Σε ένα άλλο νησί

Στην πιτσαρία του ορεινού σικελικού χωριού είχαν έρθει Κυριακή πρωί καμιά δεκαριά ώριμοι μάλλον άντρες και περίμεναν να παραλάβουν πίτσα για το σπίτι. Ήταν μόνοι, είχαν οικογένεια που προτιμούσε το έτοιμο φαγητό, ποιος ξέρει; Στο φούρνο δούλευε Πακιστανός, η κυρία στο ταμείο, ιδιοκτήτρια του μαγαζιού, εστιατόριο και λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια, μας είπε ότι το ‘παιδί’, ο Πακιστανός δηλαδή, έμενε εκεί χρόνια. Είχε έρθει πριν πολύ καιρό ως ασυνόδευτος ανήλικος, με μια μεγάλη φουρνιά εφήβων από την Ασία και την Αφρική που ανατέθηκαν σε οικογένειες του χωριού ώσπου να δουν πού θα πήγαιναν. Έμαθαν τη γλώσσα, πήγαν σχολείο, κάποιοι βρήκαν αργότερα τις οικογένειες τους κι έφυγαν, άλλοι συνέχισαν αλλού δουλειά ή σπουδές, και κάποιοι, λίγοι, έμειναν στο χωριό. Ήταν εντυπωσιακό, άνθρωποι προσηλωμένοι στην παράδοση της ντόπιας πίτσας, Σικελοί δηλαδή, να περιμένουν από έναν ξένο να τους την ετοιμάσει, αλλά ο ξένος εκείνος δεν έμοιαζε με ξένο και τόσο πολύ, δεν είχε το κατατρεγμένο ύφος που έχουν συνήθως οι μετανάστες. Σχεδόν με σόκαρε η άνεση με την οποία κινούνταν μπροστά στο φούρνο του, κι αν σόκαρε εμένα που έχω τη βούλα του ‘φιλομετανάστη’ πόσο θα σόκαρε τους συντοπίτες μου;

Πιο εύκολα συνηθίζεις την εικόνα ενός αξιοπρεπούς Αφρικανού ως ρεσεψιονίστ – καμαριέρη- σερβιτόρου σε μικρή πανσιόν, μια μέρα μετά, έστω κι αν τον λεν Μωχάμεντ, ίσως διότι έχουμε συνηθίσει περισσότερο σε τέτοιες εικόνες από το σινεμά εποχής. Δεν ρωτήσαμε αν ήταν κι αυτός εκπαιδευμένος επί τόπου, στη Σικελία, είναι γνωστό, έχουν φτάσει πάρα πολλοί μετανάστες εδώ και δεκαετίες και είναι φυσικό να τους βλέπεις παντού. Θα είχαν ίσως κι εκεί ξεσηκωμούς κατοίκων, να τους πάρετε στην ήπειρο θα φώναζαν  στους επάνω Ιταλούς, φαντάζομαι, δεν ξέρω. Δεν μπορεί να είναι τόσο ανεκτικοί οι Σικελοί, όσο κι αν έχουν περάσει από το νησί τους τόσοι και τόσοι λαοί ανά τους αιώνες, Φοίνικες, Έλληνες, Ρωμαίοι, Άραβες, Νορμανδοί, Φράγκοι, Ισπανοί, και δε συμμαζεύεται. Δεν μπορεί να συνήθισαν επειδή είναι πέρασμα το νησί τους, ούτε μπορεί να πήραν περισσότερα λεφτά από ευρωπαϊκά προγράμματα απ’ όσα εμείς, άσε που έχουν και μαφία. Γιατί να έχουν διαχειριστεί καλύτερα το μεταναστευτικό; Δεν υπάρχει λογική εξήγηση.

Προφανώς φταίει που ήμασταν τουρίστριες και τα βλέπαμε όλα εξωραϊσμένα. Αλλά θε εκτιμήσουμε περισσότερο την αξία του τουρισμού τώρα που μας τον κόβουν.

