο, ασφυκτιούσα. Με άφηναν με χίλια στανιά να βγω λίγη ώρα στο δρόμο. Τα γειτονόπουλα ήταν όλα μεγαλύτερα και πολύ σκληρά, έπεφτε ξύλο εκεί ανεξέλεγκτο, πλήρωνα ακριβά το παιχνίδι μαζί τους. Γύριζα σπίτι μου μελανιασμένη, δαγκωμένη, (από παιδιά, όχι από σκυλιά) γδαρμένη, κι επιπλέον έπρεπε να τα κρύβω όλ’ αυτά, γιατί δεν ήθελε πολύ να αποφασίσουν οι γονείς να με κρατάνε κλεισμένη μέσα, για να μην παθαίνω τίποτε.

Μπροστά στο κάτεργο της γειτονιάς λοιπόν, το σχολειάκι ήταν παράδεισος. Επιτέλους είχα να κάνω με συνομήλικους, τέρμα τα αρχηγιλίκια και η τυραννία των μεγαλύτερων. Μετά τη βαρβαρότητα, ο πολιτισμός.

Σκέφτομαι καμιά φορά τα παιδιά που έκλαιγαν την πρώτη μέρα. Το σχολείο μπορεί να έχει χίλια στραβά, αλλά πώς είναι δυνατόν να τα ξέρεις πριν καν πατήσεις το πόδι σου; Γιατί λοιπόν; Τα είχαν φοβίσει οι γονείς; Τους είχαν μεταφέρει κάτι σαν δέος που συνδεόταν με τη γνώση; Είχαν οι ίδιοι δυσπιστία και πικρή πείρα από τον τρόπο που οι γραμματιζούμενοι τους είχαν ταλαιπωρήσει ή απλώς τους είχαν επιβληθεί; Τα είχαν απειλήσει με δυσκολίες; Είναι μυστήριο που δεν έχω λύσει. Μέχρι και την εχθρότητα των γονιών προς τον κρατικό θεσμό αναλογίζομαι, τώρα που αναβλύζει πανταχόθεν εχθρότητα προς το κράτος. Ίσως ενυπήρχε από παλιά. Ή απλώς ήταν η υπερβολική αγάπη των μανάδων που έκανε τα παιδιά  αδύναμα μπροστά στο καινούργιο. Δεν ξέρω. 

Εκείνο που ξέρω είναι ότι κάθε φορά που τα σχολεία ανοίγουν, κι αρχίζει η μοντέρνα γκρίνια τώρα πια, που δεν έχουν βιβλία, που δεν έχουν αίθουσες, που απεργούν, που τα διδάσκουν στραβά, που το σύστημα είναι χάλια, που δεν μαθαίνουν τίποτε, που οι αγαθές προθέσεις είναι ψεύτικες, που η υποκρισία περισσεύει, κάθε φορά μου έρχεται να σκουντήσω τα πρωτάκια και να τους πω το μυστικό που έπρεπε τότε να ψιθυρίσω στα κλαμένα παιδιά: μην κλαις μωρέ, πετάνε καραμέλες εδώ, να έχεις το νου σου να τις πιάσεις στον αέρα.
https://www.athensvoice.gr/politics/25827_giati-eklaigan-ta-paidia 

Τα καημένα τα παιδιά

Τα καημένα τα παιδιά του σχολείου, τα λυπάμαι. Να πρέπει από τα δεκαπέντε και τα δεκατρία να μπαίνουν στο κουρμπέτι της πολιτικής ανάδειξης, θέλουν δε θέλουν… Να πρέπει να παίρνουν μέρος σε όλες αυτές τις αναμετρήσεις, ή να οφείλουν απλώς να γυρίσουν την πλάτη στο σχολείο και όλα όσα θα μπορούσε να τους προσφέρει, και να αφοσιωθούν στο φροντιστήριο, άλλη τραγωδία απώλειας κι αυτή.