Άλλη Ζέη

 Xτες διάβασα το τελευταίο της βιβλίο, Ένα παιδί από το πουθενά, και σκεφτόμουνα πόσο μοναδική είναι, θαύμαζα πώς μπόρεσε στα ενενήντα και χρόνια της να κοιτάζει πάλι τον κόσμο με παιδικά μάτια, να καταλαβαίνει, να παίζει, να παρηγορεί, να χαμογελά. Και πάντα να έχει τόσο βαθύ ανθρωπισμό, σε κάθε χαμόγελο. 

Δεν τη χαρήκαμε εμείς παιδιά την Άλκη Ζέη, ήταν τότε απαγορευμένη, εξόριστη, από στόμα σε στόμα μαθαίναμε γι αυτή, στο σχολείο μας, όπου είχαμε τον 'θείο Πλάτωνα' της γυμνασιάρχη, τον άντρα της Διδώς Σωτηρίου. Και τη διαβάσαμε στην εφηβεία πια, αποκάλυψη του πλούτου που μας έκρυβε η χούντα και πιο πριν η σκληρή συνέχεια του εμφυλίου. Εκφράζομαι ήπια, μακάρι να έβρισκα λίγο χιούμορ που θα της άρεσε. Ήταν μεγάλο δώρο η δροσιά της. Διάβασα τα βιβλία της στα παιδιά μου, περάσαμε βραδιές να κυλιούνται στο πάτωμα από τα γέλια. 

Αυτά τα μοντέρνα, τα τολμηρά κορίτσια του μεσοπολέμου, που τραβούσαν πίσω τα ελεύθερα μαλλιά τους και ατένιζαν τον κόσμο έτοιμα να τον κατακτήσουν χωρίς εμπόδια, πόσα πέρασαν, πόσα μας έδωσαν...

Βόλτα στο Παλέρμο

https://www.youtube.com/watch?v=nrmbFLdYZV0

Ροές, πιέσεις, κύματα

Μεγάλες πιέσεις δέχονται τα νησιά από τις μεταναστευτικές ροές, οι οποίες επιδεικνύουν αυξητικές τάσεις τους τελευταίους μήνες… Για νέο κύμα από τη Συρία προειδοποιεί ο επίτροπος.

Οι λέξεις των ειδήσεων σαν στίχοι, σαν τροπάριο, ίδιες κάθε μέρα στα δελτία. Μέχρι να βρεθούν άλλες ακόμα πιο ψυχρές, ακόμα πιο απανθρωποιητικές, σόρι κιόλας για τη γλωσσοπλαστική, αλλά δεν είναι χειρότερη από την ανθρωποζουληχτική, από την υγρή αυτή γλώσσα των κυμάτων και των ροών που μεταμορφώνει τους ανθρώπους σε σταγόνες. Ποτάμια ή θάλασσες, ό,τι προτιμάτε. Αλμυρό νερό ή γλυκό, σε κάθε περίπτωση, όπως ξέρουμε, το νερό δεν αστειεύεται.

Τι πείσμα στο μεταξύ, ροές και κύματα να μην παύουν να είναι άνθρωποι ένας ένας. Κουρασμένοι, θυμωμένοι, παραιτημένοι, δυστυχισμένοι, απελπισμένοι, ή αισιόδοξοι ή απαθείς, εκεί, απτόητοι, παιδιά, γέροι, γυναίκες και άντρες μονάχοι σαν απελπισμένοι βράχοι. Η ανθρώπινη συνείδηση να καραδοκεί, σαν ιός με κορόνα, στους βάλτους, στις λάσπες, στα χαρτόνια, στις σκηνές, σε κάθε μπλούζα, σε κάθε παλτό μέσα, στο βάθος, πίσω από τριμμένα πουλόβερ, σωρούς βρομερές σακούλες, πανιά καταλερωμένα, νοβοπάν διαλυμένα, παπούτσια ξεχειλωμένα, παντού.

Ολοι άνθρωποι, καμιά άλλη ποικιλία. Homo sapiens, αμετανόητα και αναπόδραστα. Κάθε παιδί που γεννιέται, όλα, ώς το τελευταίο, με την ανθρώπινη συνείδηση προίκα. Κι έτοιμα να μάθουν καινούργιες γλώσσες, τα άτιμα. Οπως κι οι άλλοι, οι γερασμένοι, όλοι με τις γλώσσες τους, με τα ανθρώπινα μάτια τους, τους φόβους τους και τις απαιτήσεις τους, ανθρώπινες απαιτήσεις. Να θέλουν να ζήσουν. Να θέλουν κάτι να φτιάξουν. Να θέλουν να τους αγαπούν. Να θέλουν να δουλέψουν.

Να θέλουν να κερδίσουν χρήματα. Ισως να χτίσουν κάτι. Να τους πειράζουν τα άχρηστα χέρια τους, τα άχρηστα πόδια τους. Τα άκρα των ανθρώπων, πάντα θέλουν κάτι να κάνουν. Να τινάζονται τη νύχτα από την ακινησία της μέρας, να χτυπούν τους διπλανούς, στριμωγμένοι όπως είναι. Να είναι όλοι γεμάτοι ανθρώπινες δυνατότητες, ροές, κύματα, πιέσεις από ανθρώπινες δυνατότητες, ελπίδες, ικανότητες, συναισθήματα. Και χαρακτήρες, άλλοι επιβάλλονται, άλλοι υποχωρούν, άλλοι μαθαίνουν, άλλοι αφαιρούνται, και διαφορετικοί βαθμοί αντοχής. Πώς να αντέξουμε κι εμείς;

Και δώσ' του ροές, πιέσεις, βάρος, βάρος, κύματα, τσουνάμια, εισβολή, άντε πάλι από την αρχή, βρείτε και καμιά άλλη λέξη, ξέρω, οι περιθωριακές φυλλάδες λένε χειρότερες, φοβούνται ότι οι γείτονες «θα μας πνίξουν», έχουν ήδη πειστεί ότι πρόκειται περί νερού. Ροές, κύματα, πιέσεις είναι οι πιο ευγενικές. Και ολίγον εισβολή, μεταφορικά βεβαίως βεβαίως. Μέχρι να βρεθούν άλλες καλύτερες λέξεις, πιο μαζικές και πιο ψυχρές. Υπομονή.

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/231791_roes-kymata-pieseis

Θέατρο στο τρόλεϊ

Για να πάω θέατρο πήρα τρόλεϊ, βρήκα και θέση, από τη χαρά μου έπιασα συζήτηση με τη διπλανή. Στην επόμενη στάση, ανέβηκε ένα ζευγάρι, πολύ αδύνατα σώματα, κουρασμένα πρόσωπα, η γυναίκα κρατούσε ένα μεγάλο υφασμάτινο χρυσάνθεμο με φύλλα από χάντρες σε στριφογυριστό σύρμα. Πριν καθίσουν, ρώτησε δυνατά, το 224 από πού θα το πάρω, μήπως ξέρετε; Της είπα, ξέρω τα πάντα για το 224.

Και πού πάει, ξαναρωτά. Πάει Καισαριανή, όπως κι αυτό το τρόλεϊ, μπήκε και η διπλανή στην κουβέντα, δεν χρειαζόταν να κατέβουν και να αλλάξουν. Βολεύτηκαν στη γαλαρία, απέναντί μας, ακούμπησε ο ένας στον άλλον και το έριξαν στον ύπνο, το λουλούδι δίπλα τους. Μπήκε κόσμος, γέμισε ο χώρος ανάμεσα, αλλά παρά τη φασαρία και τον συνωστισμό κάθε τόσο ακουγόταν δυνατά η φωνή της κοπέλας, τράβα τα μανίκια σου, έλεγε στον άντρα, θα κρυώσεις. Γύριζαν λίγο οι επιβάτες να δουν προς τι τόση ένταση, έβλεπαν τα αδύνατα σώματα, τις τραβηγμένες γραμμές στα πρόσωπα, κουνούσαν το κεφάλι, το απέστρεφαν. Σε λίγο άντε ξανά, τράβα τα μανίκια σου είπα, γιατί δεν μ’ ακούς; Κάνει κρύο!

Εκανε κρύο, αλλά στο τρόλεϊ ήμασταν ζεστά, κι εξάλλου πόσο να προφυλάξουν τα τραβηγμένα μανίκια; Η διπλανή μου μούτρωσε, κούνησε το κεφάλι με οίκτο, αυτή η φωνή κάθε τόσο ήταν τόσο παράλογη, αν ήθελαν κάτι να κρύψουν τα τραβηγμένα μανίκια, ήταν η δυνατή βραχνάδα τόσο μαρτυριάρα, αν δεν είχες προσέξει τη σχέση εθισμού με τα ναρκωτικά που φώναζε ολόκληρη η εμφάνιση του ζευγαριού, αν είχες ελπίσει ότι μιλώντας για λεωφορεία και στάσεις θα μπορούσες να αγνοήσεις το νυσταγμένο βλέμμα και το βήμα που τρέκλιζε, η βραχνή διαταγή υπενθύμιζε το πρόβλημα, οι συνάνθρωποι απέναντι χρειάζονται κάτι, κάποια βοήθεια που δεν μπορούν να ζητήσουν και δεν μπορείς να δώσεις, μόνο να ντρέπεσαι γι' αυτή τη φάλτσα έκθεση που δεν γινόταν να αποφύγεις.

Καθώς ο κόσμος αραίωσε, τους είδα ξανά τον έναν γερμένον στην άλλη με κλειστά τα μάτια, τα μανίκια του άντρα τραβηγμένα ώς τα νύχια, κι ήταν τόσο παράξενος με το σκληρό πρόσωπο χαλαρωμένο και τις μπουνίτσες σκεπασμένες σα μωρό που υπάκουσε τη μαμά του και ησύχασε. Είχαν φτάσει επιτέλους στην κοινή συνθήκη των ζευγαριών, τη γυναίκα να φροντίζει τον άντρα, το αγοράκι της, σα μανούλα, με τη διαφορά πως όλοι οι επιβάτες της διαδρομής Κυψέλη - Παγκράτι παρακολουθούσαν τα δρώμενα.

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/230874_theatro-sto-trolei

Πλατεία των αποστάσεων

Το πώς θα είναι η Ομόνοια μετά την ανάπλαση, που αναπλάθει την προηγούμενη ανάπλαση η οποία ανέπλαθε την προ-προηγούμενη, είναι, λέει, καλά κρατημένο μυστικό. Φαίνεται ότι θα μοιάζει με την παλιά, που είχε στη μέση ένα μεγάλο σιντριβάνι. Αυτό ετοιμάζεται πίσω από τις λαμαρίνες για να μείνουμε όλοι με το στόμα ανοιχτό μόλις τινάξει το πρώτο του νερό στ’ αστέρια, να θυμηθούμε την ωραία παλιά Αθήνα (που όλοι ήθελαν να αναπλάθουν, πράγμα που έκαναν).

Να νιώσουμε εμείς οι παλιοί Αθηναίοι ότι τα πράγματα επιστρέφουν αφού κάνουν τον κύκλο τους, ειδικά αν είναι κυκλικά, να μη χάνουμε το κουράγιο μας, η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, η πόλη μάς ανήκει, αν μπορούσε να ανοίξει ξανά και το Μινιόν στην άλλη γωνία θα ξαναγινόμασταν παιδιά και θα μας φεύγαν οι ρυτίδες των επεμβάσεων, πολεοδομικών και τρομοκρατικών συμπεριλαμβανομένων.

Τουλάχιστον το νερό που στάζουν τα ταβάνια στους σταθμούς του ΗΣΑΠ θα είναι εξασφαλισμένο σε μόνιμη βάση, με το σιντριβάνι από πάνω εξασφαλίζεται η συνέχεια.

Θα είμαστε ξανά ορμητικοί και αισιόδοξοι όπως στη δεκαετία του '60, τότε που ξεχειλίζαμε σχέδια και δημιουργικότητα. Θα ξεχαστούν τα ενδιάμεσα στάδια, οικονομικής και υπαρξιακής κρίσης. Θα είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα. Η ανάπτυξη θα συνεχιστεί από εκεί που είχε σταματήσει.

Θα βλέπουμε πάντα από ψηλά την καινούργια πλατεία, όπως βλέπαμε και την παλιά, γιατί ήταν αδύνατον να βρεθεί τρόπος να πλησιάσει κανείς εκείνο το παλιό σιντριβάνι, ήταν αρσενική θεότης σε διαρκή οργασμό, οι πιστοί γύρω γύρω απλώς ραίνονταν με σταγονίδια. Ηταν η πλατεία που καλούσε να πάρεις αποστάσεις από το χωριό που άφηνες πίσω σου στην ελληνική επαρχία, κι ύστερα στη διεθνή επαρχία. Η ζωή στην Αθήνα θα περνούσε φτιάχνοντας αποστάσεις, σου έλεγε η πλατεία άμα τη αφίξει σου, έστω κι αν ήταν πολύ πιο δύσκολο λόγω περιορισμένου χώρου.

Σωστά επιστρέφει η αρχική ιδέα. Ακόμα χρειαζόμαστε αποστάσεις. Δεν κάνεις περίπατο στην Ομόνοια, δεν κάθεσαι σε σκιά δέντρου για να πιεις καφέ και να χαζέψεις. Η Ομόνοια δεν αντέχει ταπεινή καθημερινή ζωή σαν οποιαδήποτε πλατεία, έχει μηνύματα και σύμβολα, είναι ιδέα και ταμπού μαζί. Ετσι θα πάρουμε πίσω τον θεό μας, θα τριγυρίζουμε ξανά γύρω του, με τ’ αυτοκίνητα, θα μας πλημμυρίζει η σιγουριά ότι μπορούμε να παίρνουμε αποστάσεις.

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/229833_plateia-ton-apostaseon

Ανεκμετάλλευτα σκηνικά

Παρακολουθώντας την ταινία «Οι δύο πάπες», που βασίζεται στην αληθινή ιστορία της παραίτησης του Πάπα Βενέδικτου και την εκλογή του νυν Πάπα Φραγκίσκου, συνειδητοποίησα πόσο εφάμιλλο των πύργων Ντάουντον, ανακτόρων Μπάκιγχαμ και πάσης Ευρώπης ντεκόρ είναι οι εκκλησίες και ο ρουχισμός των ιερέων.

Εχουν παραμείνει οι μόνοι άνθρωποι που μπορούν να ντύνονται σαν Ρωμαίοι αυτοκράτορες, και στη δυτική και στην ανατολική Εκκλησία, αλλά δεν τους έχει καθόλου εκμεταλλευτεί ο κινηματογράφος. Δειλά δειλά γίνονται κάποια βήματα, διάβασα ότι γυρίστηκε και σειρά με τον Τζον Μάλκοβιτς και τον Τζουντ Λο για άλλους πάπες.

Ισως μας οδηγήσει σε ανακάλυψη νέων θησαυρών θεάματος, που όλοι λίγο-πολύ γνωρίζουμε από τη θρησκευτική ή την τουριστική ζωή μας, αλλά ώς τώρα δεν διανοούμασταν να τους δούμε ως θέαμα. Κι όμως είναι βέβαια εικόνες που διηγούνται ιστορίες στους τοίχους των εκκλησιών, χιτώνες που συμβολίζουν, που θυμίζουν, που κάτι θέλουνε να πούνε στα σίγουρα, στα ρούχα των ιερέων. Πολυτέλεια από τους αξιωματούχους ενίοτε ασύλληπτη, που ακόμα χρησιμοποιείται σε τελετές, κοιτάσματα συμβόλων και αισθητικών προτάσεων, με δυο, λόγια που αρχίζουν να περνάνε την αξία τους στη μυθοπλαστική εικόνα. Θα μου πείτε, δεν παρακολούθησες ποτέ τελετές του Πάσχα, π.χ. σε απευθείας μετάδοση από τη μητρόπολη; Βεβαίως, αλλά κάπως θόλωνε το σκηνικό, ακόμα και τα εκθαμβωτικά άμφια δεν φαίνονται, δεν τα προσέχουμε, από συνήθεια μάλλον.

Η θρησκευτικότητα απωθεί το αληθινό βλέμμα, ακόμα και άνθρωποι που δεν είμαστε θρήσκοι κάπως τελικά έχουμε σεβασμό και συναίσθημα. Δεν προσέχουμε πολύτιμους λίθους και μεταξωτά, αλλά μόνο την ευλάβεια που συμβολίζουν. Ενώ αν ένας σκηνοθέτης αποφασίσει να τα δείξει, σίγουρα θα βρει έναν τρόπο να αλλάξει τη σειρά και να μας κάνει να δούμε κι εμείς αυτά που συνήθως δεν βλέπουμε, τη βυζαντινή πινελιά και τη γλώσσα της μέσα στο καλυμμένο μπετόν των ιερών ναών της σημερινής Ελλάδας.

Εν κατακλείδι όμως, κι αυτό το μπετόν, αυτό το χυτό καλούπι των σημερινών ορθόδοξων εκκλησιών στην Ελλάδα, τι κρίμα, πόσο χαλάει κάθε έννοια ομορφιάς, αισθητικής, σεβασμού, δέους, πόσο δήθεν είναι, πόσο μακριά από κάθε αίσθηση υποβολής θαυμασμού.

Και γίνονται μάλιστα με πρότυπα όλοι αυτοί οι πανομοιότυποι, άσχημοι ναοί, δεν μπορεί κανείς να ξεμακρύνει, να προτείνει κάτι άλλο. Ποτέ δεν κατάφερα να συγκινηθώ μέσα σε τέτοιες εκκλησίες ή να θαυμάσω κάτι. Αλλά πού ξέρεις, αν ένας καλλιτέχνης εικόνων καταπιανόταν, μπορεί κάποιο νόημα να έβγαζε.

https://www.efsyn.gr/node/228838

Eλπίδες του 2020

Κάπως μου φαίνεται αυτό το νούμερο, το διπλό εικοσάρι, αισιόδοξο, ελπιδοφόρο, σαν άριστα σε έλεγχο και μάλιστα σε δύο μαθήματα. Μαθηματικά και Γλώσσα κατά προτίμηση, για να μπερδεύονται οι κατευθύνσεις. Σοβαρά τώρα, μέσα σε μια βδομάδα παγωμένη κι ανησυχητική, με ακατανόητες κινήσεις περί της Λιβύης, πώς μπήκε κι αυτή στη ζωή μας ξαφνικά δεν κατάλαβα – ώς τώρα ήξερα μόνο το Λιβυκό στην Κρήτη, σε παραλίες με γαλάζια νερά να λέμε πόσο ζέστη κάνει επειδή είναι Λιβυκό. Το μπέρδευα μάλλον με τον λίβα, ξεχνούσα τη Λιβύη. Ας είναι.

Ωστόσο θα έχουμε Πρόεδρο Δημοκρατίας από αύριο την πρώτη γυναίκα, κι αυτό είναι συμβολικό και ουσιαστικό για μας, όχι μόνο επειδή ξεπερνιέται το άβατο των προέδρων. Υπάρχει κάτι ακόμα στην επιλογή αυτή, που πιστεύω ότι όλοι το αισθάνονται κι ας μη λέγεται πολύ. Κάποιοι διατύπωσαν επιφυλάξεις για την πρόταση μιας δικαστή (πώς κλίνεται στο θηλυκό ο δικαστής;) ενθυμούμενοι την περίπτωση Σαρτζετάκη, όμως πιστεύω ότι δεν υπάρχουν κοινά σημεία, διότι ο Σαρτζετάκης είχε επιλεγεί ως σύμβολο, ενώ η Σακελλαροπούλου ως άνθρωπος με συνέπεια, σοβαρότητα και υψηλό επίπεδο.

Πέρα, λοιπόν, από το γεγονός ότι είναι γυναίκα, κι αυτό είναι σπουδαίο για μας όλους, γιατί κάνει ένα βήμα μπροστά η πολιτική μας ζωή, το γεγονός ότι δεν είναι πολιτικός κι αυτό ανοίγει ορίζοντες. Γιατί έδιναν την εντύπωση οι πολιτικοί τα τελευταία χρόνια μιας κλειστής κάστας ανθρώπων με περιορισμένες ικανότητες που ασχολούνταν κυρίως με το να διαφυλάττουν τα προνόμιά τους και να μοιράζουν τα αξιώματα ανάμεσά τους.

Το να ξεχωρίζει λοιπόν κάποια από τον χώρο της Δικαιοσύνης και να τιμάται με το αξίωμα της Προέδρου (όλα στο αρσενικό τα γράφω και τα διορθώνω μετά) δείχνει μια διάθεση να κοιτάξουν γύρω τους και οι πολιτικοί και να εκμεταλλευτούν ανθρώπους έξω από τις ομάδες τους, να αναδείξουν άξιους σε άλλους τομείς. Κι η κίνηση αυτή γεννά ελπίδες για τον καθένα, σε σχέση με το περιβάλλον του.

Εχουμε ανάγκη, πρωτίστως ως πολίτες, από το αίσθημα του ανήκειν στη χώρα αυτή και στην κοινωνία μας, που συχνά την περιγράφουμε μεγαλόστομα, αλλά μονίμως την αντιμετωπίζουμε με παράπονο και πονηριά. Να σπάσουμε το στεγανό της δυσπιστίας και της περιφρόνησης, να νιώσουμε εμπιστοσύνη. Και με τη γραμματική κάτι να κάνουμε, με τα θηλυκά που αφορούν θέσεις εξουσίας…

https://www.efsyn.gr/stiles/triti-matia/227805_elpides-toy-2020

Μέρα μνήμης Ολοκαυτώματος

H μεγάλη συναγωγή της Βουδαπέστης. Μοιάζει με βυζαντινό ναό και είναι από τις πιο μεγάλες στην Ευρώπη, ίσως η δεύτερη. Πάντα επισκέπτομαι τα εβραϊκά μουσεία και τις συναγωγές όπου ταξιδεύω. Στη Βιέννη, στο μεγάλο εβραϊκό μουσείο, βλέποντας μαζεμένες σε μια αίθουσα φωτογραφίες του Μαρξ, του Τσβάιχ, του Ροτ, του Φρόιντ, του Αϊνστάιν, κλπ κλπ, συνειδητοποίησα ότι η απώλεια είναι ασύλληπτη, ότι η Ευρώπη έχει χάσει μεγάλη περιουσία, μεγάλο προνόμιο, μεγάλη πολυτέλεια και ανεπανάληπτο στοιχείο: τους Εβραίους της. Εκείνοι, πάντα κάπως ανεπιθύμητοι, περιθωριακοί έστω κι αν πλούτιζαν, μπορούσαν μόνο να τη βλέπουν τόσο βαθιά, έτσι λοξά, να ανοίγουν τέτοιους δρόμους που άνοιξαν. Κι αυτό δεν υπάρχει πια. Είμαστε φτωχοί, γεννηθήκαμε σε έναν κόσμο που μπορεί να έχει συνείδηση ενός τεράστιου εγκλήματος, αλλά έχει ορφανέψει ανεπανόρθωτα. Ποτέ ξανά δεν θα είναι η Ευρώπη όπως ήταν πριν το Ολοκαύτωμα. Δυστυχώς, έχει και αυτή την έννοια το ποτέ ξανά...

Mικρες Ελληνίδες στη Μεγάλη Ελλαδα

 Mικρές ελληνίδες στη Μεγάλη Ελλάδα. Ο Σελινούντας, πόλη όπου εκτιμούνταν τα σέλινα- και τα παρήγαγε φαίνεται ο τόπος- μια ολόκληρη πόλη ερειπίων. Ήταν αποικία των Μεγάρων Υβλαίων, που ήταν κι αυτά αποικία, των σκέτων Μεγάρων. Για φαντάσου, τα Μέγαρα... Η πιο δυτική ελληνική πόλη της  Σικελίας, καρφί στο μάτι διαφόρων Σικανών, Ελύμων, Καρχηδονίων και άλλων ανθελλήνων, στο τέλος την ισοπέδωσαν οι Καρχηδόνιοι. Τέλος, γύρω στο 250 π.Χ. δηλαδή. Στο μεταξύ είχε αλλάξει, χέρια και συμμαχίες κάμποσες φορές, είχε παίξει και στην καταστροφική σικελική εκστρατεία των Αθηναίων μας κάποιο ρόλο. Πάντα θαυμάζω πώς προλάβαιναν κι έχτιζαν οι άνθρωποι τόσο ταραγμένων εποχών με λίγα μέσα και άπειρους πολέμους, αυτούς τους επιβλητικούς ναούς, τα τείχη τους... Εμάς θα σκέφτονταν, που δεν χορταίνουμε να θαυμάζουμε το φως πάνω στο πράσινο, το γαλάζιο και το χρώμα της πέτρας.

Η γενιά του Εράσμου

Ο Ερασμος, ο άνθρωπος που το όνομά του δόθηκε στα προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών στην Ευρώπη, σε πολλές πόλεις τριγύριζε, σπούδασε και δίδαξε, έγραψε και διάβασε. Τα χρόνια εκείνα που έζησε, τον 15ο αιώνα, κουράστηκε πολύ ταξιδεύοντας στη ζωή του. Μερικές φορές ταξίδευε από περιέργεια, όπως οι περισσότεροι θέλουμε να ταξιδεύουμε, άλλες από ανάγκη, επειδή η μανία του να εκφράζει τη σκέψη του προκαλούσε τους ισχυρούς και η ζωή του κινδύνευε.

Σήμερα οι φοιτητές που ωφελούνται με ταξίδια στο όνομά του, δεν έχουν τέτοια βάσανα. Ταξιδεύουν όπως οι προνομιούχοι καλλιτέχνες του 19ου αιώνα, όπως οι αρχιτέκτονες του κλασικισμού, όπως οι ευγενείς που άλλαζαν τον αέρα τους. Με όποιον τρόπο κι αν γίνεται, το ταξίδι σού ανοίγει τα μάτια, σε υποχρεώνει να μάθεις, σε βάζει σε διαδικασίες μάθησης, αν δεν έχεις μπει ώς τότε. Κι αυτό συμβαίνει ενίοτε με τα δικά μας παιδιά, τελειώνουν το Λύκειο, περνούν Πανελλαδικές και πιστεύουν ότι μάθηση είναι μόνον η παπαγαλία.

Ζηλεύω πολύ τη γενιά του Ερασμου, τα παιδιά που πλέον μπορούν, με τις ευλογίες και τη βοήθεια και τη χρηματοδότηση του Πανεπιστημίου, να πάνε να σπουδάσουν αλλού για μισό χρόνο ή ολόκληρο. Δεν μου κάνει εντύπωση ότι κάποιοι πολιτικοί ελπίζουν να τα καταργήσουν. Οι άνθρωποι με εκπαιδευτικές εμπειρίες άλλων χωρών θα είναι σίγουρα δυσκολότερα χειραγωγήσιμοι από αυτούς που παραμένουν στον ίδιο τόπο, οπότε τους πολιτικούς δεν τους συμφέρουν. Εστω ορισμένους απ’ αυτούς, του τύπου που τελευταία επικρατεί, με τα μεγάλα λόγια και τους ενθουσιασμός που οδηγούν σε πεισμωμένες καταστροφές.

Τέτοιου είδους πολιτικοί θα πρέπει να παθαίνουν αλλεργία με τα προγράμματα Εράσμους και είναι φυσικό κάθε τόσο να προσπαθούν να τα βγάλουν από τη μέση. Σκεφτείτε αυτή την πολυτέλεια των φοιτητών, πόσο εύκολα μπορεί να εμφανιστεί ως προκλητική και να θεωρηθεί απαράδεκτο προνόμιο. Είναι όμως ό,τι πιο επαναστατικό ουσιαστικά έχει γίνει τα τελευταία χρόνια στα πανεπιστημιακά συστήματα. Τα παιδιά γνωρίζουν άλλα μέρη, άλλους ανθρώπους, άλλες γλώσσες, καταλαβαίνουν ότι δεν αποτελούν το κέντρο του κόσμου, τι άλλο βασικό εφόδιο χρειάζεται κανείς για τον σημερινό τρόπο ζωής;

Επαγρυπνείτε για τα προγράμματα Εράσμους, είναι πολύτιμα