Νομίζετε ότι είναι εύκολο, ότι έχει πλάκα; Ακούγεται πρακτικό, τα σχολεία κλείνουν, τα παιδιά πάνε φροντιστήριο κι ούτε γάτα ούτε ζημιά. Κι αν ήθελαν το σχολείο, σε ποιον θα τολμήσουν να το πουν; Αν προτιμούσαν αυτό που δικαιούται κάθε έφηβος, το λίγο χρόνο που μοιάζει απέραντος και ξεχειλωμένος, αυτά τα τρία, τα τέσσερα χρονάκια, αυτό το μοναδικό κι ανεπανάληπτο προνόμιο που αν το χάσουν δεν επανέρχεται, από ποιον θα το διεκδικήσουν;

Κοιτάχτε τις φωτογραφίες από τη φτωχή Αφρική και την Ασία. Τα παιδιά δεν δικαιούνται εφηβεία, κι αυτό είναι μια από τις χειρότερες στερήσεις. Δώδεκα χρονών και δέκα κι εννιά τα κοριτσάκια παντρεύονται, τα αγοράκια πιάνουν δουλειά, κι ωστόσο είναι παιδιά ακόμα που τα σπρώχνουν να ξεζουμιστούν φρέσκα- φρέσκα στις ανάγκες των μεγάλων. Είμαστε τόσο τυχεροί που ανήκουμε στην πολυτελή πολιτισμένη μεριά της ανθρωπότητας, μπορούν τα παιδιά μας να πηγαίνουν σχολείο, μάλιστα είναι υποχρεωτικό μέχρι τα 15. Σπουδαία, τεράστια κατάκτηση, που την αφήνουμε να ακυρωθεί παρατώντας τα μόνα να τα βγάλουν πέρα μ’ αυτό το τρομερό χάος που αφήσαμε να επικρατήσει. Να υφίστανται αυτή την ένταση με τις καταλήψεις και τις μαθητικές συνελεύσεις, όπου επιβάλλονται οι πιο τσαμπουκάδες, ή έστω οι πιο ικανοί, όμως ακόμα είναι παιδιά, χρειάζονται το καθένα το χρόνο του για να βρουν τις κλίσεις τους, να διαλέξουν τους φίλους τους, να βυθομετρήσουν τις ψυχές τους.. Ίσως έχουν άλλες ικανότητες από το να επιβάλλονται στη συνέλευση. Τι καταναγκασμό, τι ψυχοπλάκωμα περνάνε.

Τα παιδιά χρειάζονται τους ρυθμούς του σχολείου και τη φιλοδοξία του σχολείου που δεν σε αποκλείει από τίποτε πριν τα δεκαπέντε και τα δεκάξι, για να ανακαλύψουν τι τους συγκινεί, πού βρίσκονται και πού πατάνε Κι αυτό δεν μπορεί να το προσφέρει το φροντιστήριο.

Το σχολείο δεν είναι μόνο μαθήματα και διάλειμμα, δεν είναι μόνο μόρφωση και κοινωνικοποίηση. Είναι κυρίως η πολυτέλεια αυτού του χρόνου. Αν λειτουργεί κανονικά, πηγαίνει ρολόι με τα προγράμματα και τους κανόνες του, μπορούν τα παιδιά να περνάνε τις ταραχές της εφηβείας τους και να ελπίζουν ότι θα τα βγάλουν πέρα.

Αυτό που χάνουν από τη μη ήρεμη λειτουργία του σχολείου δεν πρόκειται να το αναπληρώσουν ποτέ. Και το χειρότερο είναι πως δεν θα καταλαβαίνουν τι τους φταίει. Αλλά οι γονείς δεν το καταλαβαίνουν ούτε αυτοί; Οι καθηγητές, δεν το καταλαβαίνουν ούτε αυτοί;

Στο Protagon:http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=9476

Μια από τις μεγαλύτερες κοινωνικές διακρίσεις σήμερα είναι το γεγονός ότι μόνο τα ιδιωτικά σχολεία λειτουργούν κανονικά και τα παιδιά του δημοσίου υφίστανται αυτή την τρομερή ταλαιπωρία. Η μεγαλύτερη επανάσταση που θα μπορούσαν να κάνουν οι καθηγητές θα ήταν να κρατάνε με κάθε τρόπο τα σχολεία ανοιχτά και να λειτουργούν.

Σχολείο, ηδονές και οδύνες

1959, Πρώτη Δημοτικού, "Αττικό Λύκειο" στην Κυψέλη,
 με το αγαπημένο Αλφαβητάριο

Στην Πρώτη Δημοτικού είχαμε καρεκλάκια μπαμπού αντί για καρέκλες και μας είχαν μαγέψει. ΄Το άλλο καταπληκτικό πράγμα εκείνη την περίοδο ήταν το αλφαβητάριο με την Άννα, τη Λόλα και το Μίμη. Η Άννα του βιβλίου δεν έμοιαζε καθόλου με την Άννα εμένα,  που φορούσα γυαλιά κι είχα κοντά μαλλιά, αλλά δεν είχε σημασία. Ούτε οι εικόνες με τα μικρά πέτρινα σπίτια κάποιας πολίχνης έμοιαζαν με τις πολυκατοικίες της Κυψέλης όπου ήδη οι περισσότεροι μεγαλώναμε, ήταν όμως τόσο όμορφες που το βιβλίο το ίδιο ήταν σαν  λαχταριστό γλυκό.

Χρόνια αργότερα, όταν πήγε σχολείο ο μεγάλος μου γιος, έμεινα κατάπληκτη με το πόσο αδιάφορο ήταν το πρώτο του βιβλίο. Είχε τίτλο "Η γλώσσα μου", ήταν πνιγμένο στις εικόνες και στις φράσεις, με ζάλιζε ακόμα κι εμένα. Ένα βιβλίο που δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να σου τραβήξει το ενδιαφέρον να το ξεφυλίσεις. Γιατί, πότε και ποιοι αποφάσισαν ότι δεν άξιζε τον κόπο να προκαλούν στα παιδιά ευχαρίστηση τα βιβλία τους;
Κάποια στιγμή κυκλοφόρησε ξανά το δικό μας Αλφαβητάριο, σαν αναμνηστικό. Το αγόρασα, και τα μικρότερα παιδιά μου, πριν πανε σχολείο, το είχαν ξεπατικώσει και αντιγράψει ολόκληρο, τόσο τους γοήτευε. Κι ας ήταν ακόμα πιο απομακρυσμένες οι εικόνες του απο τη δική τους ζωή. Είναι ένα βιβλίο ωραίο, πριν απ' όλα. Δεν ξανάδα άλλο τέτοιο όλα τα χρόνια της σχολικής ζωής τους.
Ήμασταν τυχερή φουρνιά. Εκτός απο το υπέροχο αυτό Αλφαβητάριο στην Α' Δημοτικού, ζήσαμε και την μεταρρύθμιση του Παπανούτσου στα πρώτα χρόνια του Γυμνασίου. Ήταν ένα σύντομο όνειρο. Κάναμε την Οδύσσεια και την Ιλιάδα σε μετάφραση και γράφαμε παρατηρήσεις για τις ψυχολογικές καταστάσεις των ηρώων και τέτοια. Με το που έγινε η χούντα αυτά καταργήθηκαν, μπήκε η αρχαία γλώσσα στο Γυμνάσιο απο την Α΄ και εξοβελίστηκε η ιδέα της ευχαρίστησης απο τη μάθηση της γλώσσας. Ακόμα κι όταν είχαν βγει τα αρχαία απο το Γυμνάσιο, δεν μπόρεσε να μπει ξανά εκείνη η πεποίθηση, ότι η γνώση μπορεί να φέρει χαρά, και η χαρά να φέρει δίψα για νέα γνώση. Όποιος μαθητής κατάφερνε να το νοιώσει αυτό, ας πορευόταν το μοναχικό του δρόμο, το επίσημο σχολείο έγινε κάπως σαν το εκπαιδευτήριο της Κοκτάουν στα "Δύσκολα χρόνια" του Ντίκενς. Χρήσιμες και πρακτικές γνώσεις, όχι φαντασίες και χαρές. Παπαγαλίες επι παπαγαλιών, βασανιστήρια και ανακάτεμα διαφόρων θεωριών παιδαγωγικής. Ας πούμε, δεν θεωρούσαν πια σωστό να βάζουν τα παιδιά να αποστηθίζουν ποιηματάκια. Στο δημοτικό λοιπόν τα σημερινά παιδιά δεν μαθαίνουν απέξω τίποτε, όπως μαθαίναμε εμείς. Στο Λύκειο όμως αποστηθίζουν επιστημονικά βιβλία, όπως την Ιστορία και την Διοίκηση επιχειρήσεων, για να περάσουν τις Πανελλήνιες.
Θα μπορούσαμε να προσφέρουμε στα σημερινά παιδιά κάτι παραπέρα απο τη μίρλα για τα βιβλία που δεν μοιράστηκαν ακόμα. Τους το χρωστάμε, γιατί θα είναι υποχρεωμένα μια ζωή να δουλεύουν για τις συντάξεις μας.

Αν ήμουν δασκάλα

Σχολείο χωρίς βιβλία; Ευκαιρία να τα αγαπήσουμε!

Αν ήμουνα δασκάλα θα ήμουν πολύ χαρούμενη φέτος που το υπουργείο καθυστερεί τη διανομή βιβλίων. Θα είχα την ευκαιρία να ξεκινήσω μαθήματα χωρίς αυτά τα τόσο μελετημένα και από τόσους πολλούς υπογεγραμμένα (έχετε προσέξει πόσους πολλούς συγγραφείς έχει το καθένα;) σχολικά βιβλία.

Την πρώτη μέρα,  αν υποθέσουμε ότι είχα την Πρώτη Δημοτικού, θα είχα πάρει μαζί μου το βιβλιαράκι της Παυλίνας Παμπούδη που λέγεται «Με το άλφα και το βήτα». Ίσως και το αλφαβητάρι που είχαμε στη δεκαετία του 60, το οποίο τόσο αγαπήθηκε ώστε κυκλοφόρησε ξανά κι έχει γίνει καλτ. Τα παιδιά μου πριν πάνε στο Δημοτικό το αντέγραφαν σελίδα- σελίδα, τόσο τους άρεσε. Θα το έδειχνα στους μαθητές και θα ζητούσα να το αγοράσουν. Ναι, να πάνε στα μαγαζιά και να δώσουν πέντε ή δέκα ευρώ, τόσο κάνουν αυτά τα βιβλία. Όσο τρεις τυρόπιτες ή τέσσερα κρουασάν. Υπολογίζοντας έτσι, θα κάναμε και την αριθμητική μας.

Αν είχα Δευτέρα Δημοτικού θα διάλεγα κάτι πιο δύσκολο, μια ιστορία του Τριβιζά, ή τις μεγαλύτερες ιστορίες της Παμπούδη. Δεν θα άφηνα να τελειώσει η χρονιά χωρίς να διαβάσουμε με τα παιδιά τις σειρές «Ιστορίες για γέλια και για χρώματα» και «Δεκαπεντέμιση παράξενα παραμύθια» (ενάμισι ευρώ το κάθε μικρό βιβλιαράκι). Στην Τρίτη θα ξεκινούσα τον Τρελαντώνη της Πηνελόπης Δέλτα και το «θείο Πλάτωνα» της Άλκης Ζέη.. Στην Τετάρτη θα δοκίμαζα το Μόγλη του Κίπλινγκ και τη Μοβ ομπρέλα, πάλι της Άλκης Ζέη, που είχε  κάνει τα δικά μου να γελάσουνε μέχρι δακρύων σε αντίστοιχη ηλικία. Πέμπτη και Έκτη θα περνάγαμε στα μεγάλα, Χάρι Πότερ, αν δεν το είχαν όλα ξεκοκαλίσει ήδη, τις «Μικρές κυρίες» της Λουίζας Μέι Άλκοτ, τα πιο μεγαλίστικα της Άλκης Ζέη, της Ζορζ Σαρρή, κι ένα σωρό άλλα φυσικά, τα πρώτα που μου έρχονται στο μυαλό γράφω. Κλασσική, καλή λογοτεχνία, η συνταγή δεν αποτυγχάνει ποτέ.

Για τα άλλα μαθήματα, Φυσική, Ιστορία κλπ, θα παράγγελνα τα καταπληκτικά εικονογραφημένα βιβλία που κυκλοφορούν για κάθε επιστημονικό θέμα. Καθαρές εικόνες, απλά κείμενα, συναρπαστική επαφή με τον κόσμο, καμία σχέση με τα πολυσέλιδα αλλά μίζερα βιβλία του Υπουργείου. Είναι λίγο ακριβότερα, πέντε κρουασάν και επτά κόκα- κόλες το καθένα.

Θα περνούσαμε έναν υπέροχο Σεπτέμβρη, μέχρι να μας πάρουνε χαμπάρι…

Από το Protagon
http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.8emata&id=8